Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki
O odmianie nazw miejscowych

     Odmiana nazw miejscowych chyba wszystkim użytkownikom języka sprawia bardzo dużo kłopotów. Wiąże się to przede wszystkim z tym, że w ich przypadku nie da się automatycznie stosować zasad odmiany wyrazów pospolitych, a nawet nazw osobowych (imion i nazwisk). Na to, jak odmieniać daną nazwę miejscową, oprócz budowy gramatycznej wpływa wiele czynników: etymologia, historia rozwoju danej nazwy czy wreszcie tradycja lokalna. Jednak nawet budowa gramatyczna, która jest pierwszym sygnałem tego, jaki wzorzec odmiany należy zastosować, bywa niejasna.

     Okazuje się, że zgodna z obecnie obowiązującą normą odmiana wielu nazw miejscowych z punktu widzenia współczesnej polszczyzny jest niewytłumaczalna. Aby się o tym przekonać, wystarczy choćby zestawić tak podobnie zbudowane nazwy, jak Bydgoszcz i Małogoszcz - wraz z informacją, że ta pierwsza to rzeczownik rodzaju żeńskiego (a więc jedziemy do Bydgoszczy, a wspomnienia mamy związane z Bydgoszczą), ta druga zaś to rzeczownik rodzaju męskiego (a więc jedziemy do Małogoszcza, a wspomnienia mamy związane z Matogoszczem). Rzecz jasna, historyk języka może wyjaśnić tę zagadkową różnicę, ale dla przeciętnego użytkownika jest ona niezrozumiała.

     Jak widać, rozpoznanie rodzaju gramatycznego nazw miejscowych niekiedy jest trudne. Podobnie bywa także z liczbą. Przykładowo nazwy zakończone na samogłoskę "-e" mogą mieć liczbę pojedynczą (np. Zakopane, Małe Ciche) lub mnogą (np. Kielce, Katowice).

     Inna kłopotliwa grupa to nazwy zakończone na niektóre spółgłoski, przede wszystkim na "-m" oraz na "-w". Współcześnie bez wahania uznajemy je w takich połączeniach za spółgłoski twarde, jednak okazuje się, że w części takich nazw dawniej istniała miękkość, której ślady widoczne są w odmianie. Porównajmy dwie pary nazw: Kraków i Wrocław oraz Chełm i Prokocim. Pozornie są one zbudowane niemal identycznie, zatem można by się spodziewać ich jednakowej odmiany. Tymczasem mówimy np. do Krakowa i do Chełma, ale: do Wrocławia i do Prokocimia, Krakowowi i Chełmowi, ale: Wrocławiowi i Prokocimiowi. Jak widać, w przypadkach zależnych nazw Wrocław i Prokocim pojawia się miękkość.

     Czy wskazane wyżej trudności we właściwym odtworzeniu formy gramatycznej nazwy oznaczają, że jesteśmy skazani na uczenie się odmiany pojedynczych nazw? Na szczęście i w tym przypadku istnieje wiele norm ogólnych. O kilku z nich napiszę następnym razem.


dr Tomasz Korpysz


Tekst pochodzi z Tygodnika

6 lutego 2011



   


Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i szkole Jak mówić, żeby dzieci się uczyły w domu i szkole
Adele Faber, Elaine Mazlish
Poradnik pokazuje niezwykłą technikę dialogu z dziećmi (radzi, co mówić i kiedy to mówić) w domu i w szkole. Buduje most nad przepaścią miedzy rodzicami i nauczycielami a dziećmi, które dzięki dobremu i wzajemnemu porozumieniu się mają szansę stać się kochającymi i twórczymi osobami... » zobacz więcej

Wasze komentarze:
 Panczo: 21.07.2017, 21:25
 Dziękuję za materiał. Są gdzieś dostępne następne częsci odnośnie odmian?
 wiatr: 05.11.2008, 05:24
 ..... O .... JAKŻE ... Bolało ... gdy ... Ciało ...Obumierało ... Choroba ...zła ... JE TRAWIŁA ... ale JAKŻE ...Ta ...OFIARA ... Była ...BOGU ...MIŁA ... bo ...Tyle ... Dusz ... URATOWAŁA ... gdy .... ROZCIĄGNIĘTA NA KRZYŻU ... w Łączności z CHrystusem przez ... cztery lata ... wisiała ! W samotności ... przy świetle księżyca ... i gwiazd ... gdy ...Kolana ...Klękały ... OCZY Rodziców ... Strumienie Łez ... WYLEWAŁY ... .... PANiE , niech TWOJA WOLA >>> Się STANIE ... Twoja WOLA ... PANIE .... Usta ... żarliwie szeptały ...i o UZDROWIENIE ... Błagały !!! ... ale nade wszystko ... w SERCACH ...TYCH ... UFNOŚĆ ...Była ... i Każdego Ranka ... Duch Św. ... Sił Dodawał ... aby .... Golgota się ...Wypełniła ...i Zmartwychwstanie ... SERC ... wielu ... Uczyniła ..... i aby ....Inni ... gdy o tym... czytają ... wsparcie czerpali ... gdy będą ...sami TAK ... Umierali !
 
(1)


Autor

Treść




[ Powrót ]
 
Daj plusika:
[ Strona główna ]
 Partnerzy medialni:

O stronie... | Ogłoszenia | Konkurs | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2017 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej