Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki
O pieniądzach i nazwach monet

     Słownictwo związane z szeroko rozumianą ekonomią jest w polszczyźnie bardzo różnorodne i bogate. Wiele takich wyrazów i wyrażeń powstało lub zostało przyswojonych z języków obcych w ciągu ostatnich 20-30 lat w związku z intensywnym rozwojem tej dziedziny, wiele jest też jednak takich, które funkcjonują od stuleci. Specyficzną grupę stanowią słowa bezpośrednio związane z pieniędzmi, a zwłaszcza ich nazwy.

     Samo słowo pieniądz jest zmodyfikowaną wersją niemieckiego rzeczownika Pfennig, o nie w pełni jasnej etymologii. Pierwotnie w polszczyźnie oznaczało ono drobną monetę, z czasem nabrało ogólniejszego znaczenia 'monety', a później z jednej strony zaczęto nim nazywać zarówno monety, jak i banknoty, z drugiej zaś zaczęło ono nabierać znaczenia ogólnego 'środek płatniczy'.

     Pochodzenie rzeczownika moneta, którego użyłem w poprzednim akapicie, budzi pewne spory. Najczęściej wiąże się go z łacińskim czasownikiem monere ('uprzedzać, ostrzegać') i rzymską boginią Junoną, która miała ostrzec Rzymian przed atakiem Galów i dlatego zyskała przydomek Moneta ('Doradczyni'). W poświęconej Junonie - Monecie świątyni na Kapitolu zaczęto bić pieniądze i w naturalny sposób przeniesiono na nie nazwę bogini. Niektórzy badacze wiążą jednak słowo moneta z językiem greckim i wywodzą je od wyrazu monas oznaczającego jednostkę. W dawnej polszczyźnie moneta to nie tylko, jak to ujmują słowniki: 'pieniądz metalowy w kształcie okrągłej płytki z wybitym na niej godłem państwowym lub wizerunkiem i napisem oznaczającym wartość', lecz także m.in. 'mennica', a także ogólnie: 'pieniądz'.

     Etymologia banknotu - czyli 'pieniądza papierowego' - jest znacznie prostsza: jest to zapożyczenie z języka niemieckiego, w którym słowo Banknote oznaczało tzw. noty bankowe, a więc znaki pieniężne emitowane przez określony bank.

     Po uwagach dotyczących słów ogólniejszych czas przejść do nazw poszczególnych monet i jednostek monetarnych. Zacznijmy od złotego. Jako oficjalna nazwa polskiej jednostki monetarnej został on wprowadzony w 1919 r., jednak był w polszczyźnie używany dużo wcześniej: już w XIV i XVI w. nazywano tak złote dukaty. Jak widać, sama nazwa związana jest z kruszcem, z którego pierwotnie bito monety. Z kolei rzeczownik grosz pochodzi z języka łacińskiego (grossus to 'gruby') i jest skróconą wersją wyrażenia denarius grossus ('duży/gruby denar').

     Inne nazwy można posegregować ze względu na ich motywację. Liczna jest np. grupa określeń utworzonych od liczebników, związanych z wartością danej monety. W dawnej Polsce używano np. monet, których nazwy informowały o ich wartości, a konkretnie o tym, ile groszy były one warte. Były to: półtorak (moneta o wartości półtora grosza), trojak (moneta o wartości trzech groszy), czworak i Szostak. Do tej grup należą też m.iń.: cent - od łacińskiego centum, czyli 'sto' (cent ma wartość jednej setnej dolara) oraz denar - od łacińskiego denarius 'zawierający dziesięć' (denar miał wartość 10 asów - podstawowej rzymskiej jednostki monetarnej).

     Można wyodrębnić także grupę nazw pochodzących od miejsc, gdzie bito dane monety, np. floren (od Florencji) czy halerz (od miasta Hall w Saksonii), od nazw osobowych, np. augustdor (od Augusta III), od koloru, np. czerwoniec/czerwieniec (złota moneta z domieszką miedzi), czy też od wyrazów związanych z mierzeniem i ważeniem, np. funt - pierwotnie nazwa monety o wartości funta srebra.


dr Tomasz Korpysz


Tekst pochodzi z Tygodnika

13 marca 2016



   


Angielski bez błędów. Jakie błędy popełniają Polacy i jak ich unikać? Poradnik Angielski bez błędów. Jakie błędy popełniają Polacy i jak ich unikać? Poradnik
George Sliwa
Praktyczny przewodnik po błędach, które najczęściej popełniają Polacy uczący się angielskiego, czyli nieocenione vademecum dla maturzystów, studentów, osób zdających egzaminy Cambridge lub TOEFL, ale także dla tłumaczy, lektorów i nauczycieli... » zobacz więcej

Wasze komentarze:

Brak komentarzy



Autor

Treść




[ Powrót ]
 
Daj plusika:
[ Strona główna ]
 Partnerzy medialni:

O stronie... | Ogłoszenia | Konkurs | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2017 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej