Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki
Pisanki, kraszanki, drapanki

     Niedziela Męki Pańskiej, potocznie zwana Niedzielą Palmową, a dawniej Niedzielą Kwietną oraz Niedzielą Wierzbna, rozpoczyna Wielki Tydzień. Zbliżamy się do końca Wielkiego Postu, który rozpoczął się w Popielec, i do największego chrześcijańskiego święta, czyli Wielkanocy {Wielkiejnocy). Dorośli zastanawiają się, co przygotować do jedzenia na niedzielę wielkanocną, a dzieci na pewno już obmyślają, w jaki sposób obleją swoich rodziców, czyniąc tym samym zadość tradycji śmigusa-dyngusa.

     Jak się Państwo domyślają, początek dzisiejszego tekstu miał przypomnieć nie obserwacje związane z kalendarzem liturgicznym (nie do tego służy przecież ta rubryka), lecz zasadę ortograficzną, zgodnie z którą oficjalne i zwyczajowe nazwy świąt zapisujemy wielką literą (np. Niedziela Męki Pańskiej czy Niedziela Kwietna), natomiast określenia opisowe świąt oraz nazwy zabaw i zwyczajów świątecznych - małą literą (np. niedziela wielkanocna czy śmigus-dyngus).

     Przyjrzyjmy się teraz nazwom, które noszą tradycyjne elementy wielkanocnego stołu, czyli pisanki (na marginesie warto zaznaczyć, że zwyczaj zdobienia jajek jest znacznie starszy niż chrześcijaństwo, znano go m.in. w starożytnej Mezopotamii i w cesarstwie rzymskim). Najczęściej spotykane określenie, czyli właśnie pisanka, w gruncie rzeczy powinno być używane tylko do części z nich. Zgodnie z nazwą pisanki to 'jajka pisane', a więc takie, na których powierzchni wydrapuje się lub rysuje (zwykle woskiem) czy maluje jakieś wzory. W nazwie tej przetrwało stare znaczenie czasownika pisać, który, zanim zaczął być odnoszony do kreślenia liter, oznaczał ogólnie kreślenie wzorów, a także rysowanie, malowanie.

     Kraszanka ('jajko kraszone') to jajko pozbawione wzorów, barwione na jeden kolor. Nazwa odsyła do ciekawej rodziny słowotwórczej, z której do dziś przetrwały zarówno krasnoludek, krasomówca, jak i krasula, a z której pochodzą też takie współcześnie już raczej nieużywane słowa, jak np. krasny, pokraśnieć czy krasawica. Co je łączy? Otóż w dawnej polszczyźnie krasny miał kilka znaczeń, przede wszystkim: 'czerwony', 'kolorowy' i 'piękny'. Znaczenia te stały się podstawą utworzenia kilku rodzin, które reprezentują właśnie krasnoludek - 'ludzik w czerwonej czapce', krasomówca - 'człowiek, który pięknie mówi' czy wreszcie kraszanka (zwana też malowanką) - 'jajko malowane, barwne'. W niektórych regionach Polski kraszanki nazywane były (i są) byczkami. Nazwa ta wiąże się z pewną obserwacją - byki zwykle mają jednolite umaszczenie, w przeciwieństwie do krów (stąd też jajka wielokolorowe w tych regionach nazywano niekiedy jałówkami czy jaióweczkami). Warto jeszcze dodać, że kraszanki w kolorze czarnym to kruki lub też czarnulki, czarnuszki.

     Inne nazwy pisanek jednoznacznie wskazują na technikę ich wykonania. Są to: drapanki (skrobanki) - jajka, na których kolorowej powierzchni wydrapuje się wzór; oklejanki - jajka, które zdobi się, oklejając je słomą, liśćmi, płatkami kwiatów, papierem, włóczką, nićmi itp.; nalepianki (wycinanki) -jajka, na które nakleja się kolorowe wycinanki czy wreszcie ażurki - wykonywane z wydmuszek, w których nawierca się otwory, tworząc różnorakie wzory.

     Na koniec gorąco zachęcam Państwa do samodzielnego przygotowania pisanek - niezależnie od tego, jaką techniką je Państwo wykonają, będą one niewątpliwą ozdobą wielkanocnego stołu.


dr Tomasz Korpysz


Tekst pochodzi z Tygodnika

20 marca 2016


Niemiecki współczesny słownik tematyczny Niemiecki współczesny słownik tematyczny
Florent Gabaude, Frederique Mengard, Sibylle Nowag
Dla uczniów i studentów: nauka nowego słownictwa (ogólnego i specjalistycznego), wzbogacenie i poszerzenie już opanowanego słownictwa, wiadomości kulturoznawcze. Dla samouków: pozwala powtórzyć całą leksykę lub wybrane dziedziny, przygotowuje do konwersacji w środowisku niemieckojęzycznym... » zobacz więcej


   


Wasze komentarze:

Brak komentarzy



Autor

Treść




[ Powrót ]
 
Daj plusika:
[ Strona główna ]
 Partnerzy medialni:

O stronie... | Ogłoszenia | Konkurs | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2017 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej