Kartki Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Czat Opowiadania Perełki
Włosy złotawe, oczy zielonkawe

     W Norwidowskim dramacie "Noc tysiączna druga" jeden z bohaterów opisuje drugiemu spotkaną niedawno kobietę. Zwraca przy tym uwagę przede wszystkim na barwy: Włosy ma jasne... to jest złotawe... oczy czarne... W młodzieńczym wierszu "Wieczór w pustkach" tego samego poety znaleźć można następujący metaforyczny opis świtu: Blade gwiazdy gasną, IA czerwonawy promień, drżąc, do izby wbiega/I rzuca na podłogę szare cienie liści/Ożywionych powojów. Z kolei w utworze "Aktor" pojawia się opis wnętrza, w którym zwraca uwagę m.in. zbroja spłowiałym rudawa koralem. We wszystkich trzech cytatach ważne miejsce zajmują nazwy barw (skądinąd, wbrew rozpowszechnionemu stereotypowi, używane przez Norwida często i chętnie), w tym także charakterystyczne przymiotniki z przyrostkiem -awy. Należą one do interesującej grupy słów, której poświęcę dzisiejszy odcinek.

     W gramatykach i słownikach o derywatach zbudowanych przez dodanie cząstki -awy zwykle piszę się, że wyrażają one mniejszy stopień natężenia cechy, o której mówi podstawowy przymiotnik. I rzeczywiście, jeśli przyjrzymy się przywołanym frazom, to złotawy, czerwonawy i rudawy nazywają obiekty, które albo jeszcze nie mają koloru złotego, czerwonego i rudego, lecz dopiero go nabierają, albo też są tylko trochę złote, czerwone i rude. Jak widać, omawiane wyrazy nie nazywają cechy bezpośrednio (jak np. przymiotniki wysoki, inteligentny, drewniany czy prosty), lecz pośrednio - przez odwołanie do innej cechy. Formant -awy ma zatem ściśle określoną funkcję i nadaje wyrazom pochodnym konkretne znaczenie. Czy jednak omawiany formant może być regularnie dołączany do wszystkich przymiotników? Oczywiście, nie. Jeśli przejrzymy słownik języka polskiego, to okaże się jednak, że takich przymiotników jest całkiem niemało. Dzielą się przy tym na kilka charakterystycznych grup.

     Najliczniejsza to nazwy barw, odcieni, stopni natężenia światła itp. Znajdziemy zatem m.in. słowa białawy, bladawy, brązowawy, ciemnawy, czerwonawy, czarniawy, jasnawy, mętnawy, mrocznawy. niebieskawy, różowawy, sinawy, szarawy, śniadawy, widnawy, zielonkawy, złotawy czy żółtawy. Poza jednym wyjątkiem wszystkie zostały utworzone regularnie, forma zielonkawy powstała - być może - na zasadzie fałszywej analogii do wyrazu niebieskawy.

     Druga to nazwy odnoszące się do wrażeń smakowych, np. cierp-kawy, gorzkawy, kwaskowy, kwaśnawy, słodkawy czy słonawy.

     Kolejna to określenia związane ze zmysłem dotyku, np. ciepławy, chłodnawy, miękkawy, mokrawy, ostrawy, tępawy, twardawy... czy zimnawy.

     Do czwartej należą określenia pewnych cech fizycznych, np. chu-dawy, długawy, grubawy, krótkawy, krzywawy, niskawy, okrągławy, piaskowy, rządkowy czy tłustawy. Jak widać, wszystkie przywołane wyrazy odnoszą się do wrażeń zmysłowych (także słuchu, istnieje bowiem przymiotnik ciekawy), opierają się więc na ludzkim doświadczeniu. Poza tym znaleźć można także przymiotniki nazywające inne cechy, które łatwo dają się zaobserwować, np. głuchawy, słabawy, starszawy czy śłepawy. Są jednak również takie, które określają nie tyle jedną konkret ną, doświadczalną cechę, ile raczej zespół cech i często są związane z negatywnym wartościowaniem, np.: chytrawy, głupawy, kiepskawy, nudnawy, podławy, ponurawy, smutnawy czy trudnawy.


dr Tomasz Korpysz


Tekst pochodzi z Tygodnika

17 lipca 2016


Język angielski. Wzory wypracowań Język angielski. Wzory wypracowań
Małgorzata Plata
Książka Wzory wypracowań z języka angielskiego zawiera ponad 60 gotowych prac pisemnych i zarazem ustnych wypowiedzi na standardowe tematy lekcyjne, np. Mój ulubiony nauczyciel, Jak zorganizowałbyś przyjęcie urodzinowe?, biografie oraz scenki... » zobacz więcej


   


Wasze komentarze:

Brak komentarzy



Autor

Treść




[ Powrót ]
 
Daj plusika:
[ Strona główna ]
 Partnerzy medialni:

O stronie... | Ogłoszenia | Konkurs | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2017 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej