Kartki Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Czat Opowiadania Perełki
Dlaczego nie chciałbym mieszkać przy ul. 3-go maja?

     W nazwach ulic i placów, ale też szkół, organizacji czy instytucji oraz w zwyczajnych połączeniach wyrazowych niekiedy pojawiają się liczebniki zapisywane cyframi. Często odnoszą się one do różnych pamiętnych dat z polskiej historii: 1 września, 11 listopada, 3 maja, 1 sierpnia, 17 września itp., ale równie często po prostu odsyłają czytelnika do jakiegoś konkretnego dnia. W związku z tym, że we wspomnianych nazwach takie połączenia zawsze (a w innych kontekstach w przeważającej większości) występują w dopełniaczu, pojawiają się wątpliwości, jak zapisać odmienioną formę liczebnika w tym przypadku gramatycznym (czyli: trzeciego) za pomocą cyfry. Możliwości jest naprawdę dużo: 3, 3., 3-go, 3-ego, 3-tego, 3-o, III, III., III-go, III-ego, IH-tego, III-o. Część z nich występuje w tekstach częściej, część rzadziej, ale poprawne są tylko niektóre. Warto przypomnieć stosowną zasadę.

     Liczebniki porządkowe (czyli informujące o kolejności jakiegoś obiektu), np. trzeci, podlegają odmianie i odmieniają się jak przymiotniki (trzeci - trzeciego jak biały - białego). To wydaje się oczywiste. Pozostaje problem, jak zaznaczyć, że chodzi nam o liczebnik porządkowy, a nie główny. Jest to o tyle istotne, że w niektórych kontekstach bez wyraźnego sygnału jako czytelnicy nie jesteśmy w stanie tego rozstrzygnąć. W zdaniu Nie widziałem dziś 1 sekretarza może być mowa o jednym sekretarzu albo o pierwszym sekretarzu. Aby uniknąć nieporozumień, należy zastosować zapis jednoznacznie informujący o typie liczebnika. Najwyrazistszym sposobem wydaje się dodanie do cyfry końcówki fleksyjnej odpowiedniego przypadku gramatycznego, ale tu pojawić się może pytanie, co to jest końcówka (-o, -go, -ego, -tego?), na które większość Polaków zapewne nie będzie umiała odpowiedzieć... Co więcej, w normie wzorcowej wszystkie takie warianty (3-o, 3-go, 3-ego, 3-tego) uznawane są za błędy ortograficzne! Aby poprawnie zaznaczyć, że używamy liczebnika porządkowego, należy zastosować zapis arabski z kropką lub w niektórych przypadkach - rzymski bez kropki. Poprawne będą zatem zdania: Sędzia nie zauważył 7. zawodnika (7. = siódmego) oraz: Wizyta Benedykta XVI dobiegła końca (XVI = szesnastego).

     Niestety, istnieją jeszcze wyjątki... Najczęściej spotykany to zapis dat, w którym nazwa miesiąca zapisana jest słownie. W takim przypadku, nawet jeśli chodzi nam o liczebnik porządkowy, stosujemy po prostu cyfrę arabską bez kropki: Spotkajmy się 12 sierpnia przy uniwersytecie.

     Czas odpowiedzieć na nieco prowokacyjne tytułowe pytanie. Nie chciałbym mieszkać przy ul. 3-go maja, ponieważ nie chciałbym mieć -jak wielu Polaków - błędu ortograficznego w dowodzie osobistym...


dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW


Tekst pochodzi z Tygodnika

20 grudnia 2009


Metodologia uczenia się. Materiały dla nauczycieli szkół średnich. Część I Metodologia uczenia się. Materiały dla nauczycieli szkół średnich. Część I
O. Wojciech Żmudziński SJ
Publikacja zawiera wiele cennych, praktycznych wskazówek poprawiających efektywność uczenia się i nauczania... » zobacz więcej


   


Wasze komentarze:

Brak komentarzy



Autor

Treść




[ Powrót ]
 
Daj plusika:
[ Strona główna ]
 Partnerzy medialni:

O stronie... | Ogłoszenia | Konkurs | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2017 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej