Kartki Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Czat Opowiadania Perełki
Dlaczego nie chciałbym mieszkać przy ul. 3-go maja?

     W nazwach ulic i placów, ale też szkół, organizacji czy instytucji oraz w zwyczajnych połączeniach wyrazowych niekiedy pojawiają się liczebniki zapisywane cyframi. Często odnoszą się one do różnych pamiętnych dat z polskiej historii: 1 września, 11 listopada, 3 maja, 1 sierpnia, 17 września itp., ale równie często po prostu odsyłają czytelnika do jakiegoś konkretnego dnia. W związku z tym, że we wspomnianych nazwach takie połączenia zawsze (a w innych kontekstach w przeważającej większości) występują w dopełniaczu, pojawiają się wątpliwości, jak zapisać odmienioną formę liczebnika w tym przypadku gramatycznym (czyli: trzeciego) za pomocą cyfry. Możliwości jest naprawdę dużo: 3, 3., 3-go, 3-ego, 3-tego, 3-o, III, III., III-go, III-ego, IH-tego, III-o. Część z nich występuje w tekstach częściej, część rzadziej, ale poprawne są tylko niektóre. Warto przypomnieć stosowną zasadę.

     Liczebniki porządkowe (czyli informujące o kolejności jakiegoś obiektu), np. trzeci, podlegają odmianie i odmieniają się jak przymiotniki (trzeci - trzeciego jak biały - białego). To wydaje się oczywiste. Pozostaje problem, jak zaznaczyć, że chodzi nam o liczebnik porządkowy, a nie główny. Jest to o tyle istotne, że w niektórych kontekstach bez wyraźnego sygnału jako czytelnicy nie jesteśmy w stanie tego rozstrzygnąć. W zdaniu Nie widziałem dziś 1 sekretarza może być mowa o jednym sekretarzu albo o pierwszym sekretarzu. Aby uniknąć nieporozumień, należy zastosować zapis jednoznacznie informujący o typie liczebnika. Najwyrazistszym sposobem wydaje się dodanie do cyfry końcówki fleksyjnej odpowiedniego przypadku gramatycznego, ale tu pojawić się może pytanie, co to jest końcówka (-o, -go, -ego, -tego?), na które większość Polaków zapewne nie będzie umiała odpowiedzieć... Co więcej, w normie wzorcowej wszystkie takie warianty (3-o, 3-go, 3-ego, 3-tego) uznawane są za błędy ortograficzne! Aby poprawnie zaznaczyć, że używamy liczebnika porządkowego, należy zastosować zapis arabski z kropką lub w niektórych przypadkach - rzymski bez kropki. Poprawne będą zatem zdania: Sędzia nie zauważył 7. zawodnika (7. = siódmego) oraz: Wizyta Benedykta XVI dobiegła końca (XVI = szesnastego).

     Niestety, istnieją jeszcze wyjątki... Najczęściej spotykany to zapis dat, w którym nazwa miesiąca zapisana jest słownie. W takim przypadku, nawet jeśli chodzi nam o liczebnik porządkowy, stosujemy po prostu cyfrę arabską bez kropki: Spotkajmy się 12 sierpnia przy uniwersytecie.

     Czas odpowiedzieć na nieco prowokacyjne tytułowe pytanie. Nie chciałbym mieszkać przy ul. 3-go maja, ponieważ nie chciałbym mieć -jak wielu Polaków - błędu ortograficznego w dowodzie osobistym...


dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW


Tekst pochodzi z Tygodnika

20 grudnia 2009


Motywacja do nauki Motywacja do nauki
Martin V. Covington, Karen Manheim Teel
Czy oceny motywują uczniów do wytężonej pracy, czy raczej demotywują, ograniczając się jedynie do funkcji czynnika dyscyplinującego pracę w klasie?... » zobacz więcej


   


Wasze komentarze:

Brak komentarzy



Autor

Treść




[ Powrót ]
 
Daj plusika:
[ Strona główna ]
 Partnerzy medialni:

O stronie... | Ogłoszenia | Konkurs | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2017 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej