Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki
Czy skorupka może trącić myszką w lamusie?

     Pytanie zadane w tytule, choć może zaskakujące, tylko na pozór jest absurdalne. Staje się zasadne i zrozumiałe, kiedy przypomnimy sobie dwa połączenia wyrazowe, w których występuje czasownik trącić: czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci oraz trącić myszką, a także zwrot odchodzić / odsyłać / odkładać do lamusa.

     Czasownik trącić we współczesnej polszczyźnie znaczy "(delikatnie) dotknąć coś, poruszyć czymś", jednak nie to znaczenie jest obecne w przywołanych konstrukcjach. Dawniej czasownik ten znaczył 'wydzielać słaby, delikatny zapach' i pozostałości tego właśnie znaczenia odnaleźć można w obu przykładach.

     Mówiąc czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci, mamy na myśli to, że cechy, przyzwyczajenia czy umiejętności nabyte w młodości ujawniają się w życiu dojrzałym. Nasi przodkowie, używając tego frazeologizmu, odwoływali się do codziennych obserwacji - przedmiot nasączony jakąś substancją, nawet po wyschnięciu, na długo zachowuje jej zapach.

     Zapach jest istotny także w drugim przywołanym związku frazeologicznym. Rzeczownik myszka był niegdyś określeniem specyficznego zapachu starego wina; trącić myszką znaczyło więc tyle, co "pachnieć jak stare wino". Dziś wyrażenia tego używamy, gdy chcemy zaznaczyć, że coś (jakieś zjawisko, ale też np. czyjeś zachowanie lub czyjś sposób mówienia) jest przestarzałe, staroświeckie. Ono samo jednak już trąci myszką, ponieważ jest odbierane jako anachroniczne lub przynajmniej książkowe i coraz rzadziej można je spotkać we współczesnych tekstach. Posługując się innym starym związkiem frazeologicznym, można powiedzieć, że odchodzi ono do lamusa.

     W tym ostatnim frazeologizmie występuje dziś już niezrozumiały dla wielu z nas rzeczownik lamus. Był on używany jako określenie specjalnego rodzaju spichlerzy, szop - pierwotnie do przechowywania zboża i cennych dóbr, później do składowania różnych mniej potrzebnych, starych, zniszczonych przedmiotów. To, co odkładano do lamusa, dość szybko było przez wszystkich zapominane.

     Wypada mieć nadzieję, że cytowane związki frazeologiczne, w których zachowały się dawne wyrazy i ich znaczenia, choć być może już nieco trącą myszką, nie zostaną przez współczesnych Polaków na zawsze odesłane do lamusa.


dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW


Tekst pochodzi z Tygodnika

7 lutego 2010


Czy Twoje dziecko jest przygotowane na spotkanie ze szkołą? Czy Twoje dziecko jest przygotowane na spotkanie ze szkołą?
Jaroslava Budíková, Patricie Krušinová, Pavla Kuncová
Początek nauki w pierwszej klasie jest dla dziecka bardzo ważnym momentem. Zmiana otoczenia, nowe znajomości i nowe obowiązki - do tego trzeba je odpowiednio przygotować. Każde dziecko ma inny temperament, inne predyspozycje i inaczej poznaje świat... » zobacz więcej


   


Wasze komentarze:

Brak komentarzy



Autor

Treść




[ Powrót ]
 
Daj plusika:
[ Strona główna ]
 Partnerzy medialni:

O stronie... | Ogłoszenia | Konkurs | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2017 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej