Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki
Arcy-, mini-, quasi-

     Jednym ze sposobów tworzenia nowych wyrazów jest dodawanie różnego typu cząstek do stów już istniejących. W przypadku rzeczowników cząstkami takimi są m.in.: anty-, arcy-, eks-, hiper-, mini-, niby-, pseudo-, przeciw-, super-, quasi- czy wice-. Wiele powstałych w ten sposób wyrazów jest notowanych w słownikach i stosunkowo często pojawiają się one w różnego typu testach. W konsekwencji np. arcydzieło, supermarket, minispódniczka czy wicedyrektor nie sprawiają żadnych problemów ortograficznych. Jednak omawiany typ tworzenia nowych wyrazów niekiedy bywa wykorzystywany doraźnie i wówczas wymienione cząstki dołączane są do bardzo różnych rzeczowników. W takich przypadkach - gdy nowo powstałe połączenie jest nietypowe, a przez to nie-utrwalone w świadomości użytkowników - często pojawiają się wątpliwości i błędy ortograficzne.

     Jaka jest ogólna zasada pisowni omawianych połączeń? Poza quasi- oraz niby- wszystkie wymienione cząstki zapisuje się z rzeczownikami pospolitymi łącznie. Jeżeli zatem kontekst tego wymaga, piszemy: antyczynnik, arcybibliotekarz, eksnauczyciel, hipeipod-wyżka, minipensja, pseudopromocja, przeciwatak, superpies, wicewójt itp. Wyjątkowo z dywizem (czyli łącznikiem) należy pisać np. niby-poezja czy ąuasi-artyzm. Inaczej trzeba traktować połączenia z rzeczownikami, które są nazwami własnymi. Aby zachować wielką literę na początku nazw własnych, wszystkie cząstki łączymy z nimi za pomocą dywizu. Poprawne są zatem jedynie formy: anty-Slowak, arcy-Włoch, eks-Ka-szub, pseudo-Podhalańczyk, niby-Francuz czy quasi-Greczynka.

     Od bardzo wielu polskich zasad ortograficznych istnieją wyjątki. Jest tak również w przypadku reguły mówiącej o pisowni cząstki niby- z rzeczownikami. Jeżeli jakieś połączenie jest utrwalone, pełni funkcję terminu lub wręcz nazwy, zwykle jest zapisywane łącznie. Z lekcji biologii wszyscy pamiętamy nibynóżki, warto dodać jeszcze np. następujące słowa: nibygwiazda, nibyjagoda, nibyklos, nibykwiat, nibyliść, nibyłodyga, nibyowoc. Należy jednak pamiętać, że nietypowa łączna pisownia jest możliwa tylko w przypadku terminów; jeżeli mamy do czynienia z połączeniem doraźnym, pozostaje w mocy zasada mówiąca o pisowni cząstki niby- z rzeczownikami z dywizem. Zapiszemy zatem: To jest nibygwiazda, czyli kwazar, ale: Ta piosenkarka to tylko niby-gwiazda.


dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW


Tekst pochodzi z Tygodnika

7 marca 2010



   


Jak szybko nauczyć się języków obcych Jak szybko nauczyć się języków obcych
Martyna Jacenko
Niektórzy z nas błyskawicznie przyswajają sobie języki obce, a inni z jakiegoś powodu nie są w stanie opanować tej cennej umiejętności. Godzinami ślęczą nad słówkami i gramatyką, a osiągany efekt jest ciągle mizerny. Czy Ty również należysz do osób, dla których poznawanie nowego języka nie jest przyjemnością, ale ciężką pracą? Spieszymy Cię poinformować, że ta sytuacja zmieni się już niedługo. O co chodzi? Autorka tej książki sama jest językowym antytalentem, a jednak nauczyła się biegle władać trzema obcymi językami. Niemożliwe? Ale to fakt.... » zobacz więcej

Wasze komentarze:
 Maarrty: 20.02.2012, 22:10
 Super, bardzo się przydalo!!
 
(1)


Autor

Treść




[ Powrót ]
 
Daj plusika:
[ Strona główna ]
 Partnerzy medialni:

O stronie... | Ogłoszenia | Konkurs | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2017 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej