Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki
Horeszkówna, Zarembina, Skarżanka

     Zapewne wszyscy pamiętają z dzieciństwa wiersze Ewy Szelburg-Zarembiny? Podczas lektury "Pana Tadeusza" zwraca się uwagę na losy Zosi Ho-reszkówny, miłośnikom teatru i kina nie trzeba przedstawiać Hanny Skarżanki czy Elżbiety Zającówny, a polonistom - Jadwigi Puzyniny czy Renaty Grzegorczykowej. Co łączy wymienione kobiety? Wszystkie one używały lub nadal używają tradycyjnych żeńskich form swoich nazwisk. Dziś nazwiska w tej postaci stosowane są coraz rzadziej, co więcej, ich używanie nie jest konieczne nawet w normie wzorcowej, warto jednak przypomnieć, jak się je tworzy.

     Większość polskich i spolszczonych nazwisk - np. No-wak, Miś, Burdo, Ziają czy Wende - nie wskazuje jednoznacznie napięć. Tymczasem formy żeńskie informują odbiorcę nie tylko o tym, że osoba, o której mowa, na pewno jest kobietą, lecz także o tym, w jakiej relacji rodzinnej znajduje się ona wobec mężczyzny noszącego to samo nazwisko, zwykle także -jaki jest jej stan cywilny. Nowakówna i Zarębianka to panny, córki panów o nazwisku Nowak i Zaręba, a Nowakowa i Zarębina to mężatki, żony tych samych panów.

     Zasady tworzenia nazwisk żeńskich są stosunkowo proste: do nazwisk męskich zakończonych na -a dodaje się przyrostki -yna/-ina oraz -anka, do pozostałych: -owa oraz -ówna. Oto kilka przykładów: Kotula - Kotulina, Kotulanka, Mucha - Muszyna, Muszanka, Miś - Misiowa, Misiówna, Rataj - Ratajowa, Ratajówna, Mróz - Mrozowa, Mrozówna, Wende - Wendowa, Wendówna, Srebro - Srebrowa, Srebrówna, Pini - Piniowa, Piniówna itp. Jedyną grupą nazwisk, od których nie da się utworzyć form żeńskich, są nazwiska męskie zakończone na -ski, -cki czy -dzki.

     Należy jednak pamiętać o różnego typu wyjątkach. Jeżeli forma utworzona regularnie byłaby trudna do wymówienia (np. *Drzazdźyna - tak musiałaby się nazywać żona pana o nazwisku Drzazga), brzmiałaby dziwnie (np. *Ziaina -od nazwiska Ziają czy *Wajdzianka od Wajda) lub też wywoływałaby zabawne skojarzenia (np. *Wałęsina i *Wałęsianka od nazwiska Wałęsa), to albo nie tworzy jej się w ogóle, albo też używa do tego celu innych przyrostków (np. Dzarzgo-wa, Wajdówna, Watęsowa i Wałęsówna). Jeżeli z kolei w zakończeniu nazwiska pojawia się -g-, to aby uniknąć wrażenia używania wulgaryzmu, w nazwiskach panieńskich stosuje się przyrostek -anka, a nie -ówna, np.: Lange - Langowa, ale Lanżanka, Pług - Pługowa, ale Płużanka.


dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW


Tekst pochodzi z Tygodnika

21 marca 2010


Jak szybko nauczyć się języków obcych Jak szybko nauczyć się języków obcych
Martyna Jacenko
Niektórzy z nas błyskawicznie przyswajają sobie języki obce, a inni z jakiegoś powodu nie są w stanie opanować tej cennej umiejętności. Godzinami ślęczą nad słówkami i gramatyką, a osiągany efekt jest ciągle mizerny. Czy Ty również należysz do osób, dla których poznawanie nowego języka nie jest przyjemnością, ale ciężką pracą? Spieszymy Cię poinformować, że ta sytuacja zmieni się już niedługo. O co chodzi? Autorka tej książki sama jest językowym antytalentem, a jednak nauczyła się biegle władać trzema obcymi językami. Niemożliwe? Ale to fakt.... » zobacz więcej


   


Wasze komentarze:

Brak komentarzy



Autor

Treść




[ Powrót ]
 
Daj plusika:
[ Strona główna ]
 Partnerzy medialni:

O stronie... | Ogłoszenia | Konkurs | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2017 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej