Kartki Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Czat Opowiadania Perełki
Kto lubi kogo?

     Pora na dobranoc, bo już księżyc świeci Dzieci lubią misie, misie lubią dzieci.

     Drugi wers przywołanego fragmentu piosenki śpiewanej przez Misia Uszatka na pozór ma zupełnie jednoznaczną strukturę: kto lubi kogo? {dzieci lubią misie), kto lubi kogo? (misie lubią dzieci). Jednak z formalnego punktu widzenia cytowane zdania wcale nie są jednoznaczne, a gdyby ktoś chciał je przeczytać nieco przekornie, mógłby stwierdzić, że w obu konstrukcjach mowa jest o tym samym. Dlaczego?

     W języku polskim podmiot najczęściej stoi na pierwszej pozycji w zdaniu. Niejednokrotnie jednak jest on umieszczany na pozycji ostatniej. Porównajmy dwa zdania: Piotr kupił książkę oraz: Książkę kupił Piotr. Zmiana szyku nie zmienia zasadniczego znaczenia przywołanych zdań, w obu przypadkach podmiotem jest rzeczownik Piotr. Różnica między tymi dwiema wersjami sprowadza się do różnicy akcentu: w pierwszym podkreśla się to, że przedmiotem kupna była książka, w drugim - to, że kupił ją Piotr.

     Niekiedy jednak analogiczna zmiana szyku może powodować powstawanie niejasności. Oto klasyczny, podręcznikowy przykład: Autobus wyprzedza samochód. Przy pierwszej lekturze niemal każdy automatycznie uzna, że podmiotem jest rzeczownik autobus. Z wcześniejszych uwag wiadomo jednak, że czasem podmiot celowo jest umieszczany na końcu zdania i dzięki temu pada na niego silniejszy akcent.

     Możliwa jest zatem także taka interpretacja, że podmiotem omawianego zdania jest samochód. Zwykle to kontekst ujednoznacznia wypowiedz, nie zawsze jednak jest on wystarczający, a czasem spotykamy podobne zdania w izolacji. Kiedy np. studentom polonistyki przytaczam stare prawo, że pieniądz gorszy wypiera z obiegu pieniądz lepszy, to większość z nich rozumie je opacznie. Wątpliwości budzą też inne znalezione przeze mnie frazy, np.: żarówki zastępują świetlówki czy: kwiaty zaczynają wypierać obrazy miast.

     Jak widać, problemy pojawiają się, gdy w analizowanym typie konstrukcji używane są dwa rzeczowniki o tożsamej formie mianownika (kto? co?) i biernika (kogo? co?), np. pieniądz, żarówki, świetlówki, kwiaty, obrazy. W takich sytuacjach najłatwiej jest stosować stronę bierną czasownika, co pozwoli ujednoznacznić całe konstrukcje: pieniądz lepszy jest wypierany przez pieniądz gorszy, żarówki są zastępowane przez świetlówki, kwiaty zaczynają być wypierane przez obrazy miast czy wreszcie: misie są lubiane przez dzieci, dzieci są lubiane przez misie


dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW


Tekst pochodzi z Tygodnika

5 września 2010


Jak zwiększyć wydajność pamięci i umysłu? Trening Jak zwiększyć wydajność pamięci i umysłu? Trening
Douglas J. Mason, Michael L. Kohn.
Czy Twoja pamięć czasami płata Ci figle? Masz problem z koncentracją i przypominaniem sobie faktów, imion, numerów telefonów? Martwisz się, że może to być wynik Twojego wieku, zmęczenia albo jakiejś choroby? Niekoniecznie. Pamięć i umysł, podobnie jak ciało, wymagają dobrego traktowania - ćwiczeń, relaksu i ciągłej pożywki... » zobacz więcej


   


Wasze komentarze:

Brak komentarzy



Autor

Treść




[ Powrót ]
 
Daj plusika:
[ Strona główna ]
 Partnerzy medialni:

O stronie... | Ogłoszenia | Konkurs | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2017 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej