Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki
Bądź zdrów! czy Bądź zdrowy!?

     Wśród polskich przymiotników istnieje nieliczna, ale interesująca grupa, do której należą m.in.: ciekaw, godzien, gotów, łaskaw, pełen, rad, wart, wesół, zdrów i żyw. Ich powszechnie używana współczesna nazwa, czyli „przymiotniki skrócone", jest myląca, sugeruje bowiem, że są to wtórne postaci jakichś dłuższych, wcześniej istniejących przymiotników. Tymczasem jest dokładnie odwrotnie: historycznie rzecz biorąc, to formy typu ciekaw czy żyw były pierwsze i co ciekawe, odmieniały się jak określane przez nie rzeczowniki (czyli np. zdrów mąż, zdrowa męża itd.). Oprócz takiej rzeczownikowej odmiany istniała także druga, wynikająca z rozdzielenia przymiotników i rzeczowników dawnymi zaimkami ja,je (np. zdrow-a-ja żona, zdrow-o-je dziecko itp.). To właśnie z takich połączeń powstały dzisiejsze postaci zdrowy, zdrowa i zdrowe (oraz im podobne).

     Skoro już wiadomo, jaka jest historia omawianych form, warto odnieść się do pytania zawartego w tytule. Odpowiedź na nie jest prosta - obie postaci przywołanego tam pozdrowienia są poprawne. Podobnie równe poprawne są np. zdania: Nie jestem jeszcze gotów na tę decyzję i Nie jestem jeszcze gotowy na tę decyzję, Byłem ciekaw, czy sobie poradzisz i Byłem ciekawy, czy sobie poradzisz, On jest wart każdej ceny i On jest warty każdej ceny itp. Czy zatem krótkie i długie formy przymiotników mogą być zawsze stosowane zamiennie? Otóż nie, istnieje bowiem kilka szczegółowych zasad regulujących ich używanie w tekstach.

     Najważniejsza z takich zasad ma charakter gramatyczny: jeżeli przymiotnik pełni funkcję przydawki (czyli określa rzeczownik), to może wystąpić jedynie w postaci pełnej. Zdania typu *Kiedy tylko weszli do domu, gotów obiad pojawił się na stołe, "Zdrów dziadek zabawiał wszystkich rozmową, "Ciekaw Jaś zasypywał rodziców pytaniami itp. są niepoprawne. Wyjątkowo postaci skrócone w funkcji przydawki mogą wystąpić przed rzeczownikiem w dopełniaczu, np. Pełen niepokoju o zdrowie ojca, wbiegł do szpitala.

     Warta uwagi jest też zasada stylistyczna: wiele form skróconych dziś ma już charakter książkowy, oficjalny, dlatego też w codziennej komunikacji mogą one razić niektórych użytkowników polszczyzny. Są oni przyzwyczajeni raczej do form pełnych, a skrócone kojarzą im się np. z formułami modlitewnymi typu: Panie, nie jestem godzien....


dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW


Tekst pochodzi z Tygodnika

19 grudnia 2010


Język niemiecki kieszonkowy w podróży Język niemiecki kieszonkowy w podróży
praca zbiorowa
Bogate słownictwo ułatwi ci porozumiewanie się, strony poświęcone specyfice kraju pozwolą stawić czoła niemal każdej sytuacji. Dzięki słowniczkowi zawierającemu użyteczne wyrazy i zwroty staniesz się wytrawnym rozmówcą... » zobacz więcej


   


Wasze komentarze:
 wiatr: 24.09.2008, 20:04
  Życie na emigracji JEST na pewno bardzo trudne i wymagające ale nie pozbawione nadziei . Bardzo ważną rolę pełni tu ..tak myślę ...kontakt z najbliższymi , którzy pozostali w kraju . Jeśli JEST On zdrowy , częsty ...to wspiera człowieka cierpiącego ...będącego poza ojczyzną i pomaga mu przejść przez ten czas ... lżej ! Myślę , że z Wyjazdem ...Ukochanych Osób ... wiąże się również BÓL ...Tych , którzy pozostają w kraju i pomimo ...niewykorzenienia zewnętrznego ... doświadczają " wykorzenienia" wewnętrznego ..." utraty" ... osoby drogiej , jej codziennej Obecności ...i To też nie jest łatwe ; można się zamknąć w cierpieniu !
 
(1)


Autor

Treść




[ Powrót ]
 
Daj plusika:
[ Strona główna ]
 Partnerzy medialni:

O stronie... | Ogłoszenia | Konkurs | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2017 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej