Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki
Kolęda i wigilia

     Rzeczownik kolęda, który pochodzi od łacińskiego calendae, pierwotnie oznaczał 'pierwszy dzień miesiąca' (to znaczenie stało się podstawą powstania słowa kalendarz), później także 'pierwszy dzień nowego roku'. Z okazji początku roku starożytni odwiedzali znajomych, składali im życzenia, obdarowywali ich drobnymi upominkami oraz śpiewali specjalne pieśni. To dlatego wyraz kolęda uzyskał znaczenie 'upominku noworocznego' oraz 'pieśni śpiewanej podczas odwiedzin noworocznych'. W dawnej polszczyźnie był on używany jako określenie 'upominku gwiazdkowego' oraz 'pieśni bożonarodzeniowej'. Skąd taka zmiana? Otóż dawniej w Kościele początek nowego roku przypadał w dniu Bożego Narodzenia. To dlatego rzeczownik kolęda zaczął być wiązany właśnie z tymi świętami. Dziś oznacza on 'pieśń bożonarodzeniową' oraz 'wizytę księdza w domach parafian, odbywaną w okresie świąt Bożego Narodzenia'.

     Rzeczownik wigilia także pochodzi z języka łacińskiego. Pierwotnie oznaczał on tyle co 'straż nocna, czas straży nocnej, czuwanie'. W związku z tym, że starożytni Rzymianie noc dzielili na cztery odcinki (zwykle w godz.: 18-21, 21-24, 24-3, 3-6), rzeczownikiem tym określano także 'część nocy równą trzem godzinom'. Oba te znaczenia funkcjonowały w polszczyźnie aż do XIX w., choć w tym okresie były już rzadkie. Stosowano je zwłaszcza w tekstach stylizowanych lub takich, które odnosiły się do starożytnych realiów (np. w dramacie Norwida "Kleopatra i Cezar" jeden z bohaterów kilkakrotnie pyta swojego rozmówcę: "Która wigilia?" i otrzymuje odpowiedzi: "wigilia pierwsza", "wigilia druga" itd.). Inne znaczenie rzeczownika wigilia pojawiło się wraz z rozwojem chrześcijaństwa: nazwą tą zaczęto określać 'nocne nabożeństwo odprawiane przed szczególnie uroczystymi świętami'. Z tego znaczenia powstały dwa kolejne: 'dzień poprzedzający inny dzień, zwłaszcza świąteczny' (np.: wigilia Matki Bożej Gromnicznej) oraz 'dzień poprzedzający ważne wydarzenie' (np. w jednym z tekstów Norwida mowa jest o "wigilii zaręczyn"). Współcześnie wigilia używana jest w dwóch znaczeniach: jako określenie 'dnia poprzedzającego Boże Narodzenie' (wówczas stosuje się na początku wielką literę) oraz 'uroczystej kolacji w dniu poprzedzającym Boże Narodzenie'. Bardzo rzadko można spotkać jeszcze znaczenie 'dzień poprzedzający inny dzień'. W dwóch ostatnich przypadkach poprawny jest wyłącznie zapis małą literą.

     Na koniec czytelnikom "Idziemy" życzę uroczystej wigilii podczas tegorocznej Wigilii.


dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW


Tekst pochodzi z Tygodnika

26 grudnia 2010



   


Polsko-angielski słownik medyczny Polsko-angielski słownik medyczny
praca zbiorowa
Słownik zawiera ok.. 12 000 podstawowych terminów polskich z dziedziny medycyny (w tym stomatologii), a także z dziedzin z nią powiązanych, takich jak np. biologia, biochemia, biotechnologia, farmacja, wraz z ich odpowiednikami lub objaśnieniami w języku angielskim... » zobacz więcej

Wasze komentarze:
 on: 01.10.2008, 15:48
 mam 2 zatrzezenia co do tego tekstu : 1)"Pierwsza fala emigracji była mocno związana z Kościołem"- tak mocno sie zwiazali z kosciolem ze kosciol swiecil pustkami jeszcze 4 lata temu jak widac niepotrafili wychowac dzieci byli az tak zwiazani z kosciolem...chyba ...teraz kosciol jest pelny mimo ze i tak duzo osob nie chodzi biorac pod uwage moje doswiadczenia to okolo 10%moich znajomych chodzi a mam ich troche 2)Anglicy jako naród trudno nawiązują przyjaźnie i są mało otwarci na wszelką inność...i za to ich chwale to bardzo pozytywna cecha
 
(1)


Autor

Treść




[ Powrót ]
 
Daj plusika:
[ Strona główna ]
 Partnerzy medialni:

O stronie... | Ogłoszenia | Konkurs | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2017 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej