Upadek barbarzyńskiej religii Azteków

Aztekowie osiedlili się w tej dolinie i w pierwszej połowie XIV wieku, na wyspie położonej w pobliżu zachodniego brzegu jeziora Texcoco, założyli swoją stolicę – Tenochtitlan. Miasto-państwo szybko się rozwijało, stopniowo podporządkowując sobie okoliczne plemiona. Dzięki temu Aztekowie umacniali swoją pozycję w regionie, tworząc rozbudowane państwo i cywilizację, której potęga opierała się także na rozległych podbojach i wymagających wobec poddanych praktykach.

Ocenia się, że gdy w 1519 roku wojska hiszpańskie pod wodzą Hernanda Cortésa dotarły do Meksyku, na terenie 38 prowincji mieszkało około 10 milionów rdzennych mieszkańców. Stolica imperium, Tenochtitlan (dzisiejsze Mexico City), liczyła około 200 tysięcy mieszkańców i robiła na przybyszach ogromne wrażenie swoim rozmachem oraz organizacją.

Aztekowie stworzyli rozwiniętą cywilizację, choć w niektórych dziedzinach ich wiedza różniła się od osiągnięć ówczesnych kultur Starego Świata. Nie stosowali koła ani sklepień łukowych, a dużą rolę w ich życiu religijnym odgrywały obserwacje astronomiczne, rytuały oraz tradycyjne wierzenia, którymi kierowała wyspecjalizowana grupa kapłanów.

W ich religii ważne miejsce zajmowały bóstwa związane z siłami natury, takimi jak słońce, księżyc, deszcz, wiatr czy ogień. Na terenie państwa powstały setki kompleksów świątynnych, w których składano ofiary, również z ludzi - najczęściej jeńców wojennych lub niewolników - wierząc, że praktyki te zapewniają pomyślność, ochronę przed nieszczęściami oraz zachowanie kosmicznego porządku.

W 1487 roku w centrum Tenochtitlan ukończono budowę głównej świątyni w formie podwójnej piramidy, poświęconej Huizilopochtli i Tlalocowi. Źródła azteckie i hiszpańskie opisują, że podczas uroczystości jej otwarcia złożono liczne ofiary rytualne. Ponieważ w wierzeniach Azteków regularne składanie ofiar miało kluczowe znaczenie, organizowano także tzw. „wojny kwietne”, których celem było zdobywanie jeńców przeznaczonych do rytuałów.

Aztekowie praktykowali różne formy rytuałów ofiarnych, które w ich kulturze miały znaczenie religijne i symboliczne. W książce M. Meyera i W. Shermana The Course of Mexican History opisano, że na początku XIV wieku Aztekowie służyli jako sprzymierzeńcy i wojownicy władcy Coxcoxa z Culhuacanu, miasta położonego na południowym brzegu jeziora. Po zdobyciu pobliskiego Xochimilco przesłali mu trofea wojenne jako dowód zwycięstwa. Coxcox zgodził się również, aby jego córka została włączona do azteckiego kultu religijnego, jednak przebieg rytuału okazał się dla niego tragiczny i doprowadził do konfliktu między oboma stronami.

W azteckiej religii istniały rytuały związane z bóstwem Xipe Toteka, w których wykorzystywano symboliczne elementy skóry jako znak odnowy i płodności. W niektórych ceremoniach pojawiały się także praktyki kanibalistyczne, interpretowane przez Azteków jako część świętych obrzędów. Źródła hiszpańskie wspominają, że podczas wizyty Hernána Cortésa w 1519 roku Montezuma zaprezentował przybyszom elementy swojej kultury, w tym potrawy związane z rytuałami religijnymi.

W czasie suszy składano ofiary Tlalocowi, bogu deszczu, wierząc, że łzy ofiar mają moc sprowadzenia opadów. W azteckim systemie wierzeń cierpienie i poświęcenie miały zapewniać równowagę świata oraz przychylność bogów.

Religia i struktury państwowe Azteków zostały zniszczone w latach 1519–1521 w wyniku podboju dokonanego przez oddziały hiszpańskie pod dowództwem Hernána Cortésa, wspierane przez liczne plemiona indiańskie, które pozostawały w konflikcie z imperium azteckim. Hiszpanie wylądowali na Jukatanie i posuwali się wzdłuż wybrzeża, a kolejne ludy dołączały do nich w nadziei na zmianę sytuacji politycznej.

Wieść o nadchodzących Europejczykach wywołała wśród Azteków niepewność, również z powodu istniejących przepowiedni. Cortés wkroczył do Tenochtitlanu 8 listopada 1519 roku i został przyjęty przez Montezumę z honorami. Hiszpanie zamieszkali w pałacach, a po kilku miesiącach Cortés opuścił miasto, pozostawiając część żołnierzy. W jego nieobecności doszło do powstania, które przerodziło się w otwarty konflikt.

Po reorganizacji sił i zdobyciu nowych sojuszników Cortés powrócił i w maju 1521 roku rozpoczął oblężenie Tenochtitlanu. Po ciężkich walkach miasto zostało zdobyte 13 sierpnia 1521 roku. Hiszpanie zburzyli główne świątynie i rozpoczęli budowę nowych obiektów sakralnych, w tym kościoła Santiago de Tlaltelolco. Misjonarze zakładali kościoły, szkoły i szpitale, choć przyjmowanie nowej religii początkowo postępowało powoli. Sytuacja zmieniła się dopiero po wydarzeniach związanych z objawieniami na wzgórzu Tepeyac w 1531 roku.