Rozkwit kultu maryjnego na Bliskim Wschodzie

Wszystkie te Kościoły cechuje wielkie przywiązanie do tradycji. W ich liturgiach nie zaszły wielkie zmiany, przeważa też w nich (na terenie Azji) język syryjski, będący dialektem języka aramejskiego, jakim mówił Pan Jezus. Na tradycję koptyjską i etiopską wywarł wielki wpływ św. Cyryl Aleksandryjski (f 444), a znów na tradycji Kościoła syryjskiego wycisnął żywe do dziś piętno Św. Efrem Syryjczyk (t 373), obaj wielcy czciciele Matki Bożej. "Nie dziwi nas zatem - pisze Papież Jan Paweł II w encyklice Matka Odkupiciela - że Maryja zajmuje uprzywilejowane miejsce w kulcie starożytnych Kościołów wschodnich, wyrażającym się niezrównaną obfitością świąt i hymnów".

Abp Nasrallah Sfeir, patriarcha maronicki, ogłosił w związku z Rokiem Maryjnym list pasterski o czci Najśw. Maryi Panny w Kościele maronickim. Cześć ta, jak pisze, "pochodzi ze starej tradycji. Sięga pierwszych wieków, kiedy to narodził się ten Kościół. Objawia się w obrzędach liturgicznych, w nabożeństwach ludowych, w świętach i sanktuariach maryjnych". Msza św. zaczyna się pieśnią maryjną przypominającą Wcielenie Syna Bożego: "Niech modlitwa Świętej Dziewicy będzie dla nas obroną. Alleluja! Maryjo, Bóg Cię wybrał spośród wszystkich stworzeń, widząc, żeś najczystsza i najświętsza..." Matkę Bożą wspomina się na początku Modlitwy Eucharystycznej i wzywa w hymnach po konsekracji. W Liturgii Godzin są liczne modlitwy do N. Maryi Panny o ogromnie bogatej treści. Codziennie w pierwszym Nokturnie śpiewa się hymny maryjne, przypisywane św. Efremowi i Jakubowi Sarugowi. Często sławi się Trójcę Świętą za wywyższenie Maryi: "Chwała Ojcu, który Ją wybrał na Matkę swego Syna; pokłon Synowi, który wziął z Niej ciało w świętości; dzięki Duchowi, który Ją przepełnił bogactwem: a nad nami zmiłowanie w każdym czasie przez Jej wstawiennictwo". W życiu codziennym wiernych Matka Boża zajmuje pierwsze miejsce - Ona towarzyszy im nieustannie i wstawia się za nimi do Boga.

Kościół syrojakobicki, zorganizowany w VI wieku, ma 1200000 wyznawców, głównie w Syrii i Indiach. Na równi z Kościołem katolickim i Kościołem prawosławnym zachowuje wielkie święta ku czci Matki Bożej, nadto poświęca Jej jeden dzień w miesiącu: 15-ty. Święto Zwiastowania należy do najważniejszych, bo "Zwiastowanie jest początkiem i źródłem wszystkich innych świąt", jak objaśnia pewien dawny kalendarz. Święto Wniebowzięcia poprzedza, tak jak w Kościele raaronickim, post dwutygodniowy. Codziennie odmawia się następującą modlitwę liturgiczną: "Córka ubogich stała się Matką Pana królów, przyniosła biednemu światu bogactwa, aby żył nimi... Anioł dał pokój Maryi jako zadatek pokoju dla całego świata". Modlitwę tę ułożył Jakub Sarug (t 521), największy po św. Efremie poeta syryjski. Liturgia syryjska zawdzięcza też wiele patriarsze antiocheńskiemu Sewerusowi (t 538), który bronił zdecydowanie tytułu Matki Bożej przeciw zwolennikom Nestoriusza, choć nie ustrzegł się całkowicie przed błędami monofizyckimi. Od niego pochodzi specjalna anafora (kanon mszalny), podkreślająca Wcielenie Syna Bożego "ze świętej Bożej Rodzicielki zawsze Dziewicy Maryi uświęconej przez zstąpienie Ducha Świętego".

Kościół armeński (ormiański) uważany jest za monofizycki od roku 495, choć nigdy nie połączył się oficjalnie z monofizytyzmem. Ma około 2,5 min wyznawców w Związku Radzieckim, głównie w Republice Armeńskiej, oraz tyleż w diasporze (ok. 2 min zginęło w Turcji w czasie I wojny światowej). Przejął spuściznę kulturalną grecką i syryjską, wzbogaconą przez pisarzy rodzimych w wiekach X-XII, zwłaszcza przez św. Grzegorza z Narek (t 1010). Poświęcił mu piękne zdanie Jan Paweł II w encyklice maryjnej: "W swym hymnie pochwalnym ku czci Theotokos św. Grzegorz z Narek, jedna z najsławniejszych postaci Armenii, w uniesieniu poetyckim zgłębia różne aspekty tajemnicy Wcielenia, a każdy z nich pomaga mu opiewać i wysławiać niezwykłą godność i wspaniałą piękność Maryi Dziewicy, Matki Słowa Wcielonego".

Wśród świąt maryjnych za najważniejsze uważa się u Ormian Narodzenie NMP, Zwiastowanie i Wniebowzięcie, choć wszystkie są uznawane za święta Pańskie. Dniem Maryi jest też każda środa. W dniu tym wierni proszą Ją: "...Módl się, abyśmy w dniu, w którym otrzymałaś zapowiedź Wcielenia, mogli usłyszeć od Twego Syna inną wieść: Pójdźcie, błogosławieni Ojca mego".

Kościół chaldejski ("Kościół Wschodu"), nastoriański, z ośrodkiem w Bagdadzie, dziś nieliczny, przeżywał wspaniały rozkwit w wiekach XII i XIII, kiedy miał 25 metropolii i 200 diecezji w Turcji, Mongolii i Chinach. Rzecz godna uwagi: różnice chrystologiczne, które oddzielają ten Kościół od innych Kościołów, niewiele wpłynęły na postawę jego wyznawców do Maryi, tak że czczą Ją również jako Matkę Bożą, nawet w liturgii, która, pozostając pod silnym wpływem św. Efrema, jest pełna pochwał pod adresem Maryi i wiary w Jej potężne wstawiennictwo. W Kościele chaldejskim obchodzi się Adwent jako wielotygodniowe Zwiastowanie i trzy stare święta maryjne: 26 grudnia - święto Gratulacji, w którym składa się Matce Najświętszej życzenia z racji urodzenia Pana Jezusa; 15 maja - święto Naszej Strażniczki Siewów, dla uproszenia Jej opieki w pracy na roli; wreszcie 15 sierpnia - Wniebowzięcie NMP, poprzedzone siedmiodniowym postem. W dniu tym wierni modlą się: "Panie, przez Twoje Miłosierdzie uczyń nas godnymi cieszyć się razem z Nią życiem, które nie ma końca". W niebezpieczeństwie z ust Chaldejczyka spontanicznie wyrywa się okrzyk: "O Maryjo!".

Bardzo maryjny jest Kościół koptyjski w Egipcie (około 6-7 min wyznawców), dumny, że Maryja znalazła gościnę w tym kraju. Nabożeństwo do Niej, bardzo starej daty, ostało się mimo prześladowań arabskich. Jeszcze dziś jest wiele klasztorów i sanktuariów poświęconych Maryi, zawsze pod tytułem Matki Bożej i Dziewicy. Wszędzie spotyka się Jej obrazy. Tradycja koptyjska (podobnie i etiopska) czci Ją, jak pisze Jan Paweł II, "rozkwitłą bujnie poezją", co uwidacznia się w antyfonach i hymnach liturgicznych. Koptowie jako pierwsi wprowadzili, już w VIII w., "miesiąc maryjny" (grudzień, najpiękniejszy miesiąc nad Nilem), z własnym oficjum codziennym, śpiewanym na dwa chóry. Przed świętem Wniebowzięcia obowiązuje post 15-dniowy. Teodozjusz (t ok. 566), patriarcha monofizycki Aleksandrii, umocnił w ludzie zwyczaj uciekania się do wstawiennictwa Maryi w niebie i postępowania według Jej wzoru. Liczne są wśród Koptów dawne apokryfy, które starają się zaspokoić ciekawość co do życia Maryi. W jednym z nich Pan Jezus tak do Niej przemawia: "Moja Matko, kto kocha Ciebie, kocha życie".

W Etiopskiej Księdze Cudów Maryi czytamy o "wielkim kraju, którego mieszkańcy - król, biskupi i cały lud - kochają naszą Panią Przenajświętszą Dziewicę Maryję, Matkę Bożą, ze wszystkich sił, całą duszą i całą myślą, i powierzają się Jej opiece za dnia i w nocy, a imię Jej nie schodzi z ich ust". Krajem tym jest Etiopia (Abisynia), w której 60 procent ludności wyznaje chrześcijaństwo. Istotnie, naród etiopski jest chyba najbardziej "maryjny" w świecie, choć jego pobożność jest przede wszystkim uczuciowa. Większość Etiopczyków nosi imię Maryi, nieraz połączone z innym imieniem lub złożone, jak Nadzieja Maryi, Radość Maryi, Sługa Maryi. Jej są poświęcone liczne kościoły. Maryja jest wciąż obecna w liturgii etiopskiej, i to nie tylko w 32 świętach maryjnych. Charakter maryjny mają nawet dwie anafory mszalne. W czasie Mszy św. udziela się błogosławieństwa "przez wstawiennictwo i modły Pani nas wszystkich, świętej i niepokalanej Maryi, Bożej Rodzicielki". Ceni się nade wszystko "Kidana Mehrat" - Pakt Miłosierdzia, zawarty między Maryją a Jezusem, w czasie Jego Męki, na rzecz Jej czcicieli.

W encyklice Matka Odkupiciela Ojciec Święty podkreślił, "jak bardzo Kościół katolicki, Kościół prawosławny i starożytne Kościoły Wschodnie czują się głęboko złączone przez miłość i cześć dla Theotokos", Matki Bożej. Wyraża nadzieję, że to ułatwi dialog i pełne zjednoczenie. W roku 1973 papież Paweł VI i patriarcha koptyjski Shenouda III podpisali wspólne oświadczenie o zgodności wiary ich Kościołów w Boga w Trójcy Świętej Jedynego, w życie Boże dane nam przez siedem sakramentów, w Kościół apostolski. "Czcimy - czytamy w tym dokumencie - Dziewicę Maryję, Matkę prawdziwego światła, i wyznajemy, że Ona jest zawsze Dziewicą, Rodzicielką Boga. Ona wstawia się za nami..." Podobne oświadczenie podpisali w 1971 r. Paweł VI i patriarcha Antiochii syryjskiej Jakub III, a w 1984 r. ich następcy: Jan Paweł II i Ignacy Zakka II Iwas. Ci ostatni podkreślili: "Nie znajdujemy dziś rzeczywistej podstawy do smutnych podziałów" i zobowiązań się uczynić wszystko, by doprowadzić do pełnej jedności. Patriarcha oświadczył: "Jesteśmy związani szczególnie głębokim nabożeństwem do Maryi Bożej Rodzicielki". Nestorian mało już zostało, bo wielu połączyło się z Kościołem katolickim, w XVII wieku na Malabarze w Indiach, gdzie obecnie jest 2,5 miln katolików obrządku syryjskiego. Wśród tych ostatnich powstał niedawno Niepokalanów indyjski.

Zachęceni przez Sobór Watykański II, zanośmy "gorące i wytrwałe, a nawet codzienne prośby do Boga, żeby za wspomożeniem Najświętszej Bożej Rodzicielki wszyscy stali się jedno" i "miłujmy się wszyscy nawzajem miłością braterską, w okazywaniu czci jedni drugich wyprzedzając". Dodam: również wyprzedzajmy się w okazywaniu czci Matce Bożej. "Gdy przybliżamy się do Niej - uczył wspomniany patriarcha Sewerus Antiocheński - to tak, jakbyśmy zbliżali się do ziemi świętej i dochodzili do nieba".

Rycerz Niepokalanej nr 382 Ostatnia aktualizacja: 13.07.2021 Wasze komentarze: Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy. Autor Treść Nowości Modlitwa do bł. ks. Bronisława Markiewicza Litania do bł. ks. Bronisława Markiewicza Modlitwa do św. Hiacynty Mariscotti Modlitwa do bł. ks. Zygmunta Pisarskiego Modlitwa do św. Teofila Modlitwa do św. Martyny Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ] Następna