Pogoń za quizami przypomina pod wieloma względami poszukiwanie dobrej krzyżówki. Wartościowe krzyżówki wymagają od rozwiązującego między innymi pewnego zasobu wiedzy, który można zbadać poprzez odszukiwanie zadanych wyrazów lub pojęć z ich znaczeń, poprzez aluzje literackie, uwagi historyczne, geograficzne i inne.

Quiz dostarcza podobnej, lecz jeszcze lepszej rozrywki niż krzyżówka. Materiał quizowy można bowiem znakomicie wykorzystywać w czasie spotkań towarzyskich, w rodzinie, świetlicy czy gdzie indziej, a przy tym dla uczestników zabawy organizować swego rodzaju współzawodnictwo, licząc punkty za każdą trafną i wyczerpującą odpowiedź. Krzyżówka nie jest do tej zabawy tak wygodna.

Quizy są zagadkowymi, nieraz podchwytliwymi pytaniami wymagającymi zastanowienia. Stanowią one rodzaj egzaminu, w którym wystawia się na próbę pamięć uczestników i ogólne ich wiadomości z różnych dziedzin wiedzy i życia.

Do najbardziej ulubionych dziedzin, którymi amatorzy quizów interesują się szczególnie, należy historia, literatura, geografia, sport.

Quizami można bawić się rozmaicie. Wiemy o tym z audycji radiowych i spektakli telewizyjnych. Przebieg zabawy często zależy od tematu, formułowania i sposobu zadawania pytań quizowych.

Są miłośnicy quizów, którzy lubują się w zestawach pytań z różnych dziedzin. Inni natomiast przekładają quizy z określonej dziedziny. De gustibus non est disputandum.

Układa się quizy w formie pytań, na które trzeba, wyczerpująco odpowiedzieć, i quizy, w których odgadującemu pozostawia się lekko uchyloną furteczkę do jądra prawdy.

Do tych drugich należą zwłaszcza popularne quizy Która z trzech?. Pod pytaniem quizowym podaje się trzy odpowiedzi, z których jedna jest tylko trafna. Tę jedną trzeba wybrać, ale dwie pozostałe wydają się równie dobre, tak że kto nie jest pewien swej odpowiedzi - musi zastanowić się i dobrze przeszukać szufladeczki w mózgu.

Podobny do opisywanego jest quiz Może tak - może nie. Pytania dobiera się w ten sposób, że - jak to mówią - na dwoje babka wróżyła. Jeśli nie wiesz, nie pomyślisz - możesz palnąć głupstwo, chyba że przypadkiem uda Ci się odpowiedzieć dobrze tak lub nie. Czasem wszakże takie lakoniczne potwierdzenie czy zaprzeczenie nie świadczy dobrze o odpowiadającym, który powinien przecież jeszcze coś więcej wiedzieć i powiedzieć. Uczestnicy zabawy oczekują od odpowiadającego znakomitych odpowiedzi, zabłyśnięcia wiadomościami.

Są także i inne odmiany. W przykładach naszych ukazujemy próbki quizów z różnych dziedzin. Przeważnie nie wymagają one rozległej wiedzy. Tu i ówdzie wetknięto jakiś twardszy orzeszek, żeby i Czytelnik bardziej zaawansowany w quizach miał okazję do zastanowienia się.