św. Jan z Mathy

17 grudnia 1213 - W Rzymie zmarł Jan z Mathy (Jan de Matha, Jan z Maty), współzałożyciel Zakonu Przenajświętszej Trójcy od Wykupu Niewolników (trynitarzy), święty.

Urodził się 23 czerwca 1150 w Faucon w Prowansji, na pograniczu Włoch i Francji. Studiował początkowo w Aix-en-Provence, później w Paryżu, zdobywając tam stopień magistra teologii. Związany był tam z opactwem kanoników regularnych św. Wiktora. Według późnej tradycji, dopiero w 1193 przyjął święcenia kapłańskie.

W tym czasie wielkie wrażenia wywarło na wielu zdobycie przez Saladyna Jerozolimy (1187) i powrót do Europy Ryszarda Lwie Serce (1192). W Palestynie pozostało wielu chrześcijańskich jeńców. Jan powziął myśl założenia zakonu dla ich ratowania. Późniejsza tradycja tego założonego przez niego zakonu trynitarzy utrzymywała, że stało się to dzięki szczególnej wizji, jaką przeżył.

Według niej, po święceniach, podczas Mszy prymicyjnej, odprawionej 28 stycznia 1193, Janowi ukazał się Pan Jezus trzymający niebiesko-czerwony krzyż i dwóch niewolników spiętych ze sobą żelazną obręczą: jeden biały, drugi czarny. To jedna wersja. Inna podaje, że był to anioł z krzyżem czerwono-niebieskim na piersi, trzymający w obu rękach dwóch niewolników - białego i czarnego. Z tego widzenia Jan zrozumiał, że Jezus powołuje go do opieki nad chrześcijanami więzionymi przez Arabów, którzy jako korsarze napadali na wybrzeża Europy, porywali i wywozili ludzi jako niewolników, a także pojmanych do niewoli podczas wypraw krzyżowych. Jan przejął się głęboko tym widzeniem. Zastanawiając się, jak ma dalej postąpić, udał się do św. Feliksa de Valois, który w Cerfroid w diec. Soissons, położonym 70 km od Paryża, miał swoją pustelnię. Razem opracowali plan i konstytucję nowego zakonu.

Jan chciał się jeszcze upewnić, że taka jest wola Boża, dlatego wrócił do Paryża, gdzie zasięgnął rady biskupa i opata klasztoru kanoników regularnych św. Wiktora. Biskup zachęcał go do realizacji tego dzieła. W niedługim czasie (1193) powstał Zakon Trójcy Przenajświętszej (nazwany potocznie trynitarzami) i klasztory w Planels i Bourg-la-Reine. Od razu wprowadził zwyczaj, według którego wszystkie klasztory i kościoły założonego przez niego zakonu miały mieć wezwanie Trójcy Świętej. Miało to być podkreśleniem jego szczególnego nabożeństwa do Trójjedynego Boga. Strojem zakonnym miał być biały habit z krzyżem o belce pionowej barwy czerwonej i belce poprzecznej barwy niebieskiej na piersiach.

Jan udał się do Rzymu z prośbą do papieża o zatwierdzenie nowego zakonu. Innocenty III, odprawiając Mszę św. 25 listopada 1198, miał podobne widzenie: ujrzał Pana Jezusa i anioła z białym szkaplerzem z czerwono-niebieskim krzyżem, co było dla niego znakiem, żeby zatwierdził nowy zakon i jego regułę. W 1198 wydał bullę aprobującą założony przez Jana zakon i jego regułę i wziął pod swoją opiekę trzy istniejące już klasztory.

W dwa lata później Jan założył w Marsylii przytyłek dla powracających jeńców oraz klasztor trynitarzy. Potem pojawiły się dalsze fundacje w Arles, Saint-Gilles, Katalonii. Nastąpiły także wyprawy do Tunisu, Maroka i Walencji celem wykupywania jeńców. Czwarta wyprawa krzyżowa (1202-04) dała okazję do zainstalowania się w Akce (Saint Jean d'Arce), gdzie trynitarze doznali wielkoduszności od Jana z Brienne i Marii Montferrat.

Od 1206 abp Toledo wprowadził ich do Kastylii. Potem bramy otwarły dla nich Burgos i Segovia. Niebawem istniało już na terenie Hiszpanii 15 klasztorów trynitarzy. W 1209 papież oddał im w Rzymie kościół San Tommaso in Formis na Monte Celio. Przy nim Jan zmarł 17 grudnia 1213.

21 października 1666 aprobowano jego kult, a w 1669 pap. Klemens XI zatwierdził formularz liturgiczny na święto Jana z Mathy i Feliksa z Valois, czczonych wspólnie. W 1665 dwaj hiszpańscy trynitarze wykradli relikwie Jana i przewieźli je do Madrytu, a gdy w XIX w. zlikwidowano tam trynitarzy, relikwie przeniesiono do kościoła sióstr trynitarek. Spoczywają tam do dziś.

W ikonografii św. Jan z Mathy przestawiany jest jako mężczyzna w trynitarskim habicie (biały z niebiesko-czerwonym krzyżem na piersi) z łańcuchami w dłoniach lub u stóp, z jeńcami u stóp, z Matką Bożą, która wręcza mu torbę pieniędzy; w scenie przyjmowania szkaplerza od Trójcy Świętej, z aniołem i dwoma jeńcami w tle, z kulą armatnią i mieczem (z powodu jeńców, których wykupił).

W przedstawianiu dziejów życia św. Jana z Mathy i jego kultu, zwłaszcza rzekomych związków ze św. Feliksem de Valois, pojawiło się wiele przekłamań i dopiero w czasach współczesnych udało się oddzielić fakty od pochopnych sądów.

Patron

Ciekawostki

• Podczas swojej pierwszej Mszy św. miał wizję Chrystusa trzymającego dwóch niewolników - jednego białego, drugiego czarnego - połączonych żelazną obręczą. To wydarzenie stało się bezpośrednią inspiracją do założenia zakonu trynitarzy.
• Zakon Przenajświętszej Trójcy od Wykupu Niewolników był pierwszym w historii Kościoła zakonem, którego głównym celem było wykupywanie chrześcijan z niewoli muzułmańskiej w Afryce Północnej.
• Trynitarze zostali sprowadzeni do Polski w 1668 r. przez kard. Jana Kazimierza Denhoffa. Powstały klasztory m.in. we Lwowie, Warszawie i Krakowie, a polscy trynitarze zajmowali się uwalnianiem chrześcijan z niewoli tureckie
• W stolicy Czech znajduje się pomnik przedstawiający św. Jana de Matha razem ze współzałożycielem zakonu, św. Feliksem z Valois.

>Modlitwa do św. Jana de Matha

Modlitwa do św. Jana de Matha

Zobacz więcej

Zakon trynitarzy

Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Autor Treść

Nowości bł. Bolesława Lament Modlitwa do bł. Bolesławy Lament Litania do bł. Bolesławy Lament Modlitwa do św. Józefa Freinademetza Modlitwa do bł. Archanieli Girlani Modlitwa do św. Sulpicjusza Sewera

Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025

Poprzednia

[ Powrót ]

Następna