ks. Stanisław Grzęda(1882 - 1939)Był zasłużonym działaczem wielkopolskim początków II Rzeczypospolitej. Urodził się 1 maja 1882 roku w Zębcowie, w powiecie Ostrów Wielkopolski, jako syn rzemieślnika Jakuba i Marianny (z Jańczaków). W 1901 roku ukończył naukę w gimnazjum ostrowskim, po czym podjął studia teologiczne w Seminarium Duchownym w Poznaniu i Gnieźnie. Po wyświęceniu, 17 XII 1904 r., był kolejno wikariuszem w Nowym Tomyślu, Rozdrażewie i Ostrowie Wlkp. (1908-1910), gdzie rozpoczął pracę społeczną. Wraz z ks. A. Lisieckim zajmował się tam bractwami i stowarzyszeniami, między innymi Katolickim Towarzystwem Robotników Polskich i Towarzystwem Młodzieży Polsko-Katolickiej, zwanym też Towarzystwem Terminatorów (zrzeszało młodzież rzemieślniczą). Pod jego patronatem Towarzystwo Młodzieży przeżywało swój rozwój (około 130 członków). Członkowie aktywnie udzielali się w kółkach: śpiewu, samokształceniowym, teatralnym i sportowym, założyli też kasę oszczędności. Działające dwa kółka piłkarskie dały początek powołanemu, przy współudziale ks. Grzędy, Klubowi "Ostrovia" (1909), jednemu z trzech pierwszych w Wielkopolsce klubów piłkarskich. Ponieważ w innych ośrodkach przybywało również zainteresowanych młodych, zaszła więc potrzeba powołania dla niej czasopisma. Wspólnie, z drukarzem i księgarzem Stefanem Rowińskim, założył w Ostrowie miesięcznik "Przyjaciel Młodzieży". Było to jedyne wydawane w zaborze pruskim pismo dla młodzieży pozaszkolnej do 1939 roku (od 1912 roku w Poznaniu). Działał również w ostrowskim Towarzystwie Czytelni Ludowych, przyczyniając się do założenia tam biblioteki TCL.W 1910 roku przeniesiony został do Poznania, obejmując funkcję rektora kaplicy Pana Jezusa, zaś od 1912 roku kanonika kolegiaty św. Marii Magdaleny. Nadal redagował ukazującego się w Poznaniu "Przyjaciela Młodzieży" (do 1914), jak też pracował w zarządzie głównym Związku Katolickich Towarzystw Robotników Polskich. Przez kilka lat był także patronem Towarzystwa Młodzieży Polsko-Katolickiej Poznań-Śródmieście. Wydał w tym czasie poradnik "Jak pracować w towarzystwach młodzieży" (Poznań 1914) i opracował jednolity statut towarzystw młodzieży. W latach 1910-1916 kierował Działem Wydawniczym Drukarni i Księgarni św. Wojciecha, przyczyniając się do wzrostu liczby wydanych pozycji i ich popularyzacji. Działał jednocześnie w Związku Kobiet Pracujących (jako sekretarz generalny zarządu głównego) i redagował organ Związku "Gazetę dla Kobiet" (do 1916). Był również członkiem Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (do 1939) i współorganizatorem Wydziału Teologicznego PTPN i jego pierwszym sekretarzem (1916). W październiku 1917 roku przeniósł się do Gostynia, gdzie proboszczował przez 7 lat. Propagował tam zakładanie drużyn skautingowych. Uczestniczył w powołaniu Powiatowej Rady Ludowej w Gostyniu i został jej prezesem (listopad 1918). W pierwszych dniach grudnia tegoż roku włączył się w żywiołową akcję tworzenia Rad Ludowych w powiecie gostyńskim. Dużo serca (czasu) poświęcał wracającym z frontu żołnierzom Polakom, wstępującym do oddziałów powstańczych. Organizował zbiórkę funduszów i żywności dla około 500 powstańców. Brał też udział w akcji zaopatrywania powstańców w broń. Wszedł w skład Sejmu Dzielnicowego, biorąc udział w jego obradach. 1 lipca 1924 roku objął parafię w Śmiełowie, w powiecie chodzieskim. Jednocześnie powołano go na inspektora nauki religii w szkołach powszechnych. Od 1 lipca 1933 roku został proboszczem w Glesnie, w powiecie wyrzyskim (pełnił także obowiązki dziekana dekanatu nakielskiego). Mimo słabego już zdrowia w obydwóch parafiach wiejskich żywo zajmował się organizacjami młodzieży żeńskiej. W Śmiełowie, wraz z miejscową nauczycielką, założył Stowarzyszenie Młodych Polek (7 III 1929 r.) i był mu patronem. Praca nie była łatwa, gdyż wieś położona nadgranicznie była silnie zniemczona. W stowarzyszeniu koncentrowano się na zajęciach kulturalno-oświatowych (śpiew i kółko sceniczne). W Glesnie powołał - 24 VIII 1935 r. - oddział Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Żeńskiej i kierował nim, jako asystent kościelny. Działały w nim kółka zainteresowań, zaś ks. Grzęda wygłaszał pogadanki i urządzał kursy gospodarstwa domowego. Utrzymywał stałe kontakty z centralą KSMŻ w Poznaniu, a członkinie czynnie uczestniczyły w imprezach wojewódzkich. Lokal organizacji mieścił się w Ochronce w Glesnie, którą ksiądz Grzęda się opiekował i doglądał. Wkrótce po wejściu wojsk niemieckich, już 3 września 1939 roku, został aresztowany przez władze okupacyjne i osadzony w obozie przejściowym w Górce Duchownej. 12 listopada 1939 r. rozstrzelano go z grupą Polaków w Paterku koło Nakła. W 1945 roku zwłoki kapłana ekshumowano i uroczyście pochowano na cmentarzu w Nakle. Ks. LESZEK WILCZYŃSKI
|
| [ Strona główna ] |
|
Modlitwy | Zagadki | Opowiadania | Miłość | Powołanie | Małżeństwo | Niepłodność | Narzeczeństwo | Prezentacje | Katecheza | Maryja | Tajemnica Szczęścia | Dekalog | Psalmy | Perełki | Cuda | Psychotesty | Polityka Prywatności | Kontakt - formularz | Kontakt
© 2001-2026 Pomoc Duchowa |