Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki
Największy w Europie kościół drewniany?

     O świątyniach Haczowa i Iwonicza

     W rozmaitych publikacjach (książki, przewodniki, prasa) można się spotkać z opinią, że największy w Europie kościół drewniany, co podawać mają także zagraniczne przewodniki, znajduje się w Haczowie w powiecie brzozowskim, na terenie archidiecezji przemyskiej. Czy taka jest prawda? Jeśli z wielkością haczowskiej świątyni zwiąże się fachowe określenie jej architektury "kościół gotycki, konstrukcji zrębowej", być może tak traktowany kościół w Haczowie nie ma równych sobie i w całej Europie. W przypadku stosowania samego określenia "kościół drewniany" wypada zauważyć, że parę kilometrów od Haczowa, w środku Iwonicza, stoi również kościół drewniany pod wezwaniem Wszystkich Świętych, który wielkością swojej bryły, a zwłaszcza imponującym wnętrzem, znacznie przewyższa kościół w Haczowie. Warto więc z powyższych względów dokładniej przyjrzeć się obu świątyniom.

     Haczowski kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, modrzewiowy, konstrukcji zrębowej, zbudowany w stylu gotyckim prawdopodobnie u schyłku XIV w., ma być najstarszym tego typu zabytkiem w Polsce. Wewnątrz zachowała się polichromia z przełomu XIV i XV stulecia. W ciągu swego istnienia świątynia poddawana była różnym przeobrażeniom. W 1624 r. dobudowano stylową, ale mało proporcjonalną wieżę. W XVII w. zewnętrzne ściany kościoła otoczono tzw. sobotami, zaś w kolejnym stuleciu dobudowano kaplicę. Po wybudowaniu nowego kościoła w Haczowie, stara świątynia przeżywała trudne lata w swojej historii. Doceniona jednak przez historyków sztuki, począwszy od lat pięćdziesiątych, jest systematycznie poddawana zabiegom konserwatorskim i renowacyjnym. Jako swoista perełka drewnianej architektury sakralnej została przywrócona do kultu Bożego i czeka na wpisanie na światową listę zabytków. Wymiary haczowskiej świątyni są wyjątkowo duże. Długość kościoła, przedłużona tzw. kruchtą-babińcem (przedsionek pod wieżą), wynosi 34 m, szerokość prezbiterium 8 m, nawy 11 m, wysokość nawy głównej 8,5 m, wysokość wieży 25 m. Powierzchnia użytkowa wnętrza kościelnego (łącznie z kaplicą, zakrystią, skarbczykiem i kruchtą) wynosi około 390 m kwadratowych. Na zewnątrz bryłę kościoła powiększają otaczające go soboty (rodzaj przydaszków opierających się o niską balustradę).

     Iwonicki kościół pod wezwaniem Wszystkich Świętych związany jest z początkiem miejscowej parafii rzymskokatolickiej i do czasów nam współczesnych był świątynią dla całego Iwonicza. Ma wygląd drewnianego kościoła górskiego o imponujących wymiarach: długość 41 m, szerokość prezbiterium 8 m, nawy 11 m, wysokość nawy głównej 8,5 m, wysokość wieży 30 m. Nawa kościelna przedłużona jest przedsionkiem z bocznymi wejściami o wymiarach 11 x 7 m i poszerzona dwoma bocznymi kaplicami o wymiarach 7 x 6 m. Do prezbiterium przylega murowana, piętrowa zakrystia (6 x 6 m), po przeciwnej stronie trzecia boczna kaplica (9 x 5 m). Bez wliczania dwóch chórów organowych oraz pięter kościelnych, powierzchnia użytkowa kościoła liczy ok. 510 m kwadratowych, po odliczeniu powierzchni murowanej zakrystii. Nic więc dziwnego, iż kościół iwonicki należy do największych tego typu obiektów w Polsce. Dach kościoła jest dwuspadowy, kryty blachą. Nad prezbiterium góruje wieżyczka z sygnaturką, wieża kościelna zakończona jest renesansową kopułą z krzyżem na szczycie. Cały kościół na zewnątrz oszalowany jest deskami jodłowymi i pomalowany na brąz. Pod szalunkiem jest kamienna podmurówka. Wbrew zewnętrznym pozorom, bryła kościoła iwonickiego nie jest jednolita architektonicznie. Składa się ona bowiem z trzech odległych od siebie czasowo części. Pierwsza z nich, to dzisiejsze prezbiterium kościoła z częścią nawy po boczne kaplice, zbudowana z drzewa modrzewiowego; stanowiła pierwotny kościół iwonicki, poświęcony w 1464 r. Drugą stanowi murowana zakrystia, wraz ze skarbcem na pięterku, z 1634 r. Nawa główna z chórem, wieża z przedsionkiem i trzy boczne kaplice, to dzieło świątobliwego proboszcza ks. Antoniego Podgórskiego, z lat 1884-1895. Ks. Podgórski wszystkie te części spiął w całość, nadając ostateczny kształt iwonickiej świątyni. Po tej rozbudowie zatroszczył się o jej upiększenie i urządzenie. Nie sięgał po talenty z dalekich stron, ale zaprosił do współpracy artystów tej ziemi. Zaplanowane rzeźby i złocenia wykonał Józef Aszklar, pochodzący z Lubatówki, a zamieszkały w Haczowie. Polichromię i liczne obrazy wykonali malarze z Jaślisk, Paweł i Jan (ojciec i syn) Bogdańscy. Kolejne pokolenia iwoniczan dokładały starań, by ta piękna spuścizna kościelna nie traciła blasku, ale służyła Bogu na chwałę i ludziom ku wygodzie. Nawiedzając jej progi, można się o tym przekonać.

     Kościoły w Haczowie i Iwoniczu są podobne, bo przede wszystkim drewniane, ale trudne do porównywania. Na pierwszy rzut oka, w haczowskiej świątyni imponuje stylowa bryła zewnętrzna kościoła, powiększona w dolnej części ścian obszernymi dachami sobót. W iwonickiej budowli rzuca się szczególnie w oczy, jak na drewnianą konstrukcję, wnętrze kościelne, ubogacone przestrzenią trzech bocznych kaplic, z których jedna ma chór organowy z instrumentem o 9 głosach oraz tradycyjnie podwieszoną piękną ambonę.

     Przy braku konkretnych dowodów, trudno jest przesądzać o europejskich wielkościach naszych drewnianych świątyń. Jedna sprawa z nimi związana nie ulega najmniejszej wątpliwości; największym drewnianym kościołem w naszej przemyskiej archidiecezji jest kościół parafialny Wszystkich Świętych w Iwoniczu. Brak mu wprawdzie tej klasy w kategorii zabytków, jaką posiada haczowska "perełka" drewnianego gotyku. Jednak ma on szczególne piękno i bogactwo obszernego wnętrza, które z powodzeniem służy ponad czterotysięcznej wspólnocie parafialnej i zachwyca zwiedzających.


Ks. Zbigniew Głowacki


Tekst pochodzi z Tygodnika Katolickiego



   


Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny
Św. Ludwik Maria Grignion de Montfort
Lektura traktatu jest cennym duchowym doświadczeniem. Im częściej po niego sięgamy, tym bardziej przemienia on nasze serca. Osnowę dzieła stanowi dewiza św. Ludwika Marii de Montfort: "Wszystko dla Jezusa przez Maryję"... » zobacz więcej


Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.



Autor

Tresć




[ Powrót ]
 
[ Strona główna ]


Humor | O stronie... | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2018 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej