Leki roślinne w chorobach i zaburzeniach czynności przewodu pokarmowego oraz gruczołów trawiennych

W leczeniu chorób układu pokarmowego } szeroko stosuje się leki pochodzenia roślinnego. Jako środki pobudzające wydzielanie soku żołądkowego (stomachica) oraz ułatwiające trawienie (digestwa) stosuje się zwykle: korzeń mniszka, ziele tysiącznika, liść bobrka, ziele drapacza, ziele piołunu, a przede wszystkim liść mięty pieprzowej. Jako środki działające żółciopędnie (cholagoga), żółciotwórczo (choleretica) i leczniczo na drogi żółciowe (cholethera- peuthica) obok korzenia rzodkwi, ziela dziurawca, ziela karczocha, z dużym powodzeniem stosuje się ziele bylicy bożego drzewka. Za podstawowy środek przeciwwymiotny (antiemetica) uważa się kłącze imbiru, a przeciwbiegunkowy (antidiarrhoica) korę dębu. Głównymi środkami przeczyszczającymi (laxantia) są: olej rycynowy i liść senesu.

Dzikie gatunki mięty były jednymi z pierwszych roślin leczniczych znanych ludzkości. Miętę opisuje staroegipski Papirus Ebersa. D Znali ją Persowie, Grecy, Rzymianie. Nie była to jednak mięta pieprzowa, gdyż znana była dopiero w XVII wieku. Mięta pieprzowa (Mentha pipeńta) jest potrójnym mieszańcem, powstałym przez skrzyżowanie mięty kędzierzawej, która jest mieszańcem mięty długolistnej i okrągłolistnej, z miętą nadwodną. Liść mięty pieprzowej zawiera olejek eteryczny, którego głównym składnikiem jest mentol. Liść mięty jest skutecznym środkiem w zaburzeniach trawienia. Wykazuje także właściwości przeciw-bakteryjne. Napar pobudza czynności wydzielnicze żołądka i wątroby, jednocześnie działa rozkurczowo. Liść mięty jest podstawowym składnikiem większości mieszanek ziołowych stosowanych w różnych schorzeniach układu pokarmowego.

W starożytności i średniowieczu bylica boże drzewko (Artemisia abrotanum) uważana była za roślinę leczniczą o uniwersalnym działaniu. Była surowcem do sporządzania balsamów. Obecnie ziele bylicy bożego drzewka 3 należy do grupy podstawowych surowców zielarskich służących do wytwarzania leków stosowanych w przewlekłych zaburzeniach trawiennych. Zawarte w tym zielu hydroksykumaryny skutecznie pobudzają czynności wydzielnicze żołądka i wątroby. W badaniach na zwierzętach stwierdzono, że związki te wykazują 2-4-krotnie silniejsze działanie żółciotwórcze niż kwas dehydrocholowy (wzorcowa substancja żółciotwórcza).

Imbir jako roślina lecznicza opisany jest w najstarszych chińskich księgach medycznych. Zalecany był w dolegliwościach żołądkowo-jelitowych. Z medycyny Dalekiego Wschodu przeniknął do lecznictwa europejskiego. Kłącze imbiru figurowało w najstarszych farmakopeach europejskich. Imbir lekarski (Zingiber officinale) jest rośliną tropikalną, której ojczyzną jest gorąca i wilgotna strefa południowo-wschodniej Azji. Głównymi składnikami kłącza imbiru są: olejek eteryczny o ostrym, aromatycznym zapachu oraz fenyloalkanony (gingerole i szogaole) - związki o silnych właściwościach przeciwwymiotnych. Działanie przeciwwymiotne preparatów imbirowych potwierdzone zostało wieloma badaniami klinicznymi. Próba przeprowadzona na kadetach podczas podróży statkiem wykazała znaczną redukcję wymiotów przy chorobie morskiej. Eksperyment z grupą osób poddanych zabiegom laparoskopowym wykazał redukcję wymiotów pooperacyjnych. Stwierdzono też zapobiegawcze działanie w przypadku wymiotów spowodowanych chemioterapią. Preparaty imbirowe uważane są za skuteczne środki przeciwwymiotne, nie wykazujące tych działań ubocznych co środki syntetyczne.

Dęby, potężne drzewa symbolizujące silę, należą od wieków już do grupy najważniejszych roślin leczniczych. Surowiec farmaceutyczny (korę) dostarczają dwa gatunki: dąb szypułkowy (Quercus robur) i bezszypułkowy (Quercus sessilis). Kora dębu jest typowym surowcem garbnikowym. Zawiera garbniki, zwane też taninami, które działają ściągająco i bakteriobójczo. Preparaty z kory dębowej posiadają duże znaczenie w leczeniu nieswoistych, ostrych chorób biegunkowych. Ich działanie przeciwbiegunkowe jest wynikiem wiązania białek przez garbniki, co powoduje uszczelnianie ścian naczyń krwionośnych, hamowanie drobnych krwawień oraz ochronę przed bakteriami. Garbniki przeciwdziałają rozrzedzeniu mas kałowych, odwodnieniu organizmu i nadmiernemu ubytkowi soli mineralnych. Preparaty z kory dębowej stosuje się w biegunkach wywołanych przez bakterie lub substancje chemiczne, drażniące lub uszkadzające błonę śluzową przewodu pokarmowego. Preparaty te mogą też być cennymi środkami w leczeniu podostrych i przewlekłych nieżytów żołądka i jelit.

Tropikalne krzewy o botanicznej nazwie rodzajowej "strączyniec" dostarczają surowca do wytwarzania podstawowych środków w leczeniu zaparć. Surowiec farmaceutyczny, czyli liście lub strąki, pozyskuje się z dwóch gatunków: ze strączyńca ostrolistnego (Cassia senna) oraz wąskolistnego (Cassia angustifolia). Botaniczna nazwa "strączyniec" używana jest rzadko, znacznie częściej spotykamy się z nazwą "senes". W literaturze medycznej senes wymieniany jest w grupie antrachinonowych roślin o właściwościach przeczyszczających, do której należą również: kruszyna pospolita, szakłak ciernisty i amerykański, rzewień dłoniasty, aloes uzbrojony. Preparaty otrzymywane z surowców antrachinonowych uważane są za środki przeczyszczające o najwyższej aktywności terapeutycznej. Preparaty te nie mogą być jednak stosowane przy ostrych schorzeniach jelit oraz w czasie ciąży i karmienia. Długotrwałe ich stosowanie lub nadużywanie może też niekorzystnie wpłynąć na perystaltykę jelit, może spowodować tzw. zleniwienie jelit. Strączyńce oraz otrzymywane z nich preparaty są najczęściej stosowanymi środkami przeczyszczającymi. Ich popularność wiąże się z dużą skutecznością w leczeniu zaparć.

Wykaz leków roślinnych stosowanych w chorobach i zaburzeniach czynności przewodu pokarmowego oraz gruczołów trawiennych

Succus Hyperici - sok ze świeżego ziela dziurawca. Wskazania: stany zapalne żołądka i jelit, dyskinezy dróg żółciowych, zaburzenia wytwarzania żółci.

Cynacholin - wyciąg z ziela karczocha. Wskazania: schorzenia żołądkowo-jelitowe (zespół dyspeptyczny z nudnościami, wymiotami, wzdęciami, zaparciami, bólami w jamie brzusznej), pomocniczo w podwyższonym poziomie triglicerydów i cholesterolu w surowicy krwi.

Artecholin - wyciąg złożony, którego głównym składnikiem jest wyciąg z ziela bylicy bożego drzewka. Wskazania: zaburzenia czynności wątroby, zwłaszcza wytwarzania żółci, przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych, pomocniczo w schorzeniach miąższu wątroby.

Avioplant - mikronizowane kłącze imbiru. Wskazania: zapobieganie nudnościom i wymiotom, przeciw objawom choroby lokomocyjnej.

Enterosol - wyciąg złożony, którego głównym składnikiem jest wyciąg z kory dębu. Wskazania: biegunki, stany zapalne żołądka i jelit.

Oleum ricini - olej rycynowy, olej z nasion rącznika. Wskazania: jako środek przeczyszczający w ostrych i przewlekłych zaparciach.

Laxiplant - mikronizowany liść senesu. Wskazania: jako środek przeczyszczający w ostrych i przewlekłych zaparciach.

Liść mięty pieprzowej - Zioła Apteczne. Wskazania: w zaburzeniach trawienia, skurczach żołądka, kolce jelitowej, braku łaknienia, jako środek wzmagający wydzielanie soku żołądkowego i żółci.

Ziele dziurawca - Zioła Apteczne. Wskazania: w zapaleniu błony śluzowej żołądka i jelit, w osłabieniu czynności wątroby, w stanach skurczowych dróg żółciowych.

Liść senesu - Zioła Apteczne. Wskazania: w zaparciach jako środek przeczyszczający.

Gastrovit - Zioła Apteczne, mieszanka ziołowa, której głównymi składnikami są: ziele dziurawca i liść mięty pieprzowej. Wskazania: zaburzenia trawienne objawiające się wzdęciami, bólem brzucha, odbijaniem i zgagą.

Cholavit - Zioła Apteczne, mieszanka ziołowa, której głównymi składnikami są: liść mięty pieprzowej, ziele dziurawca i owoc kminku. Wskazania: niestrawność wywołana niedostatecznym wydzielaniem soku żołądkowego i żółci.

Regulavit - Zioła Apteczne, mieszanka ziołowa, której głównymi składnikami są: kora kruszyny i morszczyn. Wskazania: otyłość, zaburzenia czynności wydzielniczych i ruchowych przewodu pokarmowego i dróg żółciowych, zaparcia.

Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Autor Treść

Nowości bł. Bolesława Lament Modlitwa do bł. Bolesławy Lament Litania do bł. Bolesławy Lament Modlitwa do św. Józefa Freinademetza Modlitwa do bł. Archanieli Girlani Modlitwa do św. Sulpicjusza Sewera

Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025

Poprzednia

[ Powrót ]

Następna