Msza w Muzeum Powstania Warszawskiego - Historia

Kaplica pod wezwaniem błogosławionego ks. Józefa Stanka i 107 męczenników II wojny światowej, chociaż integralnie związana z muzeum, nie jest prostą kontynuacją ekspozycji. W zamyśle twórców miała stać się - kontrastując z silnie oddziałującym wnętrzem muzeum - miejscem wyciszenia i refleksji. Wchodzimy w jasną przestrzeń zaprojektowaną przez krakowskiego architekta Wojciecha Obtułowicza. Ściany wyłożone są płytami z szarego wapienia, podłoga kostką drewnianą. Na ołtarz pada światło z sufitowego świetlika, przez który widać płynące chmury. Na ścianie ołtarzowej umieszczono monumentalny krucyfiks z drzewa dębowego z postacią Chrystusa, będącego powiększoną kopią ocalałej rzeźby z kościoła Sw. Trójcy na Solcu.

Ascetyczne, proste wnętrze sprzyja skupieniu i uporządkowaniu myśli, oczyszczeniu serca, przetworzeniu wrażeń w głębszą refleksję. Symboliczne, że kaplica powstała w miejscu gdzie dawniej uzdatniano wodę, która, dopiero oczyszczona, mogła w kotłach parowych być przetworzona w energię.

Ks. Józef Stanek "Rudy" - patron kaplicy pochodzi ze Spiszu. Urodził się w Łapszach Niżnych w 1916 r. Wstąpił do księży pallotynów i w okupacyjnej Warszawie w roku 1941 przyjął święcenia kapłańskie. Na Mszę prymicyjną do rodzinnej miejscowości przedzierał się przez zieloną granicę. Tuż po święceniach został zaprzysiężony jako kapelan AK. W czasie powstania posługiwał żołnierzom zgrupowania "Kryska" na Czerniakowie, na terenie wyjątkowo ciężkich walk. Był wśród walczących i tych, którzy przeżywali lęk, kryzys odwagi i wierności. Pomagał sanitariuszom zbierać rannych. Wielu dzięki niemu przeżyło. "Wszędzie, gdzie się pojawiał, promieniował siłą, która udzielała się innym, dodawał energii do dalszej walki, wysiłku i chęci do życia" wspomina jeden z powstańców. "Musimy umierać, ale skoro pojmiecie nieodwracalność tego faktu, odleci wasz strach i ogarnie was spokój" - mówił do wiernych.

Niemcy zdobywają 23 września Czemiaków i całą swą nienawiść wyładowują na pojmanych. Księdza wyróżniają biciem, wyzwiskami i szyderstwami. Egzekucja miała miejsce niedaleko kościoła na Solcu. Ks. Stanek z pętlą na szyi błogosławił wszystkim.

Ikona ks. Stanka umieszczona przy wejściu przedstawia spokojną, pełną powagi postać męczennika. Jest ubrany tak, jak go zapamiętano: w sutannę i białą od gruzu stułę, ma biało-czerwoną opaskę, której nie chciał zdjąć z ramienia. Ksiądz ma bose stopy, bo zdarto mu przed powieszeniem buty. W jednym ręku niesie brewiarz, który odnaleziono przy nim podczas ekshumacji, a w drugim różaniec i krzyż - symbol męczeństwa.

Nad głową błogosławionego widzimy wizerunek Chrystusa Miłosiernego. - Niewielka ilość miejsca była artystycznym wyzwaniem - mówi autor ikony Mateusz Środoń. - Układ słojów deski był inspiracją, by Miłosierny Chrystus znalazł się nad głową męczennika.

Ikona ks. Stanka to początek wizji ikonograficznej. Widzimy ścianę ołtarzową z krzyżem, na który tuż przed śmiercią mógł spoglądać męczennik. Na ścianie po prawej stronie od ołtarza przygotowanych jest 14 nisz na mającą powstać drogę krzyżową. Jej kontynuacją na ścianie vis-a-vis ołtarza będą epitafia z autentycznymi krzyżami z grobów powstańczych zachowane z okresu powstania. - Na tym poziomie będziemy mogli kontemplować cierpienie i śmierć, które są ważnym tematem ekspozycji muzealnej - tłumaczy Mateusz Środoń. - Gdy wzniesiemy wzrok, zobaczymy dużą polichromię ze sceną odnalezienia przez niewiasty i uczniów pustego grobu. To wtedy Jan, widząc zwinięte płótna bez ciała Mistrza, uwierzył w zmartwychpowstanie.

Od tej sceny wyrusza procesja 108 męczenników, spokojnym krokiem idąc w kierunku ołtarza. Krój szat postaci na prawej ścianie od ołtarza wskazuje na przynależność do zgromadzeń zakonnych. Po lewej stronie powstaje orszak błogosławionych z poszczególnych diecezji. W gronie męczenników wyniesionych na ołtarze 13 czerwca 1999 r. przez Jana Pawła II są duchowni ratujący Żydów, teściowa, która oddała życie za brzemienną synową, księża i alumni zamęczeni w więzieniach i obozach koncentracyjnych. Każdy niesie świecę - światło Chrystusa - i ubrany jest w białe szaty, choć przecież symbolem męczeństwa jest czerwień. - Biel - wyjaśnia Mateusz Środoń - wyraźnie odnosi się do słów Apokalipsy: "To ci, którzy przychodzą z wielkiego ucisku i opłukali swe szaty i we krwi baranka je wybielili".

Ekspozycję muzealną i kaplicę każdy może odczytywać na swój własny sposób. Dobrze jednak być otwartym na niespieszne szukanie sensu tego, co tak silnie wciąż do nas przemawia.

Zofia Zanko Tekst pochodzi z Tygodnika Idziemy, 1 sierpnia 2010 Wasze komentarze: Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy. Autor Treść Nowości bł. Bolesława Lament Modlitwa do bł. Bolesławy Lament Litania do bł. Bolesławy Lament Modlitwa do św. Józefa Freinademetza Modlitwa do bł. Archanieli Girlani Modlitwa do św. Sulpicjusza Sewera Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ] Następna