Boża służba Jana Sebastiana Bacha

To życie w bojaźni Bożej było nie tylko jego "obowiązkiem zawodowym", ale także figurą jego chrześcijańskiej egzystencji. Ponad powołanie artystyczne i zawodowe stawiał małżeństwo i rodzinę, dając piękne świadectwo wzorowego męża i ojca rodziny, pomimo że właśnie tu los nie oszczędził mu bolesnych doświadczeń. Przedwcześnie zmarła jego pierwsza żona Maria Barbara, pozostawiając go z czwórką dzieci. Po kilkunastu miesiącach zawarł więc drugie, równie szczęśliwe małżeństwo z Anną Magdaleną, z której przyszły na świat kolejne dzieci. Bach odczytał to jako szczególny przejaw Bożego błogosławieństwa, czemu dał wyraz w osobistych zapiskach, rojących się od biblijnych odniesień. Wychowany w kręgu religii i kultury protestanckiej, ze swoim typem wrażliwości religijnej nie do końca się w niej mieścił. Zresztą w czasie, gdy zaczął tworzyć, w samym protestantyzmie zarysowywały się dwie tendencje, dwa różne podejścia do religii, i - co za tym idzie - dwie różne interpretacje roli sztuki (a więc i muzyki kościelnej) w doświadczeniu religijnym. W konsekwencji Bach był słuchany i recenzowany przez dwa różne kręgi odbiorców. Pierwsi z nich, pietyści, akcentowali bardziej wewnętrzne, kontemplatywne i uczuciowe aspekty życia religijnego. Uważali, że muzyka kościelna odznaczająca się jakimiś szczególnymi wartościami artystycznymi może ten bezpośredni, intymny kontakt z Chrystusem utrudniać. Drudzy - luteranie - uważali natomiast, że dany przez Stwórcę talent zobowiązuje i powinien się wyrażać także w sferze kultu religijnego: im wspanialsza pod względem artystycznym kompozycja, tym większa chwała Boża. Pogłębiona wewnętrznie religijność Bacha ciągnęła go w stronę pietystów. Jego dusza artystyczna była bliższa luterańskiemu pojmowaniu sztuki sakralnej. Chciał zadowolić i pomóc jednym i drugim. W praktyce jedni i drudzy nie szczędzili mu krytycznych uwag. Odpowiedzią Bacha na tę krytykę było większe zainteresowanie literaturą teologiczną, a zwłaszcza Biblią. Liczne podkreślenia i uwagi na marginesie Pisma Świętego świadczą, że kompozytor - jako człowiek głębokiej wiary - starał się rozwiązywać nurtujące go problemy u samego źródła prawdy objawionej.

Jedni dostrzegali w religijnej muzyce Bacha, w jego mszach, pasjach, a zwłaszcza kantatach, odzwierciedlenie zachodzącego w świecie procesu sekularyzacji. Inni zwrócili uwagę, że muzyka ta, choć niewątpliwie wiąże kompozytora ze światem, to jednak - jak mało która muzyka - pomaga mu i nam wszystkim zbliżać się ku niebu, ku wartościom sakralnym. Była to w pełnym tego słowa znaczeniu służba Boża, służba dla Kościoła.

Dotyczy to również (wzbudzających u ówczesnych słuchaczy kontrowersje), licznych kantat, w których religijna dusza poety odnalazła najbardziej autentyczną i zarazem najprostszą formę muzycznej wypowiedzi. "Tu jest jego modlitwa, jego "służba" i jego "teatr religijny" - zauważa Bohdan Pociej. Tutaj religijność codziennie doświadcza się, realizuje i sprawdza w muzyce i poprzez muzykę. Tutaj właśnie wszystkie ziemskie troski, ciężary i smutki Bacha, jego tak liczne, że już niemal zwyczajne "doświadczenia śmierci" (zwłaszcza licznych zgonów własnych dzieci) - tu, w kantatach przechodzą jakby pierwszy stopień sublimacji. I dopiero na tej kantatowej glebie wyrastają formy inne, dokonuje się drugi i trzeci stopień sublimacji. Rozgrywa się się dramat Odkupienia i wznosi Świątynia Chwały Bożej".

Ks. ANTONI DUNAJSKI Wasze komentarze: Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy. Autor Treść Nowości bł. Bolesława Lament Modlitwa do bł. Bolesławy Lament Litania do bł. Bolesławy Lament Modlitwa do św. Józefa Freinademetza Modlitwa do bł. Archanieli Girlani Modlitwa do św. Sulpicjusza Sewera Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ] Następna