Przebaczyć = pominąć, zapomnieć?Wprawdzie liturgiczny okres Bożego Narodzenia już minął, ale zgodnie z polską tradycją kolędy i pastorałki śpiewa się aż do 2 lutego. W jednej z takich pastorałek, zatytułowanej "Kiej Maryja wędrowała", pastuszek mówi: "Dziękuję ci miły Panie,/A za Twoje nawiedzanie,/Coś nawiedzić tu mnie raczył,/Coś Ty o mnie nie zahaczył". Uwagę przykuwa w tym fragmencie kilka zjawisk językowych, m.in. słowo "zahaczyć" użyte w znaczeniu 'zapomnieć'. Czasownik "zahaczyć", dziś występujący jedynie w tekstach gwarowych, pochodzi, rzecz jasna, od "baczyć". Słowo to w najstarszych zachowanych polskich tekstach, nieco upraszczając, znaczy tyle, co 'patrzeć, widzieć; zauważać; uważać; brać pod uwagę; rozważać; pamiętać'. Współcześnie zbliżone znaczenie przetrwało jedynie w rzeczownikach "baczność" (w konstrukcjach typu: "Baczność! Wysokie napięcie!") oraz "baczenie" (zwłaszcza w zwrocie: "mieć baczenie na kogoś/na coś", który ma już charakter książkowy). Pozostałe istniejące do dziś w polszczyźnie ogólnej wyrazy pochodne ("przebaczyć", "wybaczyć", "przebaczenie", "wybaczenie") całkowicie zmieniły swoje znaczenia.Przywołany w tytule dzisiejszego tekstu czasownik "przebaczyć" pierwotnie miał znaczenie intelektualne: 'dokładnie przemyśleć'. Stosunkowo szybko znaczenie to zaczęło przekształcać się - prawdopodobnie. ze względu na wieloznaczność przedrostka "prze-" istniejącą w polszczyźnie do dziś - w swego rodzaju swoje przeciwieństwo: 'zapomnieć, pominąć, zlekceważyć, zaniedbać' (takie znaczenie pojawia się już w tekstach XVI-wiecznych, m.in. w utworach Jana Kochanowskiego). Podobne są notowane jeszcze w słowniku Lindego z początku XIX w.; jako pierwsze: 'przeoczyć, zapomnieć, zaniedbać', a dopiero jako drugie: 'przebaczyć komu - darować mu winę, wybaczyć'. Współczesne znaczenie 'darować, odpuścić komu (winę grzech, przestępstwo); puścić co w niepamięć; przestać się za co gniewać; wybaczyć' pojawiło się dopiero w drugiej połowie XIX w. Warto dodać, że podobnie zmieniało się znaczenie rzeczownika "przebaczenie": od 'przeoczenie', przez 'zapomnienie', aż po dzisiejsze 'wybaczenie'. Na zakończenie warto zauważyć, że chociaż rzeczownik "przebaczenie" pierwotnie znaczył tyle co 'przeoczenie, pominięcie', a jednym z dawnych znaczeń czasownika "przebaczyć" było 'zapomnieć', to psychologicznie niełatwy akt przebaczenia nie zakłada zapomnienia o czyjejś lub własnej winie czy zaniedbaniu. dr Tomasz Korpysz
Tekst pochodzi z Tygodnika
|
| [ Strona główna ] |
|
Modlitwy | Zagadki | Opowiadania | Miłość | Powołanie | Małżeństwo | Niepłodność | Narzeczeństwo | Prezentacje | Katecheza | Maryja | Tajemnica Szczęścia | Dekalog | Psalmy | Perełki | Cuda | Psychotesty | Polityka Prywatności | Kontakt - formularz | Kontakt
© 2001-2026 Pomoc Duchowa |