Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki

Jadę do Studzianu czy do Studziana?

     Odmiana nazw miejscowych to jedno z najtrudniejszych zagadnień w polskiej fleksji. O ile bowiem wzorce odmiany wyrazów pospolitych, a nawet imion i na zwisk - mimo że zawierają liczne wyjątki - są dość przejrzyste i spójne, o tyle odmiana nazw miejscowych jest dużo bardziej nieregularna. Dzieje się tak z kilku powodów. Po pierwsze, postać nazwy nie zawsze informuje o jej rodzaju (np. ta Bydgoszcz, ale ten Małogoszcz) czy liczbie (np. to Krupe, ale te Kielce), a także twardości bądź miękkości zakończenia tematu (np. Kraków - Krakowa, ale Wrocław - Wrocławia, Chełm - Chełma, ale Okocim - Okocimia), a bez tego nie sposób wybrać właściwego wzorca. Po drugie, nazwy o nieprzejrzystej (przynajmniej dla niespecjalistów) budowie czasem trudno nawet przypisać do przymiotnikowych czy też rzeczownikowych (np. Kudry: jaki? - jak "kudłaty" czy też co? - jak "kudły"); wahania w tym zakresie szczególnie często dotyczą nazw w rodzaju żeńskim (np. Kamienna - Kamiennej, ale Jabłonna - Jabłonny). Po trzecie wreszcie, na współczesną normę flek- syjną w tym zakresie w znacznym stopniu wpływa lokalny zwyczaj, co sprawia, że istnieją wręcz identyczne nazwy, które w zależno- sn "d p" 1 żenią geograficznego odmienia się inaczej. Wszystko lo sprawia, że użytkownicy polszczyzny nierzadko mają problemy z mtascreą odmianą nazw miejscowości.

     Szczególnie często nazwy miejscowe stosujemy w miejscowniku i np mieeszkam w Pułtusku) oraz w dopełniaczu (przyjechałem do/ wyjechałem z Pułtuska). Przyjrzyjmy się więc dziś kilku kwestiom zw izanym właśnie z formą dopełniacza nazw miejscowych rodzaju męskiego. Zdecydowana większość rzeczownikowych nazw rodzaju męskiego w dopełniaczu przybiera końcówkę "-a". Bezwyjątkowo jest tak w przypadku kilku typów nazw, m.in.: zakończonych na ,,-ów" (np. Łochów - Łochowa, Miastków - Miastkowa, Grabów - Grabowa), zakończonych na ,,-in" (np. Wołomin - Wołomina, Szczecin - Szczecina, Żabin - Żabina), zakończonych na ,,-ec" (np. Lubliniec -Lublińca, Bolesławiec - Bolesławca), zakończonych na ,,-yn" (np. Kałuszyn - Kałuszyna, Kawęczyn -Kawęczyna), zakończonych na ,,-ew" (np. Tczew - Tczewa, Parczew - Parczewa), zakończonych na ,,-eń" (np. Kodeń - Kodnia, Licheń - Łichenia) czy zakończonych na ,,-erz" (np. Kazimierz - Kazimierza, Zgierz - Zgierza). Dość regularnie, choć zdarzają się wyjątki, końcówkę ,,-a" przyjmują też nazwy zakończonych na ,,-ek" (np. Ciechocinek - Ciechocinka, Szczecinek - Szczecinka, ale np. Tumanek - Tumanku) czy też ,,-sk" (np. Czersk - Czerska, Mińsk - Mińska). Znacznie rzadsza jest w omawianej grupie końcówka ,,-u". Taką końcówkę mają m.in. nazwy zakończone na: ,,-ód" (np. Międzychód - Międzychodu, Baligród - Baligrodu), ,,-wald" (np. Grunwald - Grunwaldu, Inwald - Inwaldu), ,,-as" (np. Mokas - Mokasu, Las - Lasu), ,,-bór" (np. Sobibór - Sobiboru, Annobór - Annoboru), ,,-ół" (np. Ryczywół - Ryczywołu, Dół - Dołu), ,,-at" (np. Nogat - Nogatu), ,,-eg" (np. Krasnoleg - Krasnolegu), ,,-ęt" (np. Nieporęt - Nieporętu), ,,-ęg" (np. Okręg - Okręgu), "-gard" (Białogard - Białogardu), ,,-ot" (np. Sopot - Sopotu) czy "-staw" (np. Krasnystaw - Krasnegostawu).

    Oprócz takich regularnych lub prawie regularnych grup istnieje w polszczyźnie niemała liczba nazw zakończonych tak samo, ale mających różne końcówki dopełniacza, np.: Radom - Radomia, ale Przyłom - Przyłomu; Lębork - Lęborka, ale Frombork - Fromborku; Studzian - Studziana, ale Majdan - Majdanu; Kumos - Kurnosa, ale Kampinos -Kampinosu itp. Jeśli musimy je odmieniać, każdorazowo warto sięgać do odpowiednich źródeł.

dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW

Tekst pochodzi z Tygodnika

4 listpada 2018



   

O Mszy Świętej najprościej [mały format] O Mszy Świętej najprościej [mały format]
Ks. Jerzy Stefański
Człowiek, który w pełni uczestniczy we Mszy Świętej, jest największym bogaczem świata. Zostaje bowiem obdarowany samym Bogiem, Jezusem Chrystusem. Z miłości do nas stał się On człowiekiem, a potem, by być jeszcze bliżej, stał się dla nas pokarmem i każdego z nas pragnie karmić Sobą... » zobacz więcej


Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.



Autor

Tresć




[ Powrót ]
 
[ Strona główna ]


Humor | O stronie... | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2018 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej