Czy skorupka może trącić myszką w lamusie? - Nauka

Czasownik trącić we współczesnej polszczyźnie znaczy "(delikatnie) dotknąć coś, poruszyć czymś", jednak nie to znaczenie jest obecne w przywołanych konstrukcjach. Dawniej czasownik ten znaczył 'wydzielać słaby, delikatny zapach' i pozostałości tego właśnie znaczenia odnaleźć można w obu przykładach.

Mówiąc czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci, mamy na myśli to, że cechy, przyzwyczajenia czy umiejętności nabyte w młodości ujawniają się w życiu dojrzałym. Nasi przodkowie, używając tego frazeologizmu, odwoływali się do codziennych obserwacji - przedmiot nasączony jakąś substancją, nawet po wyschnięciu, na długo zachowuje jej zapach.

Zapach jest istotny także w drugim przywołanym związku frazeologicznym. Rzeczownik myszka był niegdyś określeniem specyficznego zapachu starego wina; trącić myszką znaczyło więc tyle, co "pachnieć jak stare wino". Dziś wyrażenia tego używamy, gdy chcemy zaznaczyć, że coś (jakieś zjawisko, ale też np. czyjeś zachowanie lub czyjś sposób mówienia) jest przestarzałe, staroświeckie. Ono samo jednak już trąci myszką, ponieważ jest odbierane jako anachroniczne lub przynajmniej książkowe i coraz rzadziej można je spotkać we współczesnych tekstach. Posługując się innym starym związkiem frazeologicznym, można powiedzieć, że odchodzi ono do lamusa.

W tym ostatnim frazeologizmie występuje dziś już niezrozumiały dla wielu z nas rzeczownik lamus. Był on używany jako określenie specjalnego rodzaju spichlerzy, szop - pierwotnie do przechowywania zboża i cennych dóbr, później do składowania różnych mniej potrzebnych, starych, zniszczonych przedmiotów. To, co odkładano do lamusa, dość szybko było przez wszystkich zapominane.

Wypada mieć nadzieję, że cytowane związki frazeologiczne, w których zachowały się dawne wyrazy i ich znaczenia, choć być może już nieco trącą myszką, nie zostaną przez współczesnych Polaków na zawsze odesłane do lamusa.

dr Tomasz KorpyszAutor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW Tekst pochodzi z Tygodnika Idziemy, 7 lutego 2010 Wasze komentarze: Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy. Autor Treść Nowości Nowenna przed świętem Matki Bożej z Lourdes - dzień 8 Modlitwa do św. Apolonii Modlitwa do św. Apolonii w bólu zębów Litania do św. Apolonii Modlitwa do bł. Anny Katarzyny Emmerich Modlitwa do bł. Mariana Szkota Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ] Następna