Arcy-, mini-, quasi-

Jednym ze sposobów tworzenia nowych wyrazów jest dodawanie różnego typu cząstek do stów już istniejących. W przypadku rzeczowników cząstkami takimi są m.in.: anty-, arcy-, eks-, hiper-, mini-, niby-, pseudo-, przeciw-, super-, quasi- czy wice-. Wiele powstałych w ten sposób wyrazów jest notowanych w słownikach i stosunkowo często pojawiają się one w różnego typu testach. W konsekwencji np. arcydzieło, supermarket, minispódniczka czy wicedyrektor nie sprawiają żadnych problemów ortograficznych. Jednak omawiany typ tworzenia nowych wyrazów niekiedy bywa wykorzystywany doraźnie i wówczas wymienione cząstki dołączane są do bardzo różnych rzeczowników. W takich przypadkach - gdy nowo powstałe połączenie jest nietypowe, a przez to nie-utrwalone w świadomości użytkowników - często pojawiają się wątpliwości i błędy ortograficzne. Jaka jest ogólna zasada pisowni omawianych połączeń? Poza quasi- oraz niby- wszystkie wymienione cząstki zapisuje się z rzeczownikami pospolitymi łącznie. Jeżeli zatem kontekst tego wymaga, piszemy: antyczynnik, arcybibliotekarz, eksnauczyciel, hipeipod-wyżka, minipensja, pseudopromocja, przeciwatak, superpies, wicewójt itp. Wyjątkowo z dywizem (czyli łącznikiem) należy pisać np. niby-poezja czy ąuasi-artyzm. Inaczej trzeba traktować połączenia z rzeczownikami, które są nazwami własnymi. Aby zachować wielką literę na początku nazw własnych, wszystkie cząstki łączymy z nimi za pomocą dywizu. Poprawne są zatem jedynie formy: anty-Slowak, arcy-Włoch, eks-Ka-szub, pseudo-Podhalańczyk, niby-Francuz czy quasi-Greczynka. Od bardzo wielu polskich zasad ortograficznych istnieją wyjątki. Jest tak również w przypadku reguły mówiącej o pisowni cząstki niby- z rzeczownikami. Jeżeli jakieś połączenie jest utrwalone, pełni funkcję terminu lub wręcz nazwy, zwykle jest zapisywane łącznie. Z lekcji biologii wszyscy pamiętamy nibynóżki, warto dodać jeszcze np. następujące słowa: nibygwiazda, nibyjagoda, nibyklos, nibykwiat, nibyliść, nibyłodyga, nibyowoc. Należy jednak pamiętać, że nietypowa łączna pisownia jest możliwa tylko w przypadku terminów; jeżeli mamy do czynienia z połączeniem doraźnym, pozostaje w mocy zasada mówiąca o pisowni cząstki niby- z rzeczownikami z dywizem. Zapiszemy zatem: To jest nibygwiazda, czyli kwazar, ale: Ta piosenkarka to tylko niby-gwiazda. dr Tomasz KorpyszAutor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW Tekst pochodzi z Tygodnika Idziemy, 7 marca 2010 Wasze komentarze: Maarrty: 20.02.2012, 22:10 Super, bardzo się przydalo!! Autor: Treść: Nowości Nowenna do św. Antoniego z Padwy - dzień 3 Modlitwa do św. Norberta Modlitwa do bł. Marii Karłowskiej Litania do bł. Marii Karłowskiej Test wiedzy o bł. Marii Karłowskiej Modlitwa do św. Marcelina Champagnata Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ] Następna

[ Strona główna ]

Polityka Prywatności | Kontakt - formularz | Kontakt