Nazwiska dwuczłonowe

Męskie nazwiska dwuczłonowe - takie jak np. Bachleda-Cumś, Boy-Żeleński, Duda-Gracz, Gąsienica-Makowski, Grot-Rowecki, Hoene-Wroński, Korab-Brzozowski, Korwin-Mikke, Muldner-Nie-ckowski, Nałęcz-Nowak, Lubicz-Zaleski, Osóbka-Morawski, Scibor-Rylski, Wieniawa-Długoszowski - rzeczywiście bywają kłopotliwe. Do typowych problemów z odmiennością poszczególnych członów dochodzi kwestia tego, czy należy odmieniać oba elementy takiego nazwiska, czy też tylko jeden. A jeśli jeden, to który. Wątpliwości użytkowników polszczyzny w tym zakresie dobrze oddają pojawiające się w prasie użycia nazwiska Korwin-Mikke, które w dopełniaczu w różnych tekstach przybiera następujące postaci: {Janusza) Korwin-Mikke, Korwin-Mikkego, Korwina-Mikke, Korwina-Mikkego. Z moich obserwacji wynika, że najczęstszy jest wariant trzeci, z odmienionym tylko pierwszym członem. Od razu dodam, że jest to forma błędna. Która zatem jest poprawna? I jakie są zasady ogólne? Podstawowa, warta zapamiętania reguła mówi, że zawsze należy odmieniać człon drugi nazwisk dwuczłonowych. Niezależnie zatem, czy dane nazwisko kończy się na spółgłoskę, czy też na samogłoskę (w tym także samogłoskę "-e", a takie nazwiska często są używane tylko w formach podstawowych, np. *film Krzysztofa Krauze), podlega ono odmianie.

Zgodnie z dawną tradycją człon pierwszy powinien pozostać bez odmiany, jeżeli nie jest zakończony na ,,-a" i jeżeli jest to tzw. nazwisko herbowe, czyli dokładniej mówiąc: nazwa herbu lub dawne zawołanie bojowe. W starannych wypowiedziach powinniśmy zatem używać tylko następujących form: Lubicz-Brzozowskiego, Komb-Nowakowskie-mu, Nałęcz-Dobrowolskim itp., a więc także: Korwin-Mikkem.

Jak widać, zakres nieodmienności nazwisk dwuczłonowych jest bardzo mały. Odmieniają się nawet, co warto podkreślić, tzw. nazwiska herbowe zakończone na "-a", np. Wieniawy-Długoszowskiego, Junoszy-Stępowskiemu, Nowiną-Konopką itp.

A co mamy zrobić, jeśli nie wiemy, czy dane nazwisko zakończone na spółgłoskę jest nazwą herbu? Wydawnictwa poprawnościowe jednoznacznie radzą, by w razie wątpliwości odmieniać oba człony.

dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW

Tekst pochodzi z Tygodnika
Idziemy, 3 października 2010

Wasze komentarze:

antoni : 30.11.2008, 09:56  duch swiety daje nam nowe zycie takie jest mioje zdanie  ardawl: 04.05.2008, 06:28  Duchu Swiety Ciebie wolam, ciebie przyzywam i blagam Podniesc - kiedy upadam Oswiec - kiedy ciemnosc zewszad Nawroc - gdy droga nie ta Uswiadom - kiedym nieswiadom Pomoz - gdy sumienie wola Przytul - gdy dusza placze Mestwem obdarz - gdy ze zlem przegrywam Sile zeslij, te prosta od Niego Lze bolu i rozpaczy Zechciej Otrzec, Milosci Bozej wlej we mnie strumien i spraw tak bardzo prosze - by nigdy juz nie wysechl i zyciem tetnil nie majac konca - Boga Chwalac, Jemu Sluzac, Jego Wielbiac i Ku Niemu - juz Wolnym kroczac. Amen  Stanisław: 23.04.2008, 21:10  Tak wiele jest zła na świecie a tak mało modlitwy szczególnie do Ducha Świętego.Jak inaczej by wyglądał świat gdyby była silna armia modląca się o przemianę tego świata w Duchu Bożym a więc żeby Pan Bóg był w każdej dziedzinie naszego życia.  Leysy: 23.04.2008, 12:18  Maranatha!

(1)

Autor Treść

Nowości Modlitwa do św. Cezarego z Nazjanzu Modlitwa do św. Tarazjusza bł. Maria Adeodata Pisani Modlitwa do bł. Marii Adeodaty Pisani bł. Dominik Lentini Modlitwa do bł. Dominika Lentini

Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025

Poprzednia

[ Powrót ]

Następna