Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki
Jeszcze o peryfrazach

     W jednym z ostatnich tekstów pisałem o peryfrazach, czyli przynajmniej dwuczłonowych konstrukcjach, które są używane zamiast prostych, najczęściej jednoelementowych nazw. Podstawowe • funkcje, jakie mogą spełniać peryfrazy, to funkcja ornamentacyjna (czyli ozdabianie wypowiedzi; w takim celu np. wyrażenie omowne "Zielona Wyspa" używane jest zamiast nazwy "Irlandia") oraz eufemizacyjna (czyli łagodzenie wypowiedzi; w takim celu np. peryfraza "przenieść się do wieczności" używana jest zamiast czasownika "umrzeć").

     Jak widać, peryfrazy są bardzo wygodnym i użytecznym typem połączeń wyrazowych, dlatego też dość powszechnie są stosowane we wszystkich typach tekstów, zwłaszcza w publikacjach prasowych. Niekiedy jednak ich używanie powoduje różnego typu problemy, a nawet bywa uznawane za błąd.

     Po pierwsze, niektóre peryfrazy są niejednoznaczne, w związku z czym mogą powodować nieporozumienia. Jeśli np. czytamy: "Jest to kolejna ofiara białej śmierci", to w zależności od kontekstu może chodzić o cukier, sól, niektóre narkotyki (np. amfetaminę), a nawet śnieg. Podobnie zdanie: "W tym roku wakacje spędzimy w Wenecji Północy" może się odnosić zarówno do Amsterdamu, jak i Sztokholmu czy Petersburga.

     Po drugie, ze względu na dużą częstotliwość użycia, część peryfraz utrwala się w polszczyźnie i zaczyna funkcjonować jako swego rodzaju slogany. Tak naprawdę przestają wówczas pełnić funkcję ornamentacyjna i stają się tylko mniej lub bardziej pretensjonalnymi frazesami, świadczącymi o niskiej kompetencji językowej autora. Lista takich peryfraz jest długa, tytułem przykładu można przywołać następujące: "Batman z Wisły" ("Adam Małysz"), "białe szaleństwo" ("narciarstwo"), "błękitna planeta" ("Ziemia"), "brzydsza połowa ludzkości" ("mężczyźni"), "chłopcy z Liverpoolu" ("The Beatles"), "czarne złoto" ("węgiel"), "czerwona planeta" ("Mars"), "srebrny glob" ("księżyc"), "szklany ekran" ("telewizja") itp.

     Po trzecie wreszcie, w wielu przypadkach wątpliwości budzi sposób zapisu peryfraz, a konkretnie to, czy należy je pisać wielkimi, czy małymi literami. Ogólna zasada jest taka, że wielkie litery stosuje się w peryfrazach, które funkcjonują jako nazwy własne i nie jest istotne znaczenie tworzących je elementów. Małe litery używane są, gdy znaczenie elementów peryfrazy jest nadal żywe. To dlatego o Japonii pisze się "Kraj Kwitnącej Wiśni", ale: "kraj samurajów".


dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW


Tekst pochodzi z Tygodnika

28 listopada 2010



   

Sychar. Ile jest warta Twoja obrączka? Sychar. Ile jest warta Twoja obrączka?
Anna Jedna
Niniejsza książka to pomoc dla tych, którzy chcą zachować wierność małżeńską, niezależnie od okoliczności i ludzkiej słabości. To także znakomity podręcznik Bożej mądrości i Bożej miłości dla tych, którzy przygotowują się do zawarcia sakramentalnego małżeństwa... » zobacz więcej


Wasze komentarze:
 wiatr: 18.09.2008, 04:30
  O NIEPOKALANA ... Pani Ziemi i Nieba Królowo ! Krwawymi Łzami ... tak często płaczesz ... Dłonie Swoje Święte Wyciągasz ...i Pokuty "żądasz" ... , Umiłowania ... RÓŻAŃCA Świętego ... tak bardzo Ci Drogiego ! Tyle razy Przypominałaś ... Paciorki wskazywałaś ... a my jak te dzieci ... wiecznie rozbawione ... co chwila ... "zakładaliśmy Ci ... cierniową Koronę " . Krew z Niej kapała ... i Oczu ... dotykała ! O Pani ... całego Świata ... Napełnij nas Swoją Matczyną Miłością , Obdarz ...Swoją Delikatną ... czułością , aby serca nasze zimne ... się stopiły ... i Ogień Bożej Miłości ... ROZPALIŁY ... który Nawrócenia Dokona ... od zła odwiedzie i na szlaki Pańskie ...powiedzie ! O Matko Tereso ... Geniuszu Kobiecy ... w Jezusie Rozmiłowana ... w Jego Matkę Zapatrzona ... wstawiaj się w Niebie za nami ... biednymi grzesznikami ... abyśmy EWANGELIĘ Pana Miłowali , Stary Testament ... Szanowali ...; niech sztab Świętych ... nam towarzyszy ...w Szukaniu Boga ...w Ciszy ..... .
(1)


Autor

Tresć




[ Powrót ]
 
[ Strona główna ]


Humor | O stronie... | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2019 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej