I, oraz, tudzież...Powszechnie wiadomo, że w polszczyźnie istnieją wyrazy, które mają bardzo podobne znaczenia i funkcje. Na przykład i rzeczowniki "auto" i "samochód", czasowniki "używać" i "stosować", przymiotniki "duży" i "wielki", przysłówki "szybko" i "prędko", liczebniki nieokreślone "dużo" i "mnóstwo" itp. to wyrazy bliskoznaczne. Warto pamiętać, że podobne zjawisko istnieje także wśród różnego typu połączeń wyrazowych. Mogą one być przy tym bliskoznaczne wobec siebie, jak np. frazeologizmy "nabić w butelkę", "wystrychnąć na dudka" i "wpuścić w maliny", lub też wobec pojedynczych wyrazów, np. "mieć duszę na ramieniu" i "bać się".Bliskoznaczność wyrazów samodzielnych, takich jak choćby przywołane wyżej, jest oczywista. Mniej oczywiste jest to, że zjawisko takie dotyczy także wyrazów niesamodzielnych, zwłaszcza spójników. Przykładem mogą być choćby przywołane w tytule "i" "oraz", "tudzież". W języku ogólnym, w niespecjali-stycznych użyciach za bliskoznaczne uznaje się także "albo", "lub" i "bądź" (choć np. logicy, matematycy i prawnicy różnicują ich znaczenia), "ale" i "lecz", "bo", "ponieważ", "gdyż", "bowiem" i "albowiem" czy "że" i "iż". Bliskoznaczność wymienionych wyżej spójników nie oznacza, że są one w pełni synonimiczne. Należy pamiętać, że wyrazy bliskoznaczne zwykle różnią się od siebie. W przypadku spójników różnice takie mają charakter przede wszystkim stylistyczny. Na przykład spójniki "tudzież" czy "albowiem" są już wyraźnie książkowe, w związku z czym tak naprawdę nie można ich uznawać za pełne odpowiedniki "i" czy "bo". Zdanie Idź do sklepu i kup chleb tudzież bulki, albowiem nie ma w domu pieczywa na śniadanie chyba przez każdego zostałoby uznane za niezręczne czy wręcz niepoprawne (pomijam sytuację, w której taki sposób konstruowania wypowiedzi jest zabiegiem świadomym, rodzajem gry językowej). Mniej wyraźne są różnice między "i" a "oraz" czy między "że" a "iż". Żaden z tych spójników nie jest, rzecz jasna, książkowy, ale "oraz", "iż", a także np. "gdyż" czy "bądź" mają charakter oficjalny. W codziennej, swobodnej komunikacji lepiej powiedzieć np. Pamiętaj, że masz kupić chleb i bulkę paryską albo chatkę, bo nie ma w domu pieczywa niż: Pamiętaj, iż masz kupić chleb oraz bułkę paryską bądź chatkę, gdyż nie ma w domu pieczywa. Na koniec warto podkreślić, że bliskoznaczność niektórych spójników w gruncie rzeczy jest pozorna, a ich wymienne stosowanie uznaje się za błąd. To już jednak temat na osobny tekst. dr Tomasz Korpysz Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW
Tekst pochodzi z Tygodnika
|
Modlitwa do św. Cezarego z Nazjanzu
Modlitwa do św. Tarazjusza
bł. Maria Adeodata Pisani
Modlitwa do bł. Marii Adeodaty Pisani
bł. Dominik Lentini
Modlitwa do bł. Dominika Lentini
Modlitwa o Cud
Tajemnica Szczęścia
Modlitwy do św. Rity
Litania do św. Józefa
Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi
Godzina Łaski 2025| [ Strona główna ] |
|
Modlitwy | Zagadki | Opowiadania | Miłość | Powołanie | Małżeństwo | Niepłodność | Narzeczeństwo | Prezentacje | Katecheza | Maryja | Tajemnica Szczęścia | Dekalog | Psalmy | Perełki | Cuda | Psychotesty | Polityka Prywatności | Kontakt - formularz | Kontakt
© 2001-2026 Pomoc Duchowa |