Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki

Misteria odkupienia

      Adwent, Boże Narodzenie, Wielki Post, Wielkanoc... Okres Zwykły... - co roku to samo, te same okresy, te same święta, zawsze tak samo obchodzone - czy nie mogłoby być czegoś nowego, przecież dzisiaj wszystko się zmienia z minuty na minutę, każdego dnia wszystko jest inne, a w Kościele zawsze tak samo, nic nowego... Czy rzeczywiście tak jest, jaki sens i jaki wymiar ma ciągle powtarzający się rok liturgiczny - już od wielu wieków taki sam, a jednak każdego roku inny, od nowa i inaczej przeżywany przez każdego człowieka... Rozpoczynając dzisiaj nowy cykl artykułów dotyczących roku liturgicznego chciałbym ukazać głęboki wymiar i niepowtarzalny sens każdego dnia i święta przeżywanego w ciągu całego roku liturgicznego, który u każdego z nas powtarza się już od x lat ziemskiego życia.

     Chcąc w krótki sposób zdefiniować czas roku liturgicznego można by powiedzieć, że jest to uroczyste wspominanie w czasie całego roku, zbawczego działania Boga w Jezusie^ Chrystusie. Sobór Watykański II w "Konstytucji o liturgii świętej" mówi, iż obchodząc misteńa Odkupienia Chrystusa, Kościół otwiera bogactwa zbawczych czynów i zasług swojego Pana, tak że one uobecniają się niejako w każdym czasie, aby wierni zetknęli się z nimi i dostąpili łaski zbawienia. Odwołując się do powyższych słów można powiedzieć, że każdy dzień w roku liturgicznym jest jedynym i niepowtarzalnym czasem oraz całkowicie nowym sposobem spotkania się z Panem, z Jego darami i łaskami, z Jego miłością i dobrocią, pokojem i radością... W całym roku liturgicznym można dostrzec pewną stałą strukturę, która rysuje się w następujący sposób:

     - Pascha tygodniowa (niedziela),
     - Pascha roczna + przygotowanie + rozwinięcie (Wielkanoc + Wielki Post + Okres Wielkanocny),
     - Misterium Wcielenia + Okres Bożego Narodzenia,
     - tygodnie zwykłe,
     - celebracje świętych.

     Godnym zauważenia problemem jest początek rocznych celebracji liturgicznych, który nie zawsze miał taką samą datę. Według starych ksiąg pochodzących z okresu od VIII do XIII wieku nowy rok rozpoczynano od Wielkanocy lub od Bożego Narodzenia. W starożytności natomiast rok kościelny był uzależniony od roku cywilnego i w Bizancjum rozpoczynał się 1 września, a w Rzymie 1 marca. Do odróżnienia roku kościelnego od cywilnego przyzwyczajono się dopiero pod koniec średniowiecza i wtedy także jego początkiem stał się Adwent.

     Głębokie znaczenie roku liturgicznego ukazał w swoich słowach papież Pius XII, który powiedział: Rok kościelny nie jest zimnym i bezwładnym przedstawieniem spraw tyczących się minionych czasów ani też prostym i czczym przypomnieniem wypadków dawnych wieków. Jest to raczej sam Chrystus, który trwa w swoim Kościele. Idzie naprzód tą drogą niezmiennego swojego miłosierdzia, na którą wstąpił już za swojego ziemskiego życia, kiedy przyszedł dobrze czyniąc. A wstąpił na nią z litosnym zamysłem, by dusze ludzkie mogły zbliżyć się duchowo do Jego tajemnic i czerpać z nich życie.

     Na obecnym etapie naszych rozważań, chciałbym w oparciu o podaną wyżej strukturę ukazać wymiar Paschy rocznej szczególnie uwzględniając sferę przygotowania. Znany nam wszystkim pisarz Phil Boshmans tak powiedział o Wielkim Poście: Okres postu może oderwać i uwolnić nas od tysiąca zbędnych rzeczy, abyśmy mogli zwrócić się całym sobą do Boga. Post będzie próbą wejścia w siebie, zastanowienia się nad sobą, zaprowadzi nas do światła, do nowego stylu życia. Stać się musimy nowymi ludźmi, ludźmi o nowym spojrzeniu. Ludźmi, którzy wyswobodzą się z zachłanności i nienawiści! Ludźmi, którzy potrafią poprzestać na małym i umieją szczerze się cieszyć tym, co mają. Ludźmi bogatymi w to, czego nie da się kupić za pieniądze. W centrum naszych spraw, naszego życia nie może być pieniądz ani posiadanie, lecz mój Bóg i mój bliźni.

     Wielki Post (Ouadragesima) jest to czterdzieści świętych dni przygotowania do największych świąt w chrześcijaństwie - do Wielkanocy. Rozpoczyna się w Środę Popielcową i trwa aż do Wielkiego Czwartku, do Mszy Wieczerzy Pańskiej. Zawiera w sobie sześć niedziel, przy czym ostatnia nazywa się Niedzielą Palmową Męki Pańskiej i rozpoczyna tzw. Wielki Tydzień - czyli bezpośrednie przygotowanie się do Męki, Śmierci i Zmartwychwstania Pana Jezusa.

     Liczba czterdzieści nie jest tu liczbą przypadkową, lecz liczbą, która posiada podłoże biblijne. Otóż czterdzieści lat błąkał się po pustyni Naród Wybrany po ucieczce z niewoli egipskiej zanim spożył Paschę w Ziemi Obiecanej (Joz 5,10-12); również czterdzieści dni trwał pobyt Mojżesza na Górze Synaj (Wj 24,18); przez taki sam czas Eliasz podążał na Górę Horeb (1 Kri 19,8); czterdzieści dni pościł także Chrystus na pustyni (Mk 1,13). Sam Kościół ze swoimi pokutnikami i katechumenami przygotowywał się do należytego obchodu trzech dni Triduum Paschalnego. Czynił to między innymi przez rezygnację z rozmaitych przyjemności i dóbr świata doczesnego natomiast zaoszczędzony czas przeznaczało się na słuchanie słowa Bożego przez uczestnictwo w rekolekcjach, spotkaniach modlitewnych i obrzędach pokutnych. Starano się również bardziej intensywnie przeżywać najświętszą Eucharystię.

     Pierwotnie Wielki Post trwał czterdzieści godzin obejmując Wielki Piątek i Wielką Sobotę. Są świadectwa, że już w III wieku obchodzono te obrzędy, które w Egipcie rozszerzono do tygodnia. Natomiast od Soboru Nicejskiego w 325 roku obejmował już czterdzieści dni. Obchody Paschy rozciągnięto wtedy na trzy dni - Wielki Piątek, Sobota i Niedziela. Dzisiejsza forma świętego czasu nawrócenia to 6 i pół tygodnia, licząc od Środy Popielcowej (od VII wieku).

     Liturgia eucharystyczna odprawiana w omawianym okresie ma swoje pewne specyficzne prawa. Otóż np. każdy dzień liturgiczny ma swój własny formularz mszalny. W niedzielnej liturgii brak jest radosnego Alleluja oraz hymnu Chwała na wysokości Boga.

     W liturgii Wielkiego Postu możemy wyróżnić trzy szczególne tematy:

     Pokuta - według starożytnej tradycji obejmuje modlitwę, post i jałmużnę; papież Leon Wielki tak się o nich wyraził: modlitwą utrzymuje się wiarę nieskażoną, postem niewinne życie, jałmużną ducha miłości. W tym kilkutygodniowym okresie każdy wierzący ma być bardziej wpatrzony w Chrystusa niż zwykle, ma tak postępować, aby zgłębić i umocnić swoją wiarę. Post, który także się składa na jedną z form pokuty ma za zadanie uczyć panowania nad cielesnymi zachciankami i złymi pragnieniami. Jest on pewnym wyrażeniem i dowodem tego, iż nawrócenie wielkopostne jest aktem szczerym i prawdziwym. Natomiast jałmużna jako uczynek wielkopostny ma wymiar przede wszystkim społeczny, uczy ona i dopomaga rozwinąć w konkretnej osobie cnotę miłości bliźniego.

     Chrzest - ten temat rozwijany w Wielkim Poście ma swoje uzasadnienie historyczne, ponieważ przez długi czas był on bezpośrednim okresem przygotowania katechumenów do przyjęcia chrztu. Liturgia wielkopostna wciąż pobudza wiernych do odnawiania łaski chrztu, gdyż jest to szczególny czas korygowania chrześcijańskiego życia. Męka Pańska - w pobożności ludowej ten temat wysunął się na pierwsze miejsce, przejawiało się to między innymi w nabożeństwach Drogi Krzyżowej (od XVIII w.), w Gorzkich Żalach (od końca XVII w.), w kazaniach pasyjnych (od XIII w.), a także w pieśniach nabożnych o Męce Pańskiej (od XVII w.).

     Triduum Paschalne jest najważniejszym obchodem liturgicznym. Słusznie podkreśla się, że Męka, Śmierć i Zmartwychwstanie Pańskie, to wewnętrzna siła wiary chrześcijańskiej, źródło zbawienia i fundament wszystkich obchodów liturgicznych. Ta najważniejsza i zarazem najstarsza uroczystość od IV wieku obejmowała całe trzy tygodnie. Święty Augustyn mówił o świętym Triduum ukrzyżowanego, pogrzebanego i wskrzeszonego Pana. Według obecnego kalendarza liturgicznego rozpoczyna się ono Mszą świętą Wieczerzy Pańskiej, swój szczyt zaś osiąga w czasie Wigilii Paschalnej, a kończy się drugimi Nieszporami Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego. Opisując trzy święte dni paschalne: Wielki Czwartek przedstawia się jako dzień Mszy Wieczerzy Pańskiej; Wielki Piątek jako dzień Liturgii Męki Pańskiej; natomiast Wielką Sobotę jako Wigilię Paschalną, która rozpoczyna w Kościele Okres Wielkanocny, ale o tym już w następnym numerze.

kl. Mariusz Owczarek SP

Kwartalnik Katolicki

nr 50


   

Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.



Autor

Tresć




[ Powrót ]
 
[ Strona główna ]


Humor | O stronie... | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2019 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej