ks. mjr Franciszek Nowak

Kapłan archidiecezji poznańskiej, szef duszpasterstwa w III Powstaniu Śląskim

Urodzony 14 września 1880 r. w Górczynie pod Poznaniem jako syn Wawrzyńca, rzemieślnika i Weroniki z d. Maciejowska. Uczęszczał do Gimnazjum Świętej Marii Magdaleny w Poznaniu, a następnie do gimnazjum we Wschowie, gdzie w 1904 r. zdał maturę. Studiował w Arcybiskupim Seminarium Duchowne w Poznaniu (19041907) i Arcybiskupim Seminarium Duchownym w Gnieźnie (19071908). 9 lutego 1908 r. otrzymał święcenia kapłańskie z rąk biskupa Edwarda Likowskiego, sufragana poznańskiego. 1 marca 1908 r. został wikariuszem w parafi i Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej w Czerlejnie pod Poznaniem. Od 6 lipca 1908 r. był wikariuszem w parafi i Wszystkich Świętych w Kórniku. 1 października 1913 r. został wikariuszem w parafi i Świętego Michała Archanioła w Rogalinku. 1 lipca 1916 r. otrzymał nominację na administratora parafi i Świętego Mikołaja w Czeszewie koło Wrześni, a 14 lipca 1916 r. na jej proboszcza.

W listopadzie 1918 r. wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej. Jak napisano we wniosku o odznaczenie Krzyżem Niepodległości: "Jako uczeń gimnazjalny należy do tajnego kółka polskiego. Wyświęcony na księdza poświęcił się przede wszystkim pracy społecznej w towarzystwach robotników i rzemieślników. Za działalność swą był niejednokrotnie szykanowany przez władze pruskie. Pomimo szykan nie ustawał w swej pracy patriotycznej i narodowej. Jako proboszcz parafi i w Czeszewie przy pomocy brata swego,mjr WP Nowaka Alojzego organizuje w swojej parafi i ruch powstańczy. Działalność swą rozszerza na cały powiat wrzesiński, dowodem czego liczne oddziały powstańcze w tym powiecie. Nawiązuje kontakt z P.O.W. w Pyzdrach i współpracuje z nimi. Bierze współudział w zorganizowaniu oddziałów powstańczych w Miłosławiu". Z kolei we wniosku o odznaczenie Krzyżem Walecznych: "Ks. major Nowak organizował z rozkazu P.O.W., będąc proboszczem w Czeszewie bojówki P.O.W., które w dniu powstania poddał pod komendę kompanii jarocińskiej i kompanii wrzesińskiej. Przez organizowanie to narażał się kilkakrotnie władzom niemieckim, a oddał P.O.W. ogromne przysługi". Sam również uczestniczył w Powstaniu Wielkopolskim, narażając się na groźbę suspensy. W 1919 r. podjął starania o przejście do duszpasterstwa wojskowego, rezygnując w lipcu 1919 r. z probostwa w Czeszewie. 15 listopada 1919 r. został administratorem parafi i Świętego Wawrzyńca w Chynowej. Pod koniec 1919 r. uzyskał zgodę na przejście do duszpasterstwa wojskowego. Wziął udział w wojnie polsko-bolszewickiej jako kapelan na froncie litewsko-białoruskim. W czerwcu 1920 r. został urlopowany do Poznania z powodu wycieńczenia. W grudniu 1920 r. jego przydział służbowy opiewał na 25 Dywizję Piechoty w Kaliszu.

15 stycznia 1921 r. został mianowany szefem Duszpasterstwa Naczelnej Komendy Wojsk Powstańczych na Górnym Śląsku. Gdy w maju 1921 r., po wybuchu III Powstania Śląskiego, Naczelna Komenda Wojsk Powstańczych utworzyła Wydział Duszpasterski, stanął na jego czele. Podlegało mu 10 kapelanów katolickich i jeden ewangelicki. Ponadto z duszpasterstwem współpracowało wielu innych duchownych. Kapelani odprawiali Msze św. polowe, przyjmowali od powstańców przysięgę wojskową, organizowali pogrzeby poległych i zmarłych, przeprowadzali manifestacje oraz akcje charytatywne. Zajmowali się rannymi i chorymi powstańcami. Ks. Nowak ogłaszał w "Powstańcu", organie NKWP, spisy rannych i chorych przebywających w szpitalach.

Kierowany przez niego Wydział Duszpasterski Naczelnej Komendy Wojsk Powstańczych przestał funkcjonować 20 października 1921 r., z chwilą rozformowania oddziałów powstańczych na Śląsku. W styczniu 1922 r. powrócił do pracy w archidiecezji poznańskiej w parafi i Świętego Mikołaja w Lewicach. W Wojsku Polskim został zweryfi kowany w stopniu starszego kapelana rezerwy (ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 r.). Od 9 marca 1922 r. był proboszczem parafi i Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej w Kopanicy w dekanacie zbąszyńskim. 1 września 1930 r. został proboszczem parafi i Świętej Jadwigi Śląskiej w Brennie koło Leszna. Działał w Związku Ofi cerów Rezerwowych Ziem Zachodnich Rzeczypospolitej Polskiej i Legii Inwalidów Wojsk Polskich w Poznaniu.

28 sierpnia 1940 r. na polecenie niemieckiego Sądu Okręgowego w Poznaniu został aresztowany. Przebywał w więzieniu we Wronkach, a od 5 listopada 1940 r. w Poznaniu. 29 sierpnia 1941 r. przewieziono go do obozu zagłady w Forcie VII w Poznaniu, gdzie zmarł 30 stycznia 1942 r. Był odznaczony Krzyżem Niepodległości, Krzyżem Walecznych, Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem na Śląskiej Wstędze Zasługi i Waleczności. Tablica pamiątkowa poświęcona jego postaci znajduje się w kościele w Brennie.

Bogusław Szwedo Tekst pochodzi z Dwutygodnika Ordybariatu Polowego Nasza Służba 16-31 października 2017 Wasze komentarze: Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy. Autor Treść Nowości bł. Bolesława Lament Modlitwa do bł. Bolesławy Lament Litania do bł. Bolesławy Lament Modlitwa do św. Józefa Freinademetza Modlitwa do bł. Archanieli Girlani Modlitwa do św. Sulpicjusza Sewera Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ] Następna