Początki Biblii polskiej

Sto lat później pierwsi misjonarze dotarli do ziem Polan. Nie znamy z imienia tych głosicieli Chrystusa, ale domyślamy się, że pracowali gorliwie i z poświęceniem nad duszami naszych praojców, skoro w 966 roku najpierw dwór Mieszka I, a potem jego poddani zaczęli przyjmować chrześcijaństwo.

Czy ci pierwsi misjonarze Polan również przetłumaczyli Biblię na polską mowę? Żadne przekłady z tamtych czasów nie zachowały się, ale możemy się domyślać, że istniały już wtedy jakieś polskie tłumaczenia Pisma Świętego. Jak bowiem nauczać prawd wiary, głosić kazania i sprawować liturgię, nie mając do dyspozycji tekstu chociażby Ewangelii czy listów apostolskich w języku tubylców?

Staropolskie ewangeliarze

Te cytaty w kazaniach, przekazane w języku polskim wskazują, że musiał już wtedy istnieć polski przekład Pisma Świętego, przynajmniej ksiąg Ewangelii. Przecież XV wiek to pięćset lat od chrztu Polski, okres bardzo długi. Aż trudno sobie wyobrazić, żeby Kościół obywał się bez polskiego tekstu Dobrej Nowiny.

Martwimy się jednak tym, że z tamtego okresu nie zachowały się żadne większe fragmenty polskiego tłumaczenia Nowego Testamentu ani żadne ewangeliarze liturgiczne. Martwił się tym faktem też Aleksander Bruckner, który w "Dziejach języka polskiego" z 1925 roku napisał: Małe Czechy posiadają kilkadziesiąt odpisów czeskiej Biblii z XV wieku, w olbrzymiej Polsce tylko jeden polski ocalał, a z Ewangelii tylko nieznaczne fragmenty dochowano.

Dla wyjaśnienia - Czesi posiadają ewangeliarze z początków XIV wieku, z drugiej połowy XIV wieku oraz dziesięć ewangeliarzy z wieku XV. U nas zaś, jak powiedziano, mamy jedynie ślady ewangeliarza staropolskiego w kazaniach polsko-łacińskich i to dopiero z XV wieku. Może jednak przyszłość przyniesie nowe odkrycia w tej dziedzinie.

Psałterz św. Kingi

Najstarszy ślad istnienia polskiego Psałterza wiąże się z osobą św. Kingi, księżnej krakowskiej z XIII wieku, pani Ziemi Sądeckiej i mniszki zakonu św. Franciszka. Nieznany autor jej życiorysu z XIV wieku podaje, że Kinga przed wyjściem z kościoła miała zwyczaj odmawiać dziesięć psalmów w języku ojczystym. W ten sposób "przechodziła" cały Psałterz. Słowa tego anonimowego autora wskazują na istnienie w XIII wieku polskiego psałterza, określanego jako Psałterz św. Kingi. Niestety, ten rękopis nie zachował się. Żachował się natomiast nieco młodszy rękopis z przekładem psalmów, tak zwany

Psałterz Floriański.

Psałterz Floriański liczy 297 kart, wykonanych z pergaminu. Brakuje mu jedynie karty tytułowej i kilku kart końcowych. Tekst psalmów pisany jest w dwóch kolumnach, ozdobionych pięknymi malowidłami (tak zwanymi iluminacjami).

Psałterz Floriański jest psałterzem trójjęzycznym, łacińsko-polsko-niemieckim. Znaczy to, że każdy werset napisany jest najpierw po łacinie, następnie po polsku, a wreszcie po niemiecku. Nie posiada żadnych uwag na marginesie ani żadnego komentarza. Uczeni uważają, że tekst polski Psałterza jest odpisem jakiegoś starszego Psałterza, na przykład Psałterza św. Kingi.

Od strony literackiej Psałterz Floriański jest tłumaczeniem bardzo nieudolnym, oddającym wyrazy łacińskie słowo po słowie tak niewolniczo, że często całość nie ma sensu. Wyraźnie widać przy tym, że tłumacz korzystał też z czeskiego przekładu psalmów. W sumie - przekład Psałterza w języku polskim jest nieczytelny.

Jednocześnie jednak Psałterz Floriański posiada wartość olbrzymią. Wraz z Kazaniami Świętokrzyskimi i Bogurodzicą jest najstarszym, a przez to najcenniejszym zabytkiem dawnej polszczyzny, ukazującym zaranie polskiej mowy.

Do dziś nie wiadomo, gdzie i dla kogo został ten piękny Psałterz sporządzony. Pierwszy wydawca polskiego tekstu Psałterza, Stanisław Dunin-Borkowski, nadał mu w 1834 roku tytuł: Psałterz królowej Małgorzaty, pierwszej małżonki Ludwika I, króla polskiego i węgierskiego, córki króla czeskiego i cesarza Karola IV. Inni natomiast twierdzą, że był to Psałterz sporządzony dla Jadwigi, żony Władysława Jagiełły. Dlatego niekiedy Psałterz Floriański bywa nazywany Psałterzem św. Jadwigi. Mógł więc powstać w Krakowie lub w okolicy.

Sprawdź, czy zapamiętałeś...

Ks. PIOTR OSTAŃSKI Wasze komentarze: marzena aneta: 21.11.2023, 21:57 początki Biblii polskiej dziękuję Boże kocham Cię bardzo mocno proszę o miłość prawde sprawiedliwość szacunek szczerość szacunek uczciwość szacunek ufność szacunek wiare szacunek zdrowie na całym świecie dziękuję Boże kocham Cię bardzo mocno proszę módl się za nami dziękuję Boże kocham Cię bardzo mocno proszę o miłość prawde sprawiedliwość szacunek szczerość szacunek uczciwość szacunek ufność szacunek wiare szacunek zdrowie na całym świecie dziękuję Boże kocham Cię bardzo mocno proszę dla mnie o dobrą spowiedź świętą dobrego domu kupno małego dobrą małego mieszkania sprzedaż urode zdrowie pieniądze dobrego kawalera męża w moim wieku mam czterdzieści pięć lat niepalącego pobożnego polaka religijnego uczciwego z którym będę żyć w cielesnej czystości w zgodzie prawo jazdy samochód dziękuję modlitwa ma moc nie ma modlitw nie wysłuchanych modlitwa ma moc modlitwa cuda czyni miłość cuda czyni nadzieja cuda czyni pokora cuda czyni sprawiedliwość cuda czyni szczerość cuda czyni szacunek cuda czyni uczciwość cuda czyni ufność cuda czyni wiara cuda czyni wiara to jest pewność bez dowodu wiara to jest droga którą docieramy do marzeń dziękuję dziękuję dziękuję dziękuję dziękuję (1) Autor Treść Nowości Modlitwa do bł. ks. Bronisława Markiewicza Litania do bł. ks. Bronisława Markiewicza Modlitwa do św. Hiacynty Mariscotti Modlitwa do bł. ks. Zygmunta Pisarskiego Modlitwa do św. Teofila Modlitwa do św. Martyny Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ] Następna