Starożytne przekłady z septuaginty

Kłopoty ze zrozumieniem Septuaginty pojawiły się w II wieku. Wielu niewykształconych chrześcijan po prostu greki nie rozumiało. Na co dzień posługiwali się łaciną.

Vetus Latina

Tłumaczy z pewnością było wielu, byli jednak mało fachowi. Tłumaczyli tekst z greckiego na łacinę dosłownie, wprost mechanicznie, często zatracając nawet sens oryginału. Robili też wiele błędów ortograficznych i gramatycznych. Zamiast przekładać greckie słowa na łacinę - dodawali im tylko łacińskie końcówki. Tak np. greckie "mysterion" (tajemnica) przełożyli jako "misterium", "baptismos" (zanurzenie) jako "baptismus", "agonia" (zmaganie się) jako "agonia", a "holokau- ton" (ofiara całopalna) jako "holocaustum".

Do dziś zachowało się wiele odmian tych starożytnych tłumaczeń łacińskich. Określa się je wspólnym mianem "Vetus Latina" (dosłownie "starołacińska "wersja"). Uczeni podzielili zachowane rękopisy na dwie rodziny: te powstałe w północnej Afryce określa się jako "Vetus Latina versio Afra", zaś te, które powstały w Europie, nazywa się "Vetus Latina versio Itala". Kariera "Vetus Latina" nie trwała długo. Wkrótce te pierwsze przekłady łacińskie zostały przyćmione Wulgatą św. Hieronima.

Dla uczonych biblistów tłumaczenie "Vetus Latina" stanowi, ze względu na dosłowność przekładu, wielką pomoc przy rekonstrukcji oryginalnego tekstu biblijnego.

Na załączonym diagramie możemy odnaleźć drogę "Vetus Latina" od oryginalnego tekstu Pisma Świętego w języku hebrajskim.

Przekłady koptyjskie

Jakkolwiek św. Antoni Pustelnik nie stworzył żadnej reguły życia pustelniczego, została ona wyodrębniona z jego biografii, spisanej przez św. Atanazego. Święty pustelnik zmarł w 356 roku po Chrystusie.

Właściwą regułę życia mniszego stworzył inny pustelnik egipski, św. Pachomiusz. Uchodzi on za twórcę tak zwanego cenobityzmu - ewangelicznego życia we wspólnotach zakonnych. Założył dziewięć klasztorów męskich i dwa żeńskie. Zmarł w 347 roku po Chrystusie.

Wiemy z zachowanych pism, że obaj święci Pustelnicy posługiwali się w modlitwie i życiu wspólnotowym Pismem Świętym. Nie była to jednak Biblia grecka, ponieważ na obszarach odległych od stolicy Egiptu, Aleksandrii, język grecki był nieznany.

Jeśli więc nie greckim Pismem Świętym, to jakim? Prawdopodobnie już w II wieku po Chrystusie nieznani chrześcijanie przełożyli grecką Septuagintę na język staroegipski, dziś nazywany językiem koptyjskim. Język staroegipski posiadał pięć dialektów, z których najważniejsze były dwa: dialekt sahidycki (w okolicy Teb) i bohajrycki (w delcie Nilu). Pismo koptyjsicie, powstałe w II wieku po Chrystusie, sldada się z liter alfabetu greckiego i siedmiu liter własnych, oddających specyficzne dźwięki mowy staroegipskiej.

Papirusy z Biblią w języku koptyjskim znajdują się w licznych bibliotekach świata, a uczeni odszyfrowują je i porównując z innymi papirusami próbują odtworzyć oryginalne brzmienie danego fragmentu tekstu.

Biblia armeńska

W tym czasie w odległej Armenii pewien arystokrata imieniem Anak dokonał zamachu na króla Chosrowa. Rychło poniósł karę, ginąc wraz z całą rodziną. Uratował się tylko jeden jego syn, Grzegorz, wywieziony z Armenii do Kapadocji. Tu ów Grzegorz został wychowany po chrześcijańsku i wykształcony w helleńskim duchu. Wrócił potem do swojej ojczyzny, gdzie ochrzcił króla Armenii Trdata III, a także jego rodzinę i możno- władców. Sam zaś Grzegorz wkrótce potem został wyświęcony na biskupa przez Leoncjusza z Kapadocji.

Biskup Grzegorz, który wszedł do historii Kościoła jako św. Grzegorz Ilłuminator (Oświeci- ciel), jest uznawany za głównego apostoła Armenii i tego, który ją ochrzcił. Działo się to wszystko w IV wieku. Dla porównania - chrzest Polski dokonał się ponad 600 lat później!

Potrzebą chwili stało się przełożenie Biblii na język armeński czyli ormiański. Początkowo dokonano przekładu samych czterech Ewangelii, a później, na polecenie patriarchy św. Izaaka Wielkiego (390-440), przetłumaczono całe Pismo Święte na język ormiański. Stara tradycja armeńska podaje, że przekładu dokonano z egzemplarza Septuaginty, przywiezionego specjalnie w tym celu z Soboru Efeskiego w 431 roku.

Przekład ormiański, który powstał w V wieku, jest jasny i piękny, być może dlatego, że języki grecki i armeński są ze sobą spokrewnione. Najstarszy zachowany kodeks z ormiańskim tekstem Biblii pochodzi z IX wieku.

Sprawdź, czy zapamiętałeś...

Ks. PIOTR OSTAŃSKI Wasze komentarze: marzena aneta: 26.11.2023, 07:55 starożytne przekłady z septuaginty dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o miłość prawde sprawiedliwość szacunek szczerość szacunek uczciwość szacunek ufność szacunek wiare szacunek zdrowie na całym świecie dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę módl się za nami dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o miłość prawde sprawiedliwość szacunek szczerość szacunek uczciwość szacunek ufność szacunek wiare szacunek zdrowie na całym świecie dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę dla mnie o dobrą spowiedź świętą dobrego domu kupno małego dobrą małego mieszkania sprzedaż urode zdrowie pieniądze dobrego kawalera męża w moim wieku niepalącego pobożnego polaka religijnego uczciwego z którym będę żyć w cielesnej czystości w zgodzie prawo jazdy samochód dziękuję modlitwa ma moc modlitwa cuda czyni miłość cuda czyni nadzieja cuda czyni pokora cuda czyni sprawiedliwość cuda czyni szczerość cuda czyni szacunek cuda czyni uczciwość cuda czyni ufność cuda czyni wiara cuda czyni wiara to jest pewność bez dowodu wiara to jest droga którą docieramy do marzeń dziękuję dziękuję dziękuję dziękuję dziękuję dziękuję dziękuję (1) Autor Treść Nowości bł. Bolesława Lament Modlitwa do bł. Bolesławy Lament Litania do bł. Bolesławy Lament Modlitwa do św. Józefa Freinademetza Modlitwa do bł. Archanieli Girlani Modlitwa do św. Sulpicjusza Sewera Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ] Następna