Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki

Starożytne przekłady z septuaginty

Ludy zamieszkujące w starożytności basen Morza Śródziemnego posługiwały się na co dzień językiem greckim, dlatego Septuaginta - grecki przekład Pisma Świętego - przyjął się bardzo dobrze. Korzystali z niego zhellenizowani Żydzi, a później, od I wieku po Chrystusie, także chrześcijanie.

Kłopoty ze zrozumieniem Septuaginty pojawiły się w II wieku. Wielu niewykształconych chrześcijan po prostu greki nie rozumiało. Na co dzień posługiwali się łaciną.

Vetus Latina

Pod koniec drugiego wieku jacyś bliżej nieznani chrześcijanie, powiedzielibyśmy - przygodni tłumacze - zaczęli przekładać Septuagintę na język łaciński. Dzisiaj o autorach tych tłumaczeń możemy powiedzieć bardzo niewiele. Nawet sam św. Augustyn (354-430) przyznaje, że wie niewiele o pochodzeniu tych pierwszych łacińskich przekładów.

Tłumaczy z pewnością było wielu, byli jednak mało fachowi. Tłumaczyli tekst z greckiego na łacinę dosłownie, wprost mechanicznie, często zatracając nawet sens oryginału. Robili też wiele błędów ortograficznych i gramatycznych. Zamiast przekładać greckie słowa na łacinę - dodawali im tylko łacińskie końcówki. Tak np. greckie "mysterion" (tajemnica) przełożyli jako "misterium", "baptismos" (zanurzenie) jako "baptismus", "agonia" (zmaganie się) jako "agonia", a "holokau- ton" (ofiara całopalna) jako "holocaustum".

Do dziś zachowało się wiele odmian tych starożytnych tłumaczeń łacińskich. Określa się je wspólnym mianem "Vetus Latina" (dosłownie "starołacińska "wersja"). Uczeni podzielili zachowane rękopisy na dwie rodziny: te powstałe w północnej Afryce określa się jako "Vetus Latina versio Afra", zaś te, które powstały w Europie, nazywa się "Vetus Latina versio Itala". Kariera "Vetus Latina" nie trwała długo. Wkrótce te pierwsze przekłady łacińskie zostały przyćmione Wulgatą św. Hieronima.

Dla uczonych biblistów tłumaczenie "Vetus Latina" stanowi, ze względu na dosłowność przekładu, wielką pomoc przy rekonstrukcji oryginalnego tekstu biblijnego.

Na załączonym diagramie możemy odnaleźć drogę "Vetus Latina" od oryginalnego tekstu Pisma Świętego w języku hebrajskim.

Przekłady koptyjskie

W Egipcie nauka Chrystusa zakorzeniła się już w I wieku naszej ery. Później - w III-IV wieku - właśnie tu narodziło się pustelnictwo, prawzorzec życia zakonnego w Kościele. Za ojca życia zakonnego uchodzi św. Antoni Pustelnik. Zostawiwszy rodzinny dom zamieszkał on na pustyni i oddał się modlitwie, milczeniu, kontemplacji Boga oraz całkowitemu wydaniu na Jego służbę. Wkrótce zaczęli otaczać go uczniowie, którzy pragnęli żyć w oddaleniu od świata i całkowitym zanurzeniu w Panu Bogu. Mieszkali w rozsianych po pustyni grotach skalnych - swoich pustelniach i co jakiś czas schodzili się razem. Św. Antoni, oddany Bogu i świętym rozmyślaniom, nie zerwał całkowicie ze światem: przyjmował odwiedzających go, udzielał rad, odwiedzał uczniów żyjących w innych okolicach, a nawet korespondował z cesarzem Konstantynem Wielkim. Wiódł życie ascetyczne i surowe, ale pozbawione przesady. Zawsze, zmierzał do zachowania czystego serca i swobody ducha.

Jakkolwiek św. Antoni Pustelnik nie stworzył żadnej reguły życia pustelniczego, została ona wyodrębniona z jego biografii, spisanej przez św. Atanazego. Święty pustelnik zmarł w 356 roku po Chrystusie.

Właściwą regułę życia mniszego stworzył inny pustelnik egipski, św. Pachomiusz. Uchodzi on za twórcę tak zwanego cenobityzmu - ewangelicznego życia we wspólnotach zakonnych. Założył dziewięć klasztorów męskich i dwa żeńskie. Zmarł w 347 roku po Chrystusie.

Wiemy z zachowanych pism, że obaj święci Pustelnicy posługiwali się w modlitwie i życiu wspólnotowym Pismem Świętym. Nie była to jednak Biblia grecka, ponieważ na obszarach odległych od stolicy Egiptu, Aleksandrii, język grecki był nieznany.

Jeśli więc nie greckim Pismem Świętym, to jakim? Prawdopodobnie już w II wieku po Chrystusie nieznani chrześcijanie przełożyli grecką Septuagintę na język staroegipski, dziś nazywany językiem koptyjskim. Język staroegipski posiadał pięć dialektów, z których najważniejsze były dwa: dialekt sahidycki (w okolicy Teb) i bohajrycki (w delcie Nilu). Pismo koptyjsicie, powstałe w II wieku po Chrystusie, sldada się z liter alfabetu greckiego i siedmiu liter własnych, oddających specyficzne dźwięki mowy staroegipskiej.

Papirusy z Biblią w języku koptyjskim znajdują się w licznych bibliotekach świata, a uczeni odszyfrowują je i porównując z innymi papirusami próbują odtworzyć oryginalne brzmienie danego fragmentu tekstu.

Odnajdźmy na diagramie Biblię po koptyjsku.

Biblia armeńska

Cesarz Galeriusz po zwycięskiej wojnie w 292 roku po Chrystusie przyłączył do Imperium Rzymskiego daleką Armenię. Te tereny Cesarstwa próbowali już chrystianizować mnisi syryjscy, przybywający z sąsiednich krain. Jednakże właściwa chrystianizacja Armenii przypada na wiek IV po Chrystusie, kiedy to cesarz Konstantyn Wielki wydał w 313 roku edykt tolerancyjny (mediolański), na mocy którego religia chrześcijańska mogła wyjść z katakumb i być jawnie wyznawana w Cesarstwie. Czas krwawych prześladowań Kościoła dobiegł końca.

W tym czasie w odległej Armenii pewien arystokrata imieniem Anak dokonał zamachu na króla Chosrowa. Rychło poniósł karę, ginąc wraz z całą rodziną. Uratował się tylko jeden jego syn, Grzegorz, wywieziony z Armenii do Kapadocji. Tu ów Grzegorz został wychowany po chrześcijańsku i wykształcony w helleńskim duchu. Wrócił potem do swojej ojczyzny, gdzie ochrzcił króla Armenii Trdata III, a także jego rodzinę i możno- władców. Sam zaś Grzegorz wkrótce potem został wyświęcony na biskupa przez Leoncjusza z Kapadocji.

Biskup Grzegorz, który wszedł do historii Kościoła jako św. Grzegorz Ilłuminator (Oświeci- ciel), jest uznawany za głównego apostoła Armenii i tego, który ją ochrzcił. Działo się to wszystko w IV wieku. Dla porównania - chrzest Polski dokonał się ponad 600 lat później!

Potrzebą chwili stało się przełożenie Biblii na język armeński czyli ormiański. Początkowo dokonano przekładu samych czterech Ewangelii, a później, na polecenie patriarchy św. Izaaka Wielkiego (390-440), przetłumaczono całe Pismo Święte na język ormiański. Stara tradycja armeńska podaje, że przekładu dokonano z egzemplarza Septuaginty, przywiezionego specjalnie w tym celu z Soboru Efeskiego w 431 roku.

Przekład ormiański, który powstał w V wieku, jest jasny i piękny, być może dlatego, że języki grecki i armeński są ze sobą spokrewnione. Najstarszy zachowany kodeks z ormiańskim tekstem Biblii pochodzi z IX wieku.

Sprawdź, czy zapamiętałeś...

  • Kiedy i dlaczego przetłumaczono Biblię na język łaciński?
  • Jak narodziła się Biblia koptyjska?
  • Jakie są początki Pisma Świętego w Armenii?

 
[ Strona główna ]

Modlitwy | Zagadki | Opowiadania | Miłość | Powołanie | Małżeństwo | Niepłodność | Narzeczeństwo | Prezentacje | Katecheza | Maryja | Tajemnica Szczęścia | Dekalog | Psalmy | Perełki | Cuda | Psychotesty |

Polityka Prywatności | Kontakt - formularz | Kontakt

© 2001-2022 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej