Pomiędzy Biblią Wujka a wiekiem XX

Do czytania Pisma Świętego trzeba być przygotowanym

Innowiercze przekłady z XVI wieku, takie jak Biblia Brzeska, Biblia Budnego czy Biblia Nieświeska okazały się sztucznymi ogniami na polskim niebie: pięknie i jasno rozbłysły, ale równie szybko "zgasły", jeszcze w tym samym stuleciu. Biblia Gdańska Bardziej długowieczny okazał się protestancki przekład Biblii pióra Daniela Mikołajewskiego, wydany w Gdańsku w roku 1632. Tłumaczenie to znane jako tak zwana Biblia Gdańska, zostało przyjęte jako tekst obowiązujący przez wszystkie wyznania ewangelickie w Polsce i było wielokrotnie wydawane, aż do lat sześćdziesiątych XX stulecia. A Biblia Wujka? Jak pamiętamy, pierwsze wydanie tej Biblii ukazało się w Krakowie w roku 1599. Drugie ukazało się dopiero po 141 latach, w roku 1740, po zatwierdzeniu tekstu tłumaczenia przez Stolicę Apostolską. Od tego momentu Biblia Wuj ka stała się obowiązującym teksten Pisma Świętego w Kościele katolickim w Polsce. Używano jej w pracy duszpasterskiej, w liturgii, w katechezie i na kazaniach. Zwroty i zdania Biblii Wujka wbijały się mocno w pamięć ludu Bożego. W XVIII i XIX wieku Biblię Wujka przedrukowywano wielokrotnie, zawsze wszakże identycznie z pierwowzorem z roku 1599. Chodziło przy tym nie tylko o samo brzmienie tekstu, ale nawet o identyczność... rozkładu materiału na stronie. Władza duchowna zezwalała bowiem drukować (czyli udzielała tak zwanego imprimatur) tylko przy całkowitej zgodności. Tymczasem w miarę upływu lat piękny język Biblii ks. Wujka coraz bardziej oddalał się od codziennego języka polskiego i raził archaizmami. Dlatego podejmowano próby modernizowania tekstu Wujkowego. Jednak przywiązanie do tradycyjnego brzmienia tekstu, jak również przekonanie o aprobacie papieskiej - powodowało niechęć do jakichkolwiek zmian. Kiedy na przykład ks. Stojałkowski wydał w roku 1872 Nowy Testament Wujka zaledwie z poprawioną polszczyzną, cały nakład zniszczono. W końcu jednak nowe zwyciężyło. Okazało się bowiem, że tak zwana aprobata papieska była w gruncie rzeczy jedynie błogosławieństwem na dokonanie przekładu, udzielonym księżom jezuitom. Początek zmian był prozaiczny: oto katecheta z Płocka, ks. Kowalewski zwrócił się z prośbą do biskupów i biblistów polskich o przepracowanie Biblii Wujka. W odpowiedzi profesor seminarium warszawskiego, ks. Antoni Szlagowski wziął tekst Wujka na warsztat naukowy i dokonał zmian w czterech Ewangeliach, a następnie - w roku 1900 - w całym Nowym Testamencie. Zasługą ks. Szlagowskiego było nie tylko uwspółcześnienie pisowni, ale też gramatyki i terminologii w księgach biblijnych Nowego Testamentu. A Stary Testament? Musiał zaczekać aż do zakończenia I wojny światowej. Kardynał Edmund Dalbor zlecił modernizację Biblii Wujka Księgarni św. Wojciecha w Poznaniu. Wydawnictwo z kolei zwróciło się z prośbą do ks. Szlagowskiego. Niestety, ks. Antoni Szlagowski nie przyjął tego zadania. Wtedy Księgarnia św. Wojciecha poprosiła siedmiu wybitnych polskich biblistów o zmodernizowanie Biblii Wujka. Byli to księża Józef Archutowski, Władysław Hozakowski, Józef Kruszyński, Wilhelm Michalski, Franciszek Rosłoniec, Piotr Stach i Władysław Szczepański. Praca zespołowa okazała się niezwykle trudna, ponieważ każdy z biblistów inaczej rozumiał uwspółcześnienie Biblii Wujka. Ostatecznie "dzieło siedmiu" ukazało się w latach 1926-1932 jako tak zwana Biblia Poznańska. Składała się ona z tekstu całego Starego Testamentu i części Nowego wraz z objaśnieniami. Listy Pawłowe i Apokalipsa... nie wyszły nigdy. Jak przyjęto Biblię Poznańską? Z ostrą krytyką. Za niejednolitość i odejście od Wujkowego wzorca. Tymczasem Biblią Wujka zajęli się sami księża jezuici. W roku 1935 ukazało się w Krakowie nowe wydanie dzieła ks. Wujka, opracowane przez jezuitów księży Stanisława Stysia i Jana Rostworowskiego. Krytycy "z uznaniem przyjęli zmodernizowany Stary Testament, natomiast kręcili nosem na Nowy. Dlatego jezuici zadecydowali o ponownym opracowaniu ksiąg Nowego Testamentu, tym razem przez ks. Ludwika Semkowskiego. Nowy Testament ukazał się w Krakowie w 1936 roku. Zmierzch Biblii Wujka Czy można w nieskończoność poprawiać Biblię Wujka? Czy jest to w ogóle celowe? Może lepiej przetłumaczyć Pismo Święte od nowa. Jak grzyby po deszczu zaczęły pojawiać się nowe tłumaczenia Biblii. Na przykład kaznodzieja synagogi warszawskiej i nauczyciel Szkoły Rabinackiej Izaak Cylkow przełożył w latach 1883-1914 prawie całą Biblię hebrajską na piękny język polski. Inny rabin, F. Aszkenazy ze Lwowa, przetłumaczył z hebrajskiego psalmy (1920), Psałterz przełożył też ewangelik, ks. Jan Szeruda (1937). Tłumaczenia przedsoborowe Istnieje duża różnorodność dwudziestowiecznych przekładów Pisma Świętego na język polski. Są to w zdecydowanej większości tłumaczenia katolickie. Warto przywołać w tym momencie ks. Władysława Szczepańskiego, który przełożył z greckiego cztery Ewangelie, a z Wulgaty Dzieje Apostolskie (1917- 1925), ks. Wilhelma Michalskiego, tłumacza Ksiąg Ozeasza i Amosa z języka hebrajskiego (1922), ks. Józefa Kruszyńskiego, który z hebrajskiego przełożył ponad dwadzieścia ksiąg (1926-1939), a także ks. Aleksego Klawka, który przetłumaczył z Wulgaty psalmy. Na I zjeździe biblistów polskich w Krakowie w roku 1937 podjęto decyzję o nowym przekładzie całej Biblii z języków oryginalnych na język polski. Niestety, II wojna światowa wszystkie te prace przerwała. Po II wojnie światowej ks. Feliks Gryglewicz zaczął realizować uchwałę z 1937 roku - tłumacząc z języka greckiego cztery Ewangelie i Dzieje Apostolskie i przecierając w ten sposób szlak kolejnym inicjatywom (1947). W tym samym czasie (1947) ks. Eugeniusz Dąbrowski poszedł drogą tradycyjną: przełożył z łacińskiej Wulgaty na język polski Nowy Testament, świadomie zachowując namaszczony język i powszechnie zrozumiałe archaizmy. Przekład ten, wielokrotnie wznawiany, ukazał się w prawie dwóch milionach egzemplarzy i był w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych najbardziej rozpowszechnionym tłumaczeniem polskim. Jednakże to tłumaczenie praktycznie kończy złotą epokę przekładów na bazie łacińskiej Wulgaty. Encyklika papieża Piusa XII "Divino Afflante Spiritu" z roku 1943 zachęca tłumaczy do przekładów biblijnych z języków oryginalnych. Jako pierwszy zalecenie encykliki papieskiej na gruncie polskim zrealizował ks. Seweryn Kowalski, dając tłumaczenie Nowego Testamentu z greckiego już w roku 1957. Przekład brzmiał pięknie i zrozumiale po polsku. Wkrótce po nim sam ks. Dąbrowski przełożył ponownie Nowy Testament, teraz już z języka greckiego (1960). A co ze Starym Testamentem z języków oryginalnych? Pojawiły się jedynie przekłady fragmentaryczne: s. Czesław Jakubiec z hebrajskiego przełożył Księgę odzaju (1957), a ks. Aleksy Klawek - Psałterz. Czy doczekamy się nowego, całościowego przekładu Biblii? Sprawdź, czy zapamiętałeś... Czym dla Kościoła Powszechnego była Wulgata, tym dla Kościoła w Polsce była Biblia Wujka. Jak to rozumieć? Dlaczego w końcu odstąpiono od modernizacji Biblii Wujka? Kto zalecił dokonywanie przekładów biblijnych z tekstów oryginalnych? Ks. PIOTR OSTAŃSKI Wasze komentarze: marzena aneta: 14.12.2023, 17:28 pomiędzy biblią wujka a xxwieku dziękuję biblii czytanie polecam dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o miłość prawde sprawiedliwość szacunek szczerość uczciwość ufność wiare zdrowie na całym świecie dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o powołania kapłańskie zakonne na całym świecie dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o dobrą posługę kapłańską zakonną na całym świecie dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o dobro szczęście wiare zdrowie dla papieża Franciszka dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o niebo dla papieża Benedykta XVI dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę dla mnie o dobrą spowiedź świętą dobrego domu kupno małego dobrą małego mieszkania sprzedaż urode zdrowie pieniądze żebym miała zawsze żeby mieli wszyscy i je szanowali dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o odzyskanie syna prawo jazdy samochód dziękuję modlitwa ma moc nie ma modlitw nie wysłuchanych modlitwa ma moc modlitwa cuda czyni miłość cuda czyni nadzieja cuda czyni pokora cuda czyni sprawiedliwość cuda czyni szczerość cuda czyni szacunek cuda czyni uczciwość cuda czyni ufność cuda czyni wiara cuda czyni wiara to jest pewność bez dowodu wiara to jest droga którą docieramy do marzeń dziękuję dziękuję dziękuję dziękuję dziękuję (1) Autor Treść Nowości bł. Bolesława Lament Modlitwa do bł. Bolesławy Lament Litania do bł. Bolesławy Lament Modlitwa do św. Józefa Freinademetza Modlitwa do bł. Archanieli Girlani Modlitwa do św. Sulpicjusza Sewera Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ] Następna

[ Strona główna ]

Polityka Prywatności | Kontakt - formularz | Kontakt