Święta jest jedną z najczęściej ukazywanych świętych

4 grudnia - Liturgiczne wspomnienie św. Barbary, dziewicy i męczennicy, wspomożyciela (zm. ok. 306 w Nikomedii w Bitynii, w Małej Azji).

Pochodziła ona prawdopodobnie z Nikomedii. Według tradycji, jej ojciec Dioskur, poganin, uwięził ją jako chrześcijankę w wieży i wydał na śmierć w czasie prześladowania za rządów cesarza Maksymina Dazy w 306. Święta Barbara jest patronką dziewic i wszystkich narażonych na gwałtowną śmierć, jak m.in. artylerzystów. Jest opiekunką w pożarach i w dobrej śmierci, a przede wszystkim jako patronka górników, którzy darzą ją szczególną czcią. W Polsce w dzień jej wspomnienia obchodzą oni swe święto zawodowe. Górnicy obrali ja za swoją patronkę dlatego, że uciekając z więzienia, przecisnęła się przez skalną szczelinę.

Jest też Barbara patronką flisaków (w wielu miastach nad Wisłą były dzielnice zwane Rybakami, a w pobliskich kościołach odbywały się nabożeństwa ku czci św. Barbary; w Warszawie od 1532 istniał cech rybacki im. św. Barbary), marynarzy, architektów, różnych grup budowlanych, kowali, kamieniarzy, dzwonników, kucharzy i więźniów. Święta jest także patronką hutników, artylerzystów i ludwisarzy. Uważana jest także za patronkę dobrej śmierci.

Żywy kult św. Barbary sprawił, że cesarz Justynian w VII w. sprowadził jej relikwie do Konstantynopola, skąd w 1202 zabrali je Wenecjanie, którzy później przekazali je do kościoła św. Jana Ewangelisty w Torcello. Niektóre dzieła średniowieczne wspominają, że relikwie św. Barbary przewieziono również do Prus, o czym może świadczyć obecność hermy św. Barbary w kościele w Czerwińsku. Wielkim czcicielem św. Barbary był m.in. św. Stanisław Kostka.

W dniu, w którym Kościół wspomina św. Barbarę, już w Średniowieczu nie wolno było pracować. Od 1800 wiąże się on w Europie ze specjalnymi zwyczajami.

****

W pallotyńskim kościele św. Karola Boromeusza w Kielcach-Karczówce, w niedzielę przed barbórką sprawowana jest górnicza Msza św., podczas której wręczane są statuetki Hilarego Mali, popularnie zwane Oskarami Karczówki.

Przed wiekami Kielecczyzna słynęła z wydobycia miedzi, ołowiu, żelaza oraz tradycji cechu gwarków. W miejscu dzisiejszego kościoła klasztornego na Karczówce stała górnicza kaplica. Kościół pw. św. Karola Boromeusza wzniesiono w latach 1624-28, pobernardyński klasztor dobudowano w latach 1629-31.

Według legendy ubogi i będący w potrzebie górnik Hilary Mala posłuchał wewnętrznego nakazu i kopał na wzgórzu Karczówka. W 1646 znalazł trzy ogromne bryły galeny. Z polecenia starosty kieleckiego z czarnych brył wykuto trzy rzeźby: Madonny z Dzieciątkiem Jezus dla kieleckiej kolegiaty, św. Antoniego do kościoła w Borkowicach i św. Barbarę dla Karczówki.

Pierwowzorem kieleckiej patronki górników jest antyczne przedstawienie Flory Farnese. Św. Barbara, z kielichem z hostią i mieczem, umieszczona jest w rokokowym ołtarzu z drewna polichromowanego.

****

W sztukach plastycznych Święta jest jedną z najczęściej ukazywanych świętych; najstarsze zachowane przedstawienie pochodzi z VIII w. (fresk w kościele Santa Maria Antiqua, Rzym). Zwykle przedstawiana jako patronka dobrej śmierci (zwłaszcza w XV w. na ilustracjach w ars moriendi), w towarzystwie Marii z Dzieciątkiem, w scenach Sacra Conversazione (Św. Barbara między św. Feliksem i św. Adauktem, obraz środkowego Ołtarza św. Barbary, ok. 1447 - Muzeum Narodowe w Warszawie), wśród dziewic, w płaszczu opiekuńczym. Najpopularniejsze sceny z legendy to: dysputa z ojcem, zdrada pasterzy, oskarżenie przed namiestnikiem, męczeństwo. Atrybutami Barbary są: wieża (J. van Eyck, Święta Barbara 1437 - Królewskie Muzeum Sztuk Pięknych, Antwerpia), miecz, kielich z hostią, księga, pawie lub strusie pióro, palma męczeństwa.

Przyczynki do lektury:

"Jesteś, dziewico, obrazem Kościoła, jaśniejesz pięknem duchowym, którego blask dodaje wdzięku twojemu obliczu, a gdy i nocą czuwasz w swojej izdebce, niech Chrystus zawładnie twoimi myślami, ty zaś wyczekuj w każdej chwili Jego przyjścia. Chrystus przechodzi przez drzwi zamknięte i nie zawiedzie, bo obiecał, że przyjdzie. Pochwyć więc Tego, którego szukałaś, zbliż się do Niego, a On cię oświeci. Przytrzymaj Go i proś, by nie odchodził, by nie oddalał się od ciebie. Niełatwo da się uchwycić Słowo Boże, umyka ospałym i opieszałym. Wyjdź Mu naprzeciw, podążaj śladami Słowa przychodzącego z niebios, bo "mknie Ono szybko". A w jaki sposób Chrystus da się pochwycić? Nie uchwycą Go żadne sieci, ale więzy miłości i tylko więź ducha i serce oddane zdolne są Go przytrzymać. Jeżeli pragniesz pochwycić Chrystusa, szukaj Go bez przerwy, nie obawiaj się trudu" (fragment traktatu św. Ambrożego, biskupa, "O dziewictwie").

Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Autor Treść

Nowości bł. Bolesława Lament Modlitwa do bł. Bolesławy Lament Litania do bł. Bolesławy Lament Modlitwa do św. Józefa Freinademetza Modlitwa do bł. Archanieli Girlani Modlitwa do św. Sulpicjusza Sewera

Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025

Poprzednia

[ Powrót ]

Następna