Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki

Następcy Grzegorza Oświeciciela

     Refleksja nad współczesnością Kościoła ormiańskiego nie jest dziś łatwa. Miniony wiek XX przyniósł bowiem temu Kościołowi trudny czas istnienia w państwie wojującego ateizmu oraz konieczność działania pośród diaspory ormiańskiej rozrzuconej po całym świecie. Armenia, targana na początku stulecia wojnami, doświadczona rzezią dokonaną w roku 1915 przez Turków, od 1920 roku stała się częścią Związku Radzieckiego. Polityka ateizacyjna państwa sowieckiego musiała się odbić na XX-wiecznych dziejach Kościoła ormiańskiego.

     W miniony wiek Kościół ormiański wszedł z niezwykle skomplikowaną strukturą organizacyjną jako pokłosiem burzliwych losów całego narodu ormiańskiego. Niekwestionowaną stolicą wschodniego chrześcijaństwa Ormian był także w XX wieku święty Eczmiadzyn, siedziba katolikosa wszystkich Ormian, choć właśnie wspomniana już sytuacja polityczno-społeczna Armenii sprawiła, iż znacznie wzrosła rola innej stolicy kościelnej Ormian i innego hierarchy Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego. Mowa tu o katolikosie rezydującym współcześnie w miejscowości Antelias, niedaleko Bejrutu w Libanie, i noszącym tytuł katolikosa Wielkiego Domu Cylicji. Przez cały właściwie wiek XX był on najwyższym dostojnikiem Kościoła ormiańskiego na wychodźstwie. Obecnie katolikosem Wielkiego Domu Cylicji jest Aram I (Kesziszian).

     Dzieje cylickiej stolicy kościelnej Ormian mają początek już w wieku XI, kiedy to w wyniku wojen i najazdów upadło królestwo Bagratydów w Armenii Większej, a uciekinierzy ormiańscy zaczęli się osiedlać w Cylicji, czyli na południowo-wschodnim wybrzeżu dzisiejszej Turcji. Tam też powstała początkowo nowa siedziba katolikosa. Od roku 1441 utrwalił się zwyczaj wybierania dwóch katolikosów - jednego w Eczmiadzynie i drugiego właśnie w Cylicji. Warto jednak pamiętać, że pierwszeństwo w życiu kościelnym miał tradycyjnie zawsze hierarcha z Eczmiadzyna, któremu przysługiwał tytuł katolikosa wszystkich Ormian. Poza tym w wyniku historycznego rozwoju Kościoła ormiańskiego powstały jeszcze dwie stolice patriarsze - w Jerozolimie i Konstantynopolu. Obie podlegają bezpośredniemu zwierzchnictwu katolikosa z Eczmiadzyna.

     Patriarchat ormiański pod wezwaniem św. Jakuba Apostoła w Jerozolimie istnieje formalnie od 1311 roku. Jego jurysdykcji podlega dziś Ziemia Święta oraz Liban i Syria. Obecny patriarcha Torgom Manukian jest 96. hierarchą ormiańskim rezydującym w jerozolimskiej stolicy patriarszej. Patriarchat w Konstantynopolu powstał w roku 1461 na polecenie ówczesnego sułtana Mehmeda II. Współcześnie jurysdykcji patriarchy podlegają wierni mieszkający na terytorium Turcji, ale z wyłączeniem tych, którzy osiedlili się w historycznej Cylicji. Od roku 1986 godność patriarchy Konstantynopola piastuje Mesrop Mutafian.

     Jak wszakże układały się losy Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego na terenie państwa sowieckiego? Porewolucyjna sytuacja Kościoła ormiańskiego w Związku Radzieckim była nieco inna aniżeli na przykład Kościoła katolickiego. Kościół ormiański mógł bowiem - w sposób ograniczony, rzecz jasna - działać. Po 1945 roku zyskał pewne możliwości egzystencji, ograniczone generalnymi zasadami sowieckiej polityki wyznaniowej. Dzisiaj niełatwo już ocenić rzeczywiste usytuowanie Kościoła ormiańskiego na porewolucyjnej mapie ZSRR. Z jednej bowiem strony Kościół ten brał udział w najrozmaitszych inicjatywach tak zwanych działaczy religijnych, którzy realizowali przede wszystkim politykę wyznaniową władzy komunistycznej. Chodzi tu głównie o takie spotkania o charakterze propagandowym, jak Chrześcijańska Konferencja Pokojowa w Pradze czy Konferencja Berlińska. Jednak nawet w okresie nasilonej ateizacji Kościół ormiański pozostawał żywy dzięki kontaktowi z narodem. Nie ominęły go także represje i szykany ze strony komunistycznej władzy.

     Dlatego ocena tego Kościoła, postaw jego duchowieństwa i hierarchów w okresie sowieckim nie jest prosta. Wydaje się jednak, że o ile w opinii wiernych na przykład hierarchia prawosławnej Cerkwi rosyjskiej przekroczyła dopuszczalną granicę ustępstw wobec komunistów, o tyle duchowieństwo i hierarchowie Kościoła ormiańskiego granicy takiej nigdy nie przestąpili. Niemniej w okresie rządów sowieckich w Armenii właśnie katolikat Wielkiego Domu Cylicji zyskał na znaczeniu, a katolikos Cylicji reprezentował wspólnotę wiernych Kościoła ormiańskiego na świecie. Można nawet zaryzykować pogląd, iż w tamtym okresie istniała swego rodzaju rywalizacja pomiędzy obu ośrodkami hierarchii ormiańskiej o wpływy pośród wiernych. Dopiero upadek komunizmu i nadejście czasów wolności religijnej w niepodległej już Armenii zmieniło ten stan rzeczy. Symbolem łączności obu katolikatów był po śmierci Wazgena I wybór na katolikosa wszystkich Ormian w roku 1995 nieżyjącego już dziś katolikosa Cylicji Garegina Neszana Sarkisjana, którego łączyły serdeczne więzi z Papieżem Janem Pawłem II. Niestety śmierć Garegina w roku 1999 nie pozwoliła obu dostojnikom spotkać się w Eczmiadzynie podczas planowanej wówczas wizyty Ojca Świętego w Armenii. Katolikosem wszystkich Ormian jest obecnie Garegin II Nersisjan, obrany na to stanowisko w październiku 1999 roku. Jest on 132. katolikosem wszystkich Ormian.

     Chrześcijaństwo ormiańskie na świecie to także ormiański Kościół katolicki. Za jego początek należy uznać grudzień 1742 roku, kiedy to Benedykt XIV zatwierdził nowo wybranego biskupa Aleppo (dzisiejsza Syria) Abrahama Ardziwiana jako patriarchę tych Ormian, którzy uznają prymat Papieża, a jednocześnie zachowują swój obrządek, język i zwyczaje liturgiczne. Aby podkreślić jedność ze Stolicą Apostolską, pierwszy unicki biskup Ormian dodał do swego imienia biskupiego także imię Piotr. Stało się to tradycją kontynuowaną po dzień dzisiejszy. Warto w tym miejscu zauważyć, iż na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej do unii pomiędzy wiernymi ormiańskimi i Kościołem katolickim doszło znacznie wcześniej, bo już w roku 1630. Siedziba katolickiego patriarchy ormiańskiego znajduje się współcześnie pod Bejrutem.

     Pisząc o współczesnej sytuacji chrześcijaństwa wśród Ormian, warto jeszcze wspomnieć o trwającym od stuleci sporze o monofizycki charakter Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego. Pogląd, iż Ormianie należący do Kościoła narodowego są monofizytami, był mocno ugruntowany aż do początku lat dziewięćdziesiątych XX wieku. Dopiero w roku 1990 przedstawiciele Kościołów prawosławnych i niechalcedońskich, czyli tych, które nie uczestniczyły w obradach Soboru Chalcedońskiego (jak na przykład ormiański), lub odrzucały jego naukę, uzgodnili, że w sprawach chrystologicznych nie ma między nimi różnic. W sześć lat później, w roku 1996, w czasie wizyty w Watykanie nieżyjący już katolikos Garegin I podpisał wraz z Janem Pawłem II wspólną deklarację chrystologiczną. Deklaracja ta wyjaśniła z kolei rozbieżności teologiczne między Ormiańskim Kościołem Apostolskim i Kościołem katolickim dotyczące natury Chrystusa.

kmr

Miejsca Święte nr 59


   

Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.



Autor

Treść



Poprzednia[ Powrót ]Następna
 
[ Strona główna ]


Humor | O stronie... | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2020 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej