Ziemia święta po powrocie z niewoli (538 - 4 przez Chr.)

W chwili wygnania Judejczyków z ziemi ojczystej (586) myśl o rychłym upadku Babilonu, sprawcy tej katastrofy i o bliskim powrocie wydawała się niedorzecznością. Babilon uchodził za niewzruszoną potęgę i wygnańcom w takiej sytuacji pozostawała tylko wiara w przetrwanie, a nadzieję na ocalenie odkładano na daleką przyszłość. Ale Bóg jest Panem historii... PERSOWIE NOWYMI PANAMI ŚWIATA (539-333) Okrucieństwa królów babilońskich stały się nie do zniesienia dla ludów podbitych. Zaczęto przemyśliwać nad sposobem zniszczenia tej tyranii. W tym czasie na południowo-wschodnich granicach mocarstwa babilońskiego (niedaleko dzisiejszej Zatoki Perskiej) znajdowało się małe państwo lenne Persów, w którym władzę dzierżył ród Achemenidów. Persowie nie należeli do rasy semickiej, Hvii Trańczykami: mieli także własną religię, pochodzącą od znanego w historii religii Zoroastra, religię opartą na wierze w istnienie jednego Boga. Księciem tego państwa był Cyrus, człowiek o charakterze awanturniczym i niezależnym: on to zjednoczył liczne plemiona perskie i ogłosił się królom Anszanu (558), następnie uzależnił od swojej władzy królestwo Medów (550), a wkrótce potem królestwo Lidów (546) i inne państewka. Wnet też uderzył na Babilon i zdobył go (539). Cyrus stał się twórcą wielkiego imperium. Jego granice sięgały na wschodzie po Indie, na zachodzie opierały się o Morze Śródziemne, a na południu poddał mu się wielki niegdyś Egipt. Cyrus jako władca był tolerancyjny: szanował kulturę i religię ludów sobie poddanych, a wobec wrogów umiał zdobyć się na łaskawość. Toteż wkrótce w wielkim państwie perskim zapanował pokój i względny dobrobyt. Jeden z odnalezionych z tamtego czasu napisów ściennych wystawia o nim takie świadectwo: "Wszyscy ludzie z Babilonu, cała kraina Sumer i Akkad, razem z możnymi i wielkorządcami, ugięli się przede mną, całując mi nogi i ciesząc się z mego panowania." Padł Babilon, który rządził batem, a panem świata został teraz Aryjczyk w białym turbanie i haftowanej sukni, którzy zstąpił z gór - plemię Persów wywodzi się z wysokich gór Kaukazu - i wierzył w Boga sprawiedliwego i dobrego. DEKRET CYRUSA (538 przed Chr.) Łaskawością nowego władcy zostali objęci także Żydzi, zapędzeni niegdyś w niewolę babilońską. W pierwszym roku swego panowania Cyrus wydał dekret, na podstawie którego Żydzi mogli wrócić do swojej ojczyzny. Dekret był tak wspaniałomyślny, że przewidywał zwrot przedmiotów kultowych, zrabowanych niegdyś przez Nabucho- donozora w świątyni jerozolimskiej, a nawet pomoc materialną przy jej odbudowie. Wnet też wyruszyła do ojczyzny pierwsza fala żydowskich imigrantów. Można sobie wyobrazić entuzjazm Żydów powracających po pięćdziesięcioletniej niewoli do ojczyzny! Wprawdzie nie wszyscy postanowili wracać od razu, ale ci, którzy zdecydowali się na ten krok, pałali świętą żarliwością, by kraj wkrótce odbudować, a zwłaszcza wybudować na nowo świątynię zburzoną w 586 roku. Ludność żydowska, którą w owym niesżczęsnym roku oszczędzono, a była to przeważnie biedota, z nieufnością przywitała powracających wygnańców, na ogół dość zasobnych, gdyż w Babilonie zdołali się wzbogacić na handlu i transakcjach finansowych. Kraj był okrojony przez okolicznych sąsiadów, a zarząd satrapii samarytańskiej, której na czas wygnania Judea została powierzona, śledził z nieukrywaną złością każdy krok przybyszów. Granice oswobodzonej Judei były niewielkie: na północy opierały się o patriarchalne miasto Betel w środku Palestyny, na zachodzie o filistyńskie Aszdod, na południe Betlejem, a na wschodzie o rzekę Jordan. Z tego terenu Persowie stworzyli nową satrapię - mocarstwo perskie było podzielone na kilkadziesiąt regionów administracyjnych zwanych satrapiami - którą nazwano Jehud (Judea). Zarządzał nią mianowany przez dwór perski w Suzie satrapa, z reguły Żyd. Politycznie kraj był uzależniony od króla perskiego, ale mieszkańcy mieli wolność i swobodę religijną. ODBUDOWA JUDEI - materialna, religijna i moralna Pierwszą sprawą, która przybysze postanowili urzeczywistnić, była odbudowa świątyni i murów miasta. Szezbassarowi, znanemu w historii biblijnej pod imieniem Zorobabel, przypadło w udziale odbudowanie świątyni. Pochodził on z rodu Dawidowego, co zapewniało mu autorytet wśród rodaków. Już na wiosnę 537 roku zbudowano na placu świątynnym ołtarz całopalenia i złożono pierwszą po latach niewoli ofiarę dziękczynną. Zabrał się też pomimo wielu trudności do odbudowy świątyni. Do tego dzieła zachęcali go dwaj prorocy: Aggeusz i Zachariasz. Dzieło swoje ukończył szczęśliwie za Dariusza I, jednego z następców Cyrusa; świątynię poświęcono na wiosnę 515 roku. Daleko jej było do świetności pierwszej, Salomonowej, jednakże służyła przez wiele wieków sprawowaniu kultu i przyczyniła się do scalenia narodu. Jerozolima była nadal pozbawiona murów obronnych, co w tamtych czasach uważano za powód do wzgardy i pośmiewiska. Sąsiednia zaś satrapia samarytańska dokładała starań, by mury nigdy nie zostały odbudowane, co - rzecz zrozumiała - wywoływało spory i kłótnie między Samarią a Jerozolimą. Dzięki zabiegom wpływowych Żydów, dwór perski wysłał do Jerozolimy Żyda Nehemiasza, podczaszego królewskiego, w charakterze satrapy judejskiego. Nehemiasz z całą energią zabrał się do odbudowania murów świętego miasta i dokonał tego w 445 roku. Przebieg prac opisuje nam szczegółowo Księga Nehemiasza, napisana w formie osobistego pamiętnika autora. Za jego rządów to młode państwo judzkie zostało lepiej zorganizowane, a życie religijne zajaśniało nowym blaskiem. Pod koniec rządów Nehemiasza pojawił się w Judei inny repatriant, Ezdrasz, wywodzący się z rodu kapłańskiego. Był to mąż uczony w Prawie Mojżeszowym i bardzo przywiązany do tradycji Ojców. Przybył do Jerozolimy prawdopodobnie w 428 roku na czele wielkiej liczby współwyznawców. Podczas święta Namiotów (październik) Ezdrasz odczytał ludowi księgę Prawa Mojżeszowego, której treść wstrząsnęła sumieniem zgromadzonych i pobudziła naród do odnowienia przymierza z Bogiem. Od jego czasów zaczęto pracę nad kompletowaniem Ksiąg Starego Testamentu; trwało to do I wieku przed Chrystusem. Ustalono początek kanonu ksiąg świętych. Ezdrasz uchodzi za największego reformatora religii żydowskiej czasów po niewoli babilońskiej. CZASY GRECKIE (332-63) Po dwustu latach istnienia mocarstwo perskie zaczęło chylić się ku upadkowi. Ostatecznie pokonał Persję Aleksander zwany jeszcze za życia Wielkim, syn króla Filipa Macedońskiego, który częściowo podporządkował sobie królestwa greckie. Aleksander z 35-tysięczną armią przedostał się na brzegi Małej Azji i kroczył dalej odnosząc jedno zwycięstwo za drugim na wschodzie i południu mocarstwa, o którym mawiano, że słońce nad nim nie zachodzi. Aleksander marzył o nowym porządku na świecie, przede wszystkim o świecie zjednoczonym i wewnętrznie uporządkowanym. "Tak więc - pisze o nim starożytny pisarz Plutarch - sądząc, że jest zesłany przez boga, by pogodzić wszystkich ludzi, chciał, aby wszyscy ludzie uważali świat za jedną wielką ojczyznę. Aleksander umarł w wieku lat trzydziestu dwóch (323) świadomy, że dokonał podboju całego ówczesnego świata. Pod jego władztwo dostało się także państwo judzkie, którego samorząd i zwyczaje religijne uszanował. Aleksandra Wielkiego zwykło się przyrównywać do meteoru, który nagle zaświeci i gaśnie nie pozostawiając po sobie śladu. Owszem, ślad po nim pozostał: wprowadzenie i rozpowszechnienie języka greckiego w świecie polityki i kultury. W siedemnaście lat po śmierci Aleksandra, w roku 306, jego imperium zostało rozszarpane. Na widowni Bliskiego Wschodu wyłoniły się dwa państwa, wrogo do siebie nastawione: był to Egipt rządzony teraz przez Ptolomeuszów-Lagidów i Mała Azja wraz z Syrią, w której panowali Seleucydzi. Palestyna stała się początkowo piłką w ich ręku, rzucaną to w jedną to w drugą stronę. Więcej szczęścia mieli Seleucydzi, którzy w 198 roku na długo nią zawładnęli. Ptolemeusze okazywali Żydom daleko idącą tolerancję, a nawet życzliwość i szacunek, czego dowodem jest przekład Starego Testamentu na język grecki dokonany w ich państwie, w Aleksandrii. Przekład ten znany nam jest pod nazwą Septuaginty. Seleucydzi natomiast postanowili zhellenizować Żydów, narzucając im zwyczaje greckie i zabraniając własnych praktyk religijnych. Niektórzy Saleucydzi wszczęli nawet srogie prześladowania Żydów. Dowiadujemy się o tym z dwóch ksiąg świętych zwanych Księgami Machabejskimi. POWSTANIE MACHABEJSKIE (169 - 134) Największym prześladowcą Żydów był król Antioch IV Epifanes (175 -164), który kazał sobie oddawać cześć boską. W całym państwie chciał zaszczepić religię grecką i zwyczaje greckie. Jego stosunek do Żydów był początkowo względnie poprawny; na terenie Jerozolimy istniało nawet stronnictwo filogreckie, które go popierało. Kiedy jednak w 168 roku przed Chr. Antioch wraz z wojskiem najechał Jerozolimę, mordując wielu jej mieszkańców i niszcząc mury miasta, wówczas Żydzi stracili do niego całkowicie zaufanie. Na dobitek nie bacząc na napiętą sytuację zbudował obok świątyni twierdzę Akrę dla podkreślenia swojej władzy a w dwa lata później zabronił Żydom pełnienia praktyk religijnych i - jakby na urągowisko - nad ołtarzem całopalenia na dziedzińcu świątynnym postawił posąg Jowisza, chcąc ich w ten sposób zmusić do oddawania czci bożkowi. W tym czasie żył w miejscowości Modin koło Lyddy pewien kapłan izraelski imieniem Matatiasz. Miał pięciu synów. Słysząc o bezprawiach króla, Matatiasz wraz ze swymi synami zbiegł w góry judzkie ogłaszając bunt przeciwko zaborcy. Przyłączyło się do niego wielu młodzieńców żydowskich oraz stronnictwo chasydyjczyków, grupa religijna bez reszty oddana Prawu Mojżeszowemu. I tak zaczęło się powstanie Żydów zwane machabejskim od Judy Machabejczyka, pierwszego ich wielkiego wodza, jednego z pięciu synów Matatiasza. Powstanie trwało długo ze zmiennym szczęściem. Po śmierci Matatiasza powstaniem kierowali kolejno jego synowie. Żydzi dokonywali w tym czasie cudów bohaterstwa. Ostatecznie powstańcy, korzystając z rozprzężenia w państwie Seleucy- dów, odnieśli walne zwycięstwo i pod wodzą Jana Hyrkana (135 -104) zaczęli organizować własne państwo. Zdołali nawet powiększyć jego granice do rozmiarów nie ustępujących państwu Dawida i Salomona. Nowym państwem żydowskim rządziła dynastia hasmonejska. Hasmoneusze - była to druga nazwa rodu Machabeuszów. Niestety, Hasmoneusze, tak niegdyś gorliwi w bronieniu tradycji przodków, z chwilą umocnienia się na tronie, zaczęli odstępować od wiary Mojżeszowej. Zżerały ich spory dynastyczne. Nie liczono się zupełnie ze straszliwym niebezpieczeństwem wzrastającej potęgi Rzymu, która niebawem skieruje się także ku Bliskiemu Wschodowi, a więc i ku słabemu państwu judejskiemu. Znów kiełkowało nowe oblicze świata, które miało potrwać kilka wieków, Palestyna zaś - raz jeszcze - stać się prowincją obcego mocarstwa. CZASY RZYMSKIE Początki I wieku przed Chrystusem zaznaczyły się walką bratobójczą na tronie hasmonejskim w Jerozolimie. Dwaj bracia króla Aleksandra Janneusza (103 - 76) spierając się o tron wszczęli wojnę domową. Przypatrywał się jej z Damaszku wódz rzymski Pompejusz. Nieostrożni synowie króla jerozolimskiego stanęli w 63 roku przed jego obliczem prosząc po kolei o wsparcie dla siebie. Było rzeczą oczywistą, że wódz stanie po stronie słabszego Hyrkana II. I tąk to bez bitwy, a nawet bez wiedzy synów królewskich i ogółu Żydów, Jerozolima dostała się pod panowanie rzymskie. W dodatku na tronie żydowskim w charakterze doradcy przebywał stale Idumejczyk Antypater, który zamierzał zdobyć tron żydowski i to mu się w pełni udało. Wychowywał dwóch swoich synów, Heroda i Fazaela, w samym Rzymie, by mogli kiedyś władać Palestyną. A sposobność się nadarzyła. W ówczesnym Rzymie trwała również walka o władzę, którą ostatecznie wygrał Oktawian i jako cesarz August panował od 30 roku przed Chr. do 14 po Chr. Od niego to otrzymał Herod nominację na króla żydowskiego już w 40 roku przed Chrystusem. Dziwna to była postać ów Herod, zwany przez niektórych wielkim. Przede wszystkim był przebiegły; potrafił przechytrzyć wielu ówczesnych polityków Rzymu, a wszystko kierował ku jednemu celowi: zdobyć tron i zatrzymać go dla siebie najdłużej jak tylko możliwe! By utrzymać się na tronie, Herod nie cofał się przed żadną zbrodnią, nawet przed skazaniem na śmierć swej żony i dzieci. Żył w ustawicznej nieufności i podejrzliwości. By przypodobać się Żydom, potrafił się zdobyć na wspaniały gest: choć sam niewierzący, podarował im wspaniałą świątynię, na budowę której nie szczędził pieniędzy, złota i srebra. Jego świątynia była wspanialsza od Salomonowej, Żydów jednak nią nie pozyskał. Zresztą czynił to także z wyrachowania i chorobliwej próżności. Wiedział, że wieki będą go za to podziwiać, jak również za stworzenie wielu innych gmachów przewyższających przepychem budowle Rzymu. Taki to władca panował w Ziemi Świętej w czasach, u kresu których miał się urodzić Chrystus, Zbawiciel świata. Urodził się bowiem na dwa lata przed śmiercią Heroda, w skrajnym ubóstwie, w absolutnej ciszy, tak że tylko garstka wybrańców Bożych mogła mu się pokłonić!. SPOŁECZNOSC ŻYDOWSKA PO NIEWOLI W tych skomplikowanych i niepewnych czasach Żydzi potrafili się społecznie dobrze zorganizować wiedząc, że tylko to ochroni ich przed wynarodowieniem. Zgodnie z Prawem Mojżeszowym, najwyższym przedstawicielem narodu został teraz arcykapłan, i to nie tylko w sprawach czysto religijnych. Pomocą służyli mu kapłani, troszczący się o trwały kult w świątyni oraz lewici czyli strażnicy budynków, skarbnicy oraz liczna rzesza śpiewaków i muzykantów towarzyszących nabożeństwom. Z biegiem czasu wytworzyła się przy arcykapłanie rada przyboczna zwana sanhedrynem, który wspólnie z nim decydował o najważniejszych sprawach prawnych, religijnych a nawet politycznych. Należały doń dwa stronnictwa religijne: stronnictwo faryzeuszów, ściśle przestrzegające wszelkich przepisów Zakonu i Tradycji starszych oraz stronnictwo saduceuszów, bardziej swobodne i ulegające wpływom pogańskim. Trzon społeczeństwa żydowskiego stanowili Żydzi mieszkający w państwie judzkim. Ich życie religijne koncentrowało się wokół świątyni w Jerozolimie. W poszczególnych osiedlach istniały synagogi czyli domy modlitwy, gdzie w oznaczonych dniach gromadzili się Żydzi. Dzień siódmy tygodnia, zwany szabatem był dniem świętym, przeznaczonym na modlitwę; w tym dniu był zakaz podejmowania jakiejkolwiek pracy służebnej. Wielu Żydów mieszkało również poza granicami kraju rodzinnego, gdzie zazwyczaj tworzyli zwartą społeczność. Byli to Żydzi w tzw. diasporze czyli rozproszeniu Największe diaspory były w Babilonie, Aleksandrii (Egipt), Koryncie (Grecja) i Rzymie. Żydzi czasów przedchrystu- sowych prowadzili także akcję misyjną nawracając pogan na judaizm czyniąc z nich pełnoprawnych Żydów (prozelici) albo pół-Żydów (tzw. "bojących się Boga ). Żydzi byli narodem modlitwy. Modlitwa, której poświęcali wiele czasu w ciągu każdego dnia, a szczególnie w szabat i święta, podtrzymywała ich wiarę w jedynego Boga i pielęgnowała tęsknotę za przyjściem Mesjasza. W bogatych warstwach narodu było wiele podłości i niemoralności, ale biedna ludność (robotnicy, rybacy, drobni kupcy i rzemieślnicy) była bardzo pobożna: w nich to Chrystus znalazł najlepszych odbiorców swojego boskiego Słowa, a niektórzy spośród nich byli naprawdę bogobojni czyli "sprawiedliwi". Ewangelie podają nam ich imiona! KS. JAN SDS Wasze komentarze: Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy. Autor Treść Nowości bł. Bolesława Lament Modlitwa do bł. Bolesławy Lament Litania do bł. Bolesławy Lament Modlitwa do św. Józefa Freinademetza Modlitwa do bł. Archanieli Girlani Modlitwa do św. Sulpicjusza Sewera Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ]

[ Strona główna ]

Polityka Prywatności | Kontakt - formularz | Kontakt