Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki

Animizm

W XIX wieku, kiedy to teoria o ewolucji świata przyrodniczego zdobyła niebywałą popularność, usiłowano zastosować tę teorię do dziedziny kulturowej, w tym również religijnej. Stąd powstało wtedy wiele hipotez mających na celu wytłumaczenie pochodzenia religii.

Obecnie zajmiemy się inną hipotezą, zwaną animizmem. Nazwa ta pochodzi od łacińskich słów "animus" - duch, "anima" - dusza i oznacza wiarę w duchy jako formę pierwotną religii. Animizm w myśl założeń twórcy tej hipotezy E.B. Tylora miał stanowić etap przejściowy od bezreligijności do politeizmu i monoteizmu (wiara w jednego Boga). Podstawę teorii Tylora stanowił fakt występowania pierwiastka duchowego w każdej religii. W nim upatrywał on istotę religii.

Na zjawisko istnienia czynnika duchowego, a w konsekwencji i wiary w duchy, które stały się potem bogami - według Tylora - miały człowieka pierwotnego naprowadzić takie zjawiska naturalne jak: sen, omdlenia, ekstazy. Dusza w trakcie przeżywania tych stanów niejako wychodziła z człowieka i żyła przez jakiś czas w zupełnie innym miejscu. To miało człowieka pierwotnego doprowadzić do przekonania, iż istnieje w człowieku czynnik duchowy, dusza, która jest źródłem życia. Człowiek zmarły nie posiada jej. Dusza jego wędruje po świecie i w czasie snu ukazuje się innym, zwłaszcza najbliższym krewnym, z którymi normalnie rozmawia.

W opinii autora tej teorii człowiek pierwotny miał nadto wierzyć, że wszystkie przedmioty, żywe czy martwe, posiadają własne dusze. W ten sposób miała powstać wiara w duchy. Ta wiara połączona z kultem duchów przodków przyczyniła się do podniesienia owych duchów do rangi bóstw, którym oddawano cześć religijną. Tak miał zrodzić się politeizm. Tylor jako etnolog podaje na potwierdzenie swej teorii wiele danych, zresztą niezupełnie krytycznych. Utrzymuje on np., że Zulusowie * (szczep murzyński) wierzą, iż z chwilą śmierci cień opuszcza ciało człowieka i* łączy się z duchami przodków, czy powołując się na świadectwo jednego z Zulusów, że duch jego ojca we śnie stanął przed nim i rozmawiał z mm. Według opowiadania jednej z kobiet tegoż szczepu zmarły mąż zjawił się jej we śnie i groził karami, gdyby ona zaniedbała wychowanie dzieci, a w relacji młodzieńca ukazało mu się wiele duchów, które następnie poszły odwiedzić osadę. Taką wiarę mają wyznawać mieszkańcy Nikaragui, Grenlandczycy, Fidżyjczycy, Egipcjanie i inne ludy.

Na gruncie animizmu wyrósł manizm (manes - przodkowie). Twórcą jego był H. Spencer, który krytykując animizm uważał, ze religia wywodzi się z kultu przodków. Teoria manizmu opiera się, podobnie jak poprzednia, na wierze w dusze - które nie umierają, lecz po śmierci człowieka przebywają w powietrzu lub w miejscu przebywania bóstwa - oraz na szacunku dla przodków i strachu przed nimi. Najpierw czczono wielkich wodzów, zdobywców, następnie ten kult przekształcił się w kult dla wszystkich duchów ludzi umarłych. Podłożem więc religii według Spencera są czynniki społeczne, tkwiące w więzach plemiennych i płynącym stąd kulcie zmarłych, który następnie przeobraził się w politeizm.

W ŚWIETLE BADAŃ NAUKOWYCH

Teorie powyższe zawierają pewne niedozwolone uproszczenia. Jak wykazały gruntowne badania religioznawcze, w tym i etnologiczne (badanie kultury ludów pierwotnych), pierwszą ideą ludów pierwotnych w zakresie religii był monoteizm, a takie zjawiska jak: fetyszyzm, animizm, manizm czy magia powstały na bazie religijnej w kulturach starzejących się. Animizm np. występuje w kulturze babilońskiej, chińskiej, egipskiej, greckiej, u części Malanezyjczyków, u Murzynów w płd. Gwinei, u niektórych szczepów indiańskich w Ameryce Północnej. U tych ludów i w tych kulturach wcześniej już była znana idea monoteizmu. Właśnie animizm przygłuszył w nich pierwotną, czystą ideę Boga. Był on więc pewną degeneracją religii. Dotychczas nie stwierdzono, aby animizm czy manizm występowały przed religią, a więc nie mogły stanowić one religii pierwotnej.

Ponadto nie zauważono, aby ludy animistyczne wierzyły, jakoby przedmioty martwe posiadały dusze (owszem zwierzętom i ludziom przypisują ich nawet więcej: Malanezyjczyk wierzy, że człowiek ma ich 7, Arystoteles utrzymywał, że 3), ponieważ byłoby to sprzeczne z wszelką logiką, a tej nie możemy odmówić żadnej kulturze, nawet pierwotnej. Przyjmując taką ewentualność człowiekowi pierwotnemu przypisywałoby się rozum kilkuletniego dziecka nie posiadającego niemal żadnego rozeznania rzeczy.

Wydaje się, że na istnienie czynnika duchowego W człowieku naprowadziły ludzi pierwotnych nie takie zjawiska jak: sen czy omdlenia, gdyż na pewno odróżniali oni je od zdarzeń na jawie (np. w czasie snu ktoś staje się dzieckiem, podróżuje, umiera), ale myślenie racjonalne. Być może pojęcie duszy otrzymali oni już gotowe - nauka o duszy mogła być przekazywana drogą tradycji, choć geneza jej powstania w świetle nauk religioznawczych nie jest dostatecznie wyświetlona.

We wszystkich, religiach kultury pierwotnej była znana też wiara w nieśmiertelność duszy ludzkiej. Wierzono, że dusza po śmierci człowieka żyje w odróżnieniu od zwierzęcej. I dlatego zwierząt nie chowano w grobowcach, nie podawano im pokarmów. Natomiast okazywano serdeczną troskę o zmarłych (grobowce, pokarmy, narzędzia i przedmioty, którymi zmarli się posługiwali). W kulturach późniejszych duszom zmarłych przypisywano dużą moc i możliwość wpływu na życie. Dzieje się to jednak nie we wszystkich religiach i z pewnością nie w pierwotnych ich wersjach.

WIZYTY DUSZ?

Wiemy, ze do istotnych przekonań religijnych należy uznawanie pierwiastka duchowego, naturalnego i nadnaturalnego. Bóg jest zwykle pojmowany jako byt duchowy. Do świata duchowego w wierzeniach religijnych należy też duchowa i nieśmiertelna dusza człowieka. Na tym ostatnim odcinku wierzeń narosło wiele błędnych przekonań, przesądów i zabobonów. Niejednokrotnie można usłyszeć opowiadania o "wędrówkach" dusz osób zmarłych. Nie tak rzadko spotyka się ludzi opowiadających o "wizytach" dusz zmarłych, dialogach z nimi, ich poleceniach itp. Jak należy patrzeć i oceniać tego typu zjawiska?

Według nauki chrześcijańskiej, i nie tylko, dusze zmarłych należą do innego świata i są w wyłącznej gestii Boga. Aczkolwiek ich poznanie jako duchów przewyższa nasze możliwości, to jednak nie mogą one w sposób dowolny "hasać" po świecie. Nie ma tzw. reinkarnacji, czyli ponownego zamieszkania duszy w jakimś ciele ludzkim ani też nie może nastąpić materializacja duchów. Stąd też dusze zmarłych nie mogą się normalnie komunikować z nami ani w sposób zmaterializowany, ani też w formie jakichś półświadomych przeżyć (snów).

Wierzymy w prawdę o świętych obcowaniu, ale polega ona zupełnie na czymś innym. Dusze zbawione, a nawet przebywające w czyśćcu, mogą się wstawiać za nami u Boga, modlić się za nas, upraszać łaski, ale głównie w zakresie dobra nadprzyrodzonego. Podobnie i my możemy modlić się i pomagać duszom czyśćcowym. Wszystko to jednak nie oznacza możliwości widzenia dusz zmarłych, ich zmaterializowanego objawienia, wszelkich wędrówek po świecie. Nadzieję życia wiecznego czerpiemy z Objawienia Bożego, a nie z kontaktów z ludźmi umarłymi.

Ks. MARIAN RUSECKI


   

Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.



Autor

Treść

Nowości

Modlitwa do Anioła StróżaModlitwa do Anioła Stróża

Litania do Anioła StróżaLitania do Anioła Stróża

Prośby do Anioła StróżaProśby do Anioła Stróża

Koronka do Aniołów StróżówKoronka do Aniołów Stróżów

Nie potrafię się modlić, myśli mi uciekają, nie mogę się skupić. Co mam robić?Nie potrafię się modlić, myśli mi uciekają, nie mogę się skupić. Co mam robić?

Najbardziej popularne

Godzina ŁaskiGodzina Łaski

Modlitwy do św. RityModlitwy do św. Rity

Litania do św. JózefaLitania do św. Józefa

Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się JezusowiJezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi

Modlitwa o CudModlitwa o Cud

Poprzednia[ Powrót ]Następna
 
[ Strona główna ]

Modlitwy | Zagadki | Opowiadania | Miłość | Powołanie | Małżeństwo | Niepłodność | Narzeczeństwo | Prezentacje | Katecheza | Maryja | Tajemnica Szczęścia | Dekalog | Psalmy | Perełki | Cuda | Psychotesty |

Polityka Prywatności | Kontakt - formularz | Kontakt

© 2001-2022 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej