św. Urszula

21 października - U sióstr urszulanek uroczystość św. Urszuli i Towarzyszek, dziewicy i męczennicy (ok. 304 lub 451 w Kolonii), patronki młodzieży, wychowawców, dobrej śmierci oraz uniwersytetów w Paryżu, Coimbrze i Kolonii.

Według pasji z X i XI w. ("Fuit tempore pervetusto" i "Regnante Domino") Urszula była córką króla Brytów i w celu uniknięcia małżeństwa z pogańskim księciem Eteriuszem popłynęła z towarzyszącym jej orszakiem 11 000 dziewcząt do Rzymu; w czasie podróży uczyła je prawd wiary, by mogły przyjąć chrzest; w drodze powrotnej wszystkie poniosły śmierć z rąk oblegających Kolonię Hunów, którzy przerażeni widzeniem wstępujących do nieba męczennic zaprzestali oblężenia; wdzięczni za cudowne ocalenie mieszkańcy Kolonii pochowali ciała Urszuli i jej orszaku.

Kult Urszuli został zapoczątkowany w Kolonii, gdzie na grobie męczennic postawiono bazylikę (obecnie kościół św. Urszuli); zachowała się inskrypcja z przełomu IV i V w. głosząca, że senator Klemacjusz przybył ze Wschodu, aby odbudować bazylikę dedykowaną "świętym dziewicom"; wykopaliska prowadzone w latach 1942-43 potwierdziły ciągłość kultu od starożytności w okresach karolińskim (VII-IX w.), ottońskim (X-XI w.) aż do XIII i XIV w. Od IX w. pojawiły się ślady czci Urszuli w księgach liturgicznych, numizmatyce i sfragistyce. Jedenaście płomieni w herbie Kolonii są istotnym świadectwem ciągłości kultu św. Urszuli jako patronki Kolonii.

Początkowo męczennice o różnych imionach były wymieniane w liczbie 11, a imię Urszula znajdowało się na pierwszym miejscu. Pisano także o 11 000 dziewic, jednak liczba ta powstała prawdopodobnie wskutek błędnego odczytania zapisu w przekazach. Szczególny rozwój kultu nastąpił między XII a XV w. W 1106 w Kolonii odkryto rozległy cmentarz rzymski i znalezione kości uznano za relikwie Urszuli, które następnie rozsyłano do wielu kościołów.

Legendę o orszaku Urszuli przekazywała m.in. Elżbieta z Schönau, podając w "Liber revelationum de sacro exercitu Virginum coloniensium" imiona 11 000 towarzyszących jej osób, a także Jakub de Voragine w "Legenda aurea".

Urszulę przyzywano podczas wojen, aby zapewnić sobie dobrą śmierć (w łasce Bożej), a także w chwilach cierpienia spowodowanego przez ogień. Jest patronką szczęśliwych małżeństw, nauczycielek, handlarzy suknem oraz sióstr urszulanek - w 1535 Aniela Merici założyła w Brescii Towarzystwo św. Urszuli - ośrodkami kultu Urszuli są powstające od końca XVI w. liczne szkoły urszulanek.

W XIV i XV w. powstawały bractwa jej imienia (m.in. w Kolonii), cieszące się dużym zainteresowaniem (powstawały dla nich dzieła sztuki, np. H. Memling, relikwiarz, XV w., Memling in Sint-Jan, Brugia).

W Polsce kult Urszuli rozwijał się od XI w. Wspominano ją w księgach liturgicznych, dedykowano jej kościoły i ołtarze (m.in. w Gosprzydowej, Gwizdanowie k. Polkowic i Wilkowie k. Puław), a w XIV w. powstało bractwo im. Urszuli w Krakowie.

W ikonografii Urszula przedstawiana jest w szatach królewskich. Do jej atrybutów należą: korona, palma męczeństwa, strzała, łódź, książka, chorągiew z krzyżem. Najczęściej pojawia się w towarzystwie dziewcząt, w typie "płaszcza opieki", pod który chronią się jej towarzyszki (S. Lochner, "Święta Urszula", ok. 1440, katedra St. Peter und Maria, Kolonia), w scenach męczeństwa (obraz z 1496, klasztor Cystersów, Lichtenthal), podczas podróży łodzią (fresk z XV w., katedra św. Jana Chrzciciela, Wrocław) lub jako mistrzyni pośród dziewcząt (Moretto, "Święta Urszula z towarzyszkami", pierwsza połowa XVI w., kościół S. Clemente, Brescia). W sztuce kościelnej pojawiły się również cykle przedstawiające sceny z jej życia (Lochner, "Święta Urszula z towarzyszkami", XV w., katedra St. Peter und Maria, Kolonia; V. Carpaccio, "Legenda św. Urszuli", koniec XV w., Gallerie dell'Accademia, Wenecja).

Modlitwy do św. Urszyli i Towarzyszek

Modlitwa do św. Urszuli

Litania do św. Urszuli i Towarzyszek

Zobacz więcej

Święte dziewice Urszula i Kordula

Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Autor Treść

Nowości bł. Bolesława Lament Modlitwa do bł. Bolesławy Lament Litania do bł. Bolesławy Lament Modlitwa do św. Józefa Freinademetza Modlitwa do bł. Archanieli Girlani Modlitwa do św. Sulpicjusza Sewera

Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025

Poprzednia

[ Powrót ]

Następna