bł. Jan Duns Szkot

8 listopada 1308 - W Kolonii zmarł o. Jan Duns Szkot, szkocki filozof i teolog franciszkański, profesor w Cambridge, Oxfordzie i Paryżu, błogosławiony, doktor subtelny ("doctor subtilis" - tytuł podkreślal jego myślenie spekulatywne) i maryjny.

Urodził się ok. 1266 w szkockim miasteczku Duns (hrabstwo Berwick), stąd jego przydomek Szkot. W 13 roku życia został przyjęty do szkoły początkowej franciszkanów w Haddington. Nowicjat odbył w Dumfries, a następnie uzupełnił swoje wykształcenie studiami w Oksfordzie i w Paryżu. 17 marca 1291 otrzymał święcenia kapłańskie z rąk biskupa Oliviera Suttona z Lincoln.

Po święceniach kapłańskich do 1300 prowadził wykłady z filozofii i teologii w Cambridge i Oksfordzie. W 1302 nauczał w paryskiej Dzielnicy Łacińskiej w studium zakonnym, które było filią uniwersytetu. Tu opracowywał komentarze do sentencji Piotra Lombarda, bronił publicznie prawdy Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny i został nazwany "doktorem subtelnym".

W 1303 został wydalony z Paryża, ponieważ odmówił przyłączenia się do zwołanego przez króla Francji Filipa IV Pięknego schizmatyckiego soboru, wymierzonego przeciwko papieżowi Bonifacemu VIII. Rok później powrócił i uzyskał tytuł magistra teologii. W 1307 znów opuścił Paryż z powodów, które nie są dostatecznie jasne i udał się do Kolonii, gdzie pełnił urząd regenta studiów teologicznych. Umarł 8 listopada 1308.

Ukształtowany na wzór Chrystusa w szkole św. Franciszka, św. Bonawentury oraz innych doktorów i świętych zakonu, Duns Szkot zasłynął jako wielki filozof i teolog o głębokim życiu wewnętrznym. Jego duchowość czerpała siłę z rozważań teologicznych, a zjednoczenie z Bogiem było natchnieniem do zgłębiania prawd wiary. «O Panie, Stworzycielu świata - modlił się na kartach swego dzieła "De Primo Principio" - udziel mi łaski wiary, zrozumienia i uwielbiania Twego majestatu i wznieś mego ducha ku kontemplacji Ciebie». W Bogu - pierwszym, doskonałym, nieskończonym i wolnym Bycie, w Słowie Wcielonym - Jezusie Chrystusie - wszystko kochał i wszystko pragnął poznać: człowieka, wszechświat i sens historii.

Obok nauki o Bogu w Trójcy Świętej Jedynym i chrystologii, wielkim osiągnięciem Dunsa Szkota była mariologia. Wyłożył prawdę o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Dziewicy i bronił jej, czym zasłużył sobie na tytuł Ťdoktora maryjnegoť.

Jego grób znajduje się w kościele Braci Mniejszych Konwentualnych; wpierw umiejscowiony był w kaplicy Trzech Króli, a od 1320 przed głównym ołtarzem. Grób otoczony był od początku wielką czcią wiernych. Sława świętości Dunsa Szkota rozeszła się szeroko po Europie, przekraczając mury franciszkańskich klasztorów. W Kolonii i w diecezji Nola (koło Neapolu) uważany był za świętego. W 1698 Kongregacja Obrzędów przyznała mu tytuł «czcigodnego». Proces kanonizacyjny Dunsa Szkota miał jednak długą historię: w latach 1706-07 toczył się w Kolonii, w 1709-11 i 1905-06 w Noli, w 1904-05 w Genui, a w 1918 w Rzymie.

Wielki hołd słudze Bożemu oddał pap. Paweł VI, który w liście apostolskim "Alma Parens" wysłanym 14 lipca 1966 do biskupów Anglii, Walii i Szkocji z okazji 700. rocznicy urodzin Dunsa Szkota, nazwał jego nauczanie «antidotum przeciw ateizmowi». Przypomniał również, iż Duns Szkot był mistrzem prawdziwego dialogu, opartego na Ewangelii i starożytnych tradycjach, który może poprowadzić do jedności pośród różnorodności, o jaką modlił się Chrystus. «Badał i analizował rozwój poznania - pisał dalej papież - posługując się rzetelnym aparatem krytycznym i nie zapominając nigdy o pierwszych zasadach, trzeźwo oceniał własne wywody, u których podłoża nie było chęci osiągnięcia osobistego zwycięstwa, lecz - jak powiedział o nim Jan Gerson - pokorne dążenie do znalezienia zgody».

Kongregacja ds. Beatyfikacji i Kanonizacji, dekretem zatwierdzonym przez Pawła VI w 1972, stwierdziła, że pisma Dunsa Szkota nie zawierają błędów przeciw wierze i moralności i zezwoliła na prowadzenie procesu na drodze badań historycznych.

Podczas pierwszej pielgrzymki apostolskiej do Republiki Federalnej Niemiec, 15 listopada 1981 Jan Paweł II nawiedził grób Dunsa Szkota i nazwał go «duchową twierdzą wiary».

Po dokładnych badaniach życia i dziejów kultu sługi Bożego przeprowadzonych przez historyków i teologów, Kongregacja Spraw Kanonizacyjnych 6 lipca 1991 wydała dekret stwierdzający heroiczność jego cnót i dawność kultu (ab immemorabili tempore). Oficjalne zatwierdzenie jego kultu nastąpiło 20 marca 1993. Wtedy, w czasie uroczystych Nieszporów w bazylice św Piotra w Rzymie papież Jan Paweł II potwierdził jego kult.

Jan Duns Szkot wraz ze św. Tomaszem z Akwinu i św. Bonawenturą uchodzi za wybitnego nauczyciela teologii. Niemiecki filozof Martin Heidegger nazwał go "myślicielem przyszłości".

Ciekawostki

• Urodził się w miejscowości Duns w Szkocji. Stąd przydomek "Szkot".
• Jako jeden z pierwszych teologów jasno bronił prawdy, że Maryja od pierwszej chwili swojego istnienia była wolna od grzechu pierworodnego. To jego argumenty stały się fundamentem późniejszego dogmatu.
• Głosił, że wcielenie Syna Bożego było odwiecznym zamysłem Boga, niezależnym od grzechu pierworodnego. To bardzo oryginalna myśl w teologii.
• W średniowieczu jego zwolenników nazywano "skotystami", a jego szkoła filozoficzna była alternatywą dla tomizmu (św. Tomasza z Akwinu).
• Był człowiekiem bardzo pokornym, a jednocześnie odważnym - gdy w Paryżu król Filip IV wymagał od zakonników podpisania dokumentu przeciw papieżowi, Duns Szkot odmówił i musiał opuścić Francję.

Modlitwa do bł. Jana Dunsa Szkota

Modlitwa do bł. Jana Dunsa Szkota

Modlitwa ułożona przez bł. Jana Dunsa Szkota

Modlitwa do Maryi według bł. Jana Dunsa Szkota

Zobacz więcej

Bł. Duns Szkot o wolności

Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Autor Treść

Nowości bł. Bolesława Lament Modlitwa do bł. Bolesławy Lament Litania do bł. Bolesławy Lament Modlitwa do św. Józefa Freinademetza Modlitwa do bł. Archanieli Girlani Modlitwa do św. Sulpicjusza Sewera

Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025

Poprzednia

[ Powrót ]

Następna