Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki

Maryja w liturgii bizantyjskiej

Najbardziej czczoną i rozpamiętywaną tajemnicą maryjną w Kościele bizantyjskim jest dogmat Bożego Macierzyństwa. Nieustannie do tej tajemnicy odwołują się teksty liturgiczne i ikonografia. Ponadto często jest ukazywana Maryja jako zawsze Dziewica i cala Święta (Panaghia). Maryja jest przyzywana również jako Pośredniczka i Orędowniczka.

ŚWIĘTA MARYJNE

W cyklu dwunastu najważniejszych świąt Kościoła bizantyjskiego (tzw. Dodecaorton) pięć jest poświęconych czci Maryi. Są to: Narodziny NMP (8 września), Eisodos, czyli Wprowadzenie NMP do Świątyni (21 listopada), Ipapanti, czyli Spotkanie Pańskie (2 lutego), Evanghelismos, czyli Zwiastowanie NMP (25 marca) oraz Koimisis, czyli Zaśnięcie NMP (15 sierpnia). Pozostałe święta to Poczęcie NMP (8 grudnia), Sinassi, czyli Wspomnienie Bożej Rodzicielki (26 grudnia), Pamiątka przeniesienia welonu Matki Bożej do sanktuarium Blacherne (2 lipca) oraz Pamiątka przeniesienia paska Matki Bożej do sanktuarium Chalcoprateia (31 sierpnia).

Dwa święta maryjne mają swoje miejsce w cyklu świąt ruchomych. Są to: święto Aklmtistos (5 sobota Wielkiego Postu) na pamiątkę cudownej obrony Konstantynopola przed Awarami i Persami w 621 r. oraz święto Madonny Żywego Żródla (Zoozochos Pighe), wspominające poświęcenie sanktuarium, gdzie Maryja działa liczne cuda (piątek po Wielkanocy). Kościół prawosławny ma ponadto wiele innych świąt lokalnych, właściwych każdej autokefalii, oraz liczne święta poświęcone czci cudownych ikon, zwłaszcza na terenie Rosji. Nadto każda środa w Kościele bizantyjskim jest poświęcona czci Maryi.

Najważniejszym świętem maryjnym, tzw. świętem świąt, jest uroczystość Wniebowzięcia NMP. Jest ona poprzedzona 15-dniowym postem i posiada oktawę, co w praktyce oznacza, że cały sierpień jest miesiącem maryjnym. Rozpamiętywanie uwielbienia Maryi w chwale niebieskiej kończy bizantyjski rok liturgiczny.

W CELEBRACJI EUCHARYSTII

Liturgia eucharystyczna składa się zasadniczo z trzech części: proscomidii, liturgii katechumenów i liturgii wiernych.

Przed rozpoczęciem celebracji kapłan odmawia przed ikonostasem dwa troparia maryjne. Jeden z nich, recytowany przed ikoną Maryi, brzmi następująco: "O Matko Boża, źródło miłosierdzia, uczyń nas godnymi Twojego współczucia; zwróć swój wzrok na naród, który zgrzeszył, ukaż, jak zawsze, Twoją moc. Ufając Tobie, wołamy do Ciebie tak jak kiedyś Gabriel, książę hufców anielskich: Zdrowaś!"

Bardzo ważny symboliczny gest zawiera obrzęd przygotowania (proscomidia). Przygotowując na patenie chleb do konsekracji celebrans układa na niej różne partykuły. Po prawej stronie partykuły symbolizującej Chrystusa układa partykułę symbolizującą Maryję (Panaghia). Temu gestowi towarzyszy modlitwa: "Ku czci i na pamiątkę Błogosławionej, chwalebnej naszej Pani, Matki Bożej i zawsze Dziewicy Maryi; przez Jej modlitwy przyjmij, Panie, tę ofiarę na Twoim niebieskim ołtarzu".

Kładąc tę cząstkę chleba na patenie kapłan mówi: "Królowa w złocie z o firn stoi po Twojej prawicy" (Ps 44,10). Refren pierwszej antyfony na początku Mszy świętej brzmi: "Przez wstawiennictwo Matki Bożej, o Zbawicielu, zbaw nas!"

Wszystkie litanie diakona zawierają odniesienie do Maryi w formule końcowej, zwanej modlitwą Tes Panagliias: "Wspominając całą Świętą, niepokalaną, błogosławioną, chwalebną naszą Panią, Matkę Bożą i zawsze Dziewicę Maryję, razem ze wszystkimi świętymi, polecajmy się nawzajem i całe nasze życie Chrystusowi Bogu".

Najważniejsze teksty maryjne znajdują się w Modlitwie Eucharystycznej, czyli anaforze. Najbardziej uroczysty tekst z anafory św. Jana Chryzostoma jest następujący: "W Tobie, pełna łaski, raduje się całe stworzenie: zastępy aniołów i rodzaj ludzki. O Świątynio uświęcona i raju duchowy, chwało dziewic, przez Ciebie Bóg się wcielił stając się dzieckiem, On nasz Bóg przedwieczny. Z Twojego łona On uczynił sobie tron i uczynił go szerszym od niebios. W Tobie, o łaski pełna, raduje się całe stworzenie. Chwała Tobie!"

Ponadto Maryja zajmuje szczególne miejsce w modlitwach podczas Komunii.

W LUTURGII GODZIN

W modlitwach liturgicznych wiele miejsca zajmuje cześć oddawana Matce Pana. Modlitwą maryjną najczęściej odmawianą jest Magnificat, który jest recytowany codziennie podczas modlitwy porannej - Jutrzni. Ponadto w wielu innych miejscach Liturgii Godzin pojawiają się akcenty maryjne. Liczne modlitwy kapłańskie kończą się formułą: "Przez wstawiennictwo Najświętszej Matki Bożej i świętych". W wielu godzinach kanonicznych powtarzają się krótkie wezwania do Matki Bożej:

"Całą moją nadzieję pokładam w Tobie, o Matko Boża: weź mnie w swoją opiekę!"
"Cała Święta Matko Boża, o Pani, wstawiaj się za nami grzesznymi!"

W sposób szczególny Maryja jest wzywana w niezliczonych hymnach, które od Jej imienia Theotokos są nazywane theotokiami. Do najstarszych i najczęściej używanych zalicza się m.in. Ten timioteran:

"Ty, która jesteś bardziej godna czci niż Cherubini, i nieporównywalnie bardziej chwalebna niż Serafini; Ty, która bez cienia zmazy zrodziłaś Słowo Boże; Ciebie uwielbiamy jako prawdziwą Matkę Bożą".

HYMNOGRAFIA MARYJNA

Szczególnym miejscem czci Błogosławionej Dziewicy w liturgii bizantyjskiej są hymny, które wypełniają prawie w 90 procentach bizantyjskie księgi liturgiczne. Ogólnie można je podzielić na trzy grapy: troparia, kondakiony i kanony.

Troparion jest pojedynczą, krótką lub dłuższą strofą, która w zależności od miejsca i treści przyjmuje różne nazwy. Troparia ku czci Matki Bożej nazywają się theotokionami, a te które czczą Matkę Bożą Bolesną - stavrotheotokionami. Dragą grapę hymnów stanowią tzw. kondakiony. Spośród nich najsłynniejszy jest Akathistos (tzn. śpiewany w postawie stojącej), poświęcony w całości rozważaniu tajemnicy Wcielenia.

Trzecią grapę hymnów bizantyjskich stanowią kanony. Oto fragment kanonu, który jest wykonywany przed podaniem wiernym ikony do ucałowania:

"Niech zamilkną usta niegodziwych, tych, którzy nie kłaniają się, o Hodegetria, przed Twoim czczonym, namalowanym przez świętego apostoła Łukasza, obrazem".

Grzegorz M. Bartosik OFMConv

Ostatnia aktualizacja: 14.10.2021


   

Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.



Autor

Treść

Nowości

Jak łatwo wyjaśnić wiarę w życie po śmierciJak łatwo wyjaśnić wiarę w życie po śmierci

Jestem w czyśćcu. Tylko Msza Św. może mnie uwolnićJestem w czyśćcu. Tylko Msza Św. może mnie uwolnić

Jak żyła matka kapłana?Jak żyła matka kapłana?

Matce Bożej RóżańcowejMatce Bożej Różańcowej

List do rodzin: Rodzina a społeczeństwoList do rodzin: Rodzina a społeczeństwo

Najbardziej popularne

Litania do Najświętszej Maryi PannyLitania do Najświętszej Maryi Panny

Modlitwy do św. RityModlitwy do św. Rity

Litania do św. JózefaLitania do św. Józefa

Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się JezusowiJezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi

Modlitwa o CudModlitwa o Cud

Poprzednia[ Powrót ]Następna
 
[ Strona główna ]

Modlitwy | Zagadki | Opowiadania | Miłość | Powołanie | Małżeństwo | Niepłodność | Narzeczeństwo | Prezentacje | Katecheza | Maryja | Tajemnica Szczęścia | Dekalog | Psalmy | Perełki | Cuda | Psychotesty |

Polityka Prywatności | Kontakt

© 2001-2021 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej