Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki

Nie tylko 'ku-ku'

     Na początek nieoczywisty, ale językowo bardzo interesujący cytat: aaark-ag-ah-ak-arr-brrae-buck-caw- cok-coo- ek-ga -ga -gaggera -gaggagagga -gagagagaga - gah-gerr-grror-grrr-ha-haw-hough-i-kaka-karo-kekerek-kertchuk-ko- kokok-kraw-kuh-kurr-kwakwakwa-oh-k-orr-r-rherrrrr-roo-tchuck- ua-ug-uh-uk-urg-urk-wib. Co to zą ciąg wyrazów (a raczej sylab) dźwiękonaśladowczych?

     W ten sposób ornitolog James Fisher próbował zapisać odgłosy wydawane przez swoje ulubione ptaki morskie, czyli fulmary; opis ten zaczerpnąłem z kolejnej wakacyjnej lektury: pasjonującej książki Adama Nicolsona "Krzyk morskich ptaków. Ginący świat podniebnych wędrowców". Trzeba przyznać, że mimo pewnej powtarzalności dźwięków, głos fulmarów jest dość skomplikowany - trudno byłoby go zapamiętać i powtórzyć. W gruncie rzeczy wcale nie łatwiejszy jest jednak bardzo dobrze znany wszystkim czytelnikom "Idziemy", pochodzący z niezmiernie i niezmiennie popularnego wiersza Juliana Tuwima "Ptasie radio", zapis głosu słowika: Halo! O, halo lo lo lo lo!/ Tu tu tu tu tu tu tu /Radio, radijo, dijo, ijo, ijo, / Tijo, trijo, tru lu lu lu lu / Pio pio pijo lo lo lo lo lo / Pio plo plo plo plo halo!. Rzecz jasna, w przypadku Tuwima to raczej swobodna poetycka impresja, niż próba jak najdokładniejszego odwzorowania zgłoskami dźwięku wydawanego przez ptaki, ale i propozycja Jamesa Fishera dowodzi, że zapisać taki dźwięk jest bardzo, bardzo trudno. Oczywiście nie zawsze, są bowiem ptaki, których głos jest stosunkowo prosty i bez większych kłopotów daje się "przełożyć" na ludzki język. Podręcznikowym przykładem może być przede wszystkim kukułka.

     Mimo naturalnych trudności, ornitolodzy, autorzy rozmaitych leksykonów i po prostu miłośnicy ptaków starają się zapisywać to, co słyszą z ptasich dziobów, głosy te pomagają bowiem w rozpoznawaniu poszczególnych gatunków. Czasem są wręcz najłatwiejszym i zarazem najpewniejszym sposobem rozróżniania, jak choćby w przypadku piecuszka i pierwiosnka, które fizycznie są do siebie bardzo podobne, ale radykalnie różni je właśnie śpiew. W przypadku tego pierwszego składa się z płynnego ciągu opadających, cichnących dźwięków zapisywanych np. jako di-di-di-dye-dye-dejda-dej- da-da. W przypadku tego drugiego to bardzo charakterystyczne dwusylabowe monotonne cilp-calp.

     Zapisy sylabiczne są najbardziej popularne i występują chyba we wszystkich kluczach do oznaczania ptaków, ale osoby piszące o ptakach często uciekają się też do porównań i metafor przybliżających ptasie dźwięki. O przywołanych wyżej fulmarach pisano np., że brzmią jak kumkające w oddali żaby; jakby kura wolała swe kurczęta; coś pomiędzy gadaniem kury a kwakaniem kaczki; jak głos człowieka w najgłębszej agonii; zadowolony z siebie skrzek. Przyznają Państwo, że mimo niewątpliwej obrazowości takie formuły mało precyzyjnie oddają ptasie głosy. Nie można im jednak odmówić językowej urody.

     Jeszcze ciekawsze pod względem języka i kryjącej się za nim wyobraźni są te opisy, które wychodzą spod piór nie badaczy i systematyków, lecz pisarzy czy po prostu "ptakolubów". Jeden z wakacyjnych numerów "Tygodnika Powszechnego" przyniósł jak zawsze znakomity tekst Stanisława Łubieńskiego z kilkoma takimi frazami. Na koniec dwa interesujące przykłady: [Trzcinniczki] brzęczą jeden przez drugiego, jakby ktoś tu, na bagnie, ukrył stare, nikomu niepotrzebne telefoniczne modemy; Dla mnie strumieniówka dzwoni jakby blaszanym dekielkiem, jak najszybsze na świecie kastaniety, a niektórzy słyszą w jej głosie odległą maszynę do szycia.


dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW


Tekst pochodzi z Tygodnika

2 września 2018



   

Różaniec Różaniec
abp Grzegorz Ryś
Jeśli szukasz głębokich rozważań tajemnic różańcowych, dobrze trafiłeś. Przedstawiamy Ci osobiste, oparte na słowie Bożym rozważania abp. Grzegorza Rysia. Myśli duchownego skupiają się tutaj wokół poszczególnych tajemnic czterech części Różańca.... » zobacz więcej


Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.



Autor

Tresć




[ Powrót ]
 
[ Strona główna ]


Humor | O stronie... | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2019 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej