Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki

Co mówią ptaki?

     W przywoływanym już kilkakrotnie w poprzednich odcinkach wierszu "Ptasie radio" Julian Tuwim proponuje "tłumaczenie" niektórych głosów ptaków na ludzki język. Najpierw podaje dwa konkretne: Czajka woła: czyjaś ty, czyjaś?/Byłaś gdzie? Piłaś co? Piłaś, to wyłaź!/Przepióreczka: chodź tu! Pójdź tu!/Masz co? daj mi! rzuć tu! rzuć tu!, później "cytuje" kłótnię całego stada: Daj tu! Rzuć tu! Co masz? Wiórek?/Piórko? Ziarnko? Korek? Sznurek?/Pójdź tu, rzuć tu! Ja ćwierć i ty ćwierć!/Lepię gniazdko, przylep to, przytwierdź!/Widzisz go! Nie dam ci! Moje! Czyje?/Gniazdko ci wiję, wiję, wiję!/Nie dasz mi? Takiś ty? Wstydź się, wstydź się!. W wielu źródłach, zwłaszcza w przekazach ludowych, ale też starszych kluczach do oznaczania ptaków, można znaleźć podobne próby.

     Pierwszym - poza utworem Tuwima - ptasim "zdaniem", które kiedyś usłyszałem od starszego brata, był śpiew zagania- cza: tata bije, tata bije, zbił, zbił, zbił, zbił, kto to widział?, kto to widział?', po latach poznałem jeszcze jedną, nieco odmienną wersję tego "tłumaczenia": tata pije, tata pije, tata pije, a wstyd, a wstyd, a wstyd, kto to widział?, kto to widział?, kto to widział?. Wiele takich zdań przywołuje w klasycznej książce "Ptaki ziem polskich" Jan Sokołowski. Jedną z fraz najlepiej, moim zdaniem, oddających prawdziwy ptasi głos, jest zapis dźwięków wydawanych przez trzciniaka. Każdy, kto choć raz słyszał tego nadal dość pospolitego ptaka, bez trudu rozpozna jego głos w następującym ciągu wyrazów:" ryba, ryba, ryba, rak, rak, rak, świerzbi, świerzbi, świerzbi, drap, drap, drap, stary, stary, stary, kit, kit, kit. Nieco mniej przekonujące, choć nadal zbliżone, są interpretacje dźwięków wydawanych przez gołębia domowego czy sierpówkę. Ten pierwszy ptak, przedłużając głoskę "r" "prosi": Rochu, Rochu - daj nam grochu; ten drugi z kolei wciąż powtarza: ratunku (a dokładniej: ratuunku). Jeszcze mniej podobny do prawdziwego głosu jest zapis śpiewu trznadla jako: nie będzie suchej kobyle niiiic, pójdźki jako: pójdź, pójdź - w dołek pod ko- ściołek czy też drozda śpiewaka jako: kita-lis, kita-łis kurę zjadł, kurę zjadł, mam pieska burego, poszczuję go huź-go huź-go.

     W związku z tym, że większość podobnych "tłumaczeń" pochodzi z przekazów ludowych, często w różnych regionach funkcjonują odmienne odczytania głosu tego samego ptaka. Oto np. derkacz "mówi": siecz, grab, siecz, garb, jedz ser, jedz chleb, jedz chleb albo też: Kacper, jedz groch - nie chce, zdechnie. Częściej spotykana jaskółka dymówka według jednych śpiewa: Uszyłabym ci rękawiczki, ale nie mam nici, według drugich: kręci wici, kręci wici, chodźcie chłopcy kręcić nici, bo miesiączek jasno świci, według trzecich: w lecie były stogi, brogi teraz nie ma niic, a czwarci słyszą: pić, pić pójdziemy do miasta - ukradniemy czerwoną nić. Z kolei głos zięby to: czekaj, czekaj, coś zrobiła?, a widzisz? Lub: myślisz, żem cię na śliwkach nie widział? albo też: uciekajcie dzieci, bo borowy idzie.

     Jeszcze więcej różnorodnych odczytań doczekał się gwizd wilgi: Zofija, Zofija, pójdź ze mną na piwo; Święta Zofijo, chodźmy na piwo, kupis ty, kupię i jo; Teofilu, chodźcie na piwo - ni mom pieniędzy - pozyce ci jo; Zosija, pójdzies do kościoła? Pójdę i ja; a nawet: Zofijo, ty i ja kupimy se radijo.

     W niektórych źródłach, tak jak w wierszu Tuwima, znaleźć można całe ptasie dialogi. Kończącym cały wątek przykładem niech będzie kłótnia przepiórki, która chce oddać tylko pięć z sześciu pożyczonych miar pszenicy, z derkaczem. Ona przekonuje: pięć pono, pięć pono!, a on uparcie powtarza: sześć, sześć, sześć, sześć!

dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW

Tekst pochodzi z Tygodnika

23 września 2018



   

Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny Traktat o prawdziwym nabożeństwie do Najświętszej Maryi Panny
Św. Ludwik Maria Grignion de Montfort
Lektura traktatu jest cennym duchowym doświadczeniem. Im częściej po niego sięgamy, tym bardziej przemienia on nasze serca. Osnowę dzieła stanowi dewiza św. Ludwika Marii de Montfort: "Wszystko dla Jezusa przez Maryję"... » zobacz więcej


Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.



Autor

Tresć




[ Powrót ]
 
[ Strona główna ]


Humor | O stronie... | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2018 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej