Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki

Kropel iskry od chochel

     Nieco ponad pół roku temu pisałem tu o bardzo interesującym, a wciąż mało znanym poecie z Wrocławia: Piotrze Klimczaku. Wtedy inspiracją był niezwykle spójny, precyzyjnie skonstruowany tomik "A życie jest światłem ludzi". Od tego czasu autor wydał duży wybór wierszy w znanej serii "Biblioteka Toposu", a następnie niewielki, ale bardzo ciekawy zbiorek "Błogosławieństwo milknącemu słowu". Poprzednie tomiki Piotra Klimczaka (rzecz jasna, poza wyborami wierszy), choć różnorodne, zwykle były wewnętrznie dość jednorodne stylistycznie i tematycznie, tym razem poeta daje wyjątkowy popis swojego talentu, a przede wszystkim językowego "słuchu": niemal każdy utwór to inna konwencja, inna stylistyka, inna tematyka oraz - co szczególnie istotne z punktu widzenia naszej rubryki - inny język.

     Oto jeden z wierszy z tego najnowszego tomiku, zatytułowany "Pożegnać": sukien co zbiegły z grobel/korowód muszel/głowien służbę u kuchen/opodal stajen/kropel iskry od chochel/wisien czeresien. Uwagę przykuwa już sam tytuł: czasownik w bezokoliczniku nie jest często stosowany w tej funkcji. Zastanawia on jeszcze bardziej, gdy przeczytamy cały utwór. Jak widać, niemal w całości jest on złożony z rzeczowników w dopełniaczu liczby mnogiej. Przy pierwszej lekturze chciałoby się zatem poprawić tytuł na "Pożegnanie", co pozwoliłoby ocalić relację składniową między tym wyrazem a reszta tekstu: "pożegnanie" czego? - "sukien, muszel, głowien itp.". A jednak nie można tu mówić o pomyłce czy przeoczeniu - autor jest wszak polonistą. Wydaje się zatem, że mamy tu do czynienia z elipsą, która daje różnorakie możliwości odczytania, uzupełnienia, że przed tytułowym bezokolicznikiem można wstawić różne czasowniki. Ale przejdźmy do samego tekstu, to on bowiem (a raczej wydobyta zeń pewna osobliwość polskiej fleksji) stał się pretekstem do powrotu na tych łamach do twórczości Piotra Klimczaka. Jak już pisałem, znaczną część wiersza stanowią rzeczowniki rodzaju żeńskiego w dopełniaczu liczy mnogiej. Nie zostały one przy tym wybrane przypadkowo, przeciwnie: wszystkie łączy to, że współcześnie są one w takich postaciach raczej rzadko spotykane. Jeden z najnowszych słowników języka polskiego dla trzech użytych przez poetę wyrazów wręcz jako jedyną możliwą końcówkę w dopełniaczu liczby mnogiej podaje "-i": głowni, kropli, czereśni. W przypadku pozostałych taka końcówka jest umieszczona na pierwszym miejscu jako częstsza, a więc jako formy rzadsze, jedynie możliwe słownik notuje postaci twarde, z tzw. końcówką zerową i "e" ruchomym: sukien, grobel, muszel, kuchen, stajen, chochel, wisien i czeresien. W pochodzącym z lat 50. monumentalnym słowniku pod redakcją Witolda Doroszewskiego jest nieco tylko inaczej: jedynie rzeczownik czereśnia ma jako wyłączną postać dopełniacza czereśni, pozostałym wyrazom przypisano zaś dwie możliwe formy, przy czym te drugie (zastosowane przez poetę) każdorazowo opatrzone są kwalifikatorem "rzadziej" albo "dawniej" lub też umieszczone na drugim miejscu po spójniku "albo". Już wówczas uznane one zatem zostały za wychodzące z użycia.

     Jak widać, wiersz Piotra Klimczaka to niejako spis chyba bezpowrotnie odchodzących w przeszłość dawnych form pewnej grupy rzeczowników. Wiedząc, że autor jest polonistą, a do tego językoznawcą wyczulonym na dawną polszczyznę, można przypuszczać, że eliptyczny tytuł wiersza należy uzupełnić jakąś frazą zawierającą negację, np. "Nie chcę"...

dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW

Tekst pochodzi z Tygodnika

21 października 2018



   

Jak kochać i być kochanym Jak kochać i być kochanym
John Powell
Autor, amerykański jezuita, rozmawia z czytelnikami o sprawach intymnych w sposób prosty i przystępny, by razem z nimi podjąć próbę rozwiązania tajemnic miłości... » zobacz więcej


Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.



Autor

Tresć




[ Powrót ]
 
[ Strona główna ]


Humor | O stronie... | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2019 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej