Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki

Abazja, abrazja, ablacja, ablucja...

     Przed tygodniem, zainspirowany pewnym kazaniem, a konkretnie powtarzającym się w nim błędem językowym, pisałem o paronimach. Przypomnę, że są to wyrazy, które różnią się znaczeniem (zwykle nie ma też między nimi żadnych związków etymologicznych, a więc mają odmienne pochodzenie), ale są podobne formalnie i z tego względu bywają mylone. W związku z tym, że tego typu błędy leksykalne są bardzo częste, dziś przywołam grupę paronimów wraz z ich definicjami.

     Abazja to 'utrata zdolności chodzenia, zwykle wskutek chorób układu nerwowego, abrazja zaś - 'niszczenie brzegu morskiego i brzegów jezior lub rzek wywołane uderzaniami fal'.

     Ablacją nazywamy 'proces postępującego niszczenia powierzchni lądów i lodowców w wyniku oddziaływania wody, wiatru i temperatury', z kolei ablucją - 'obmycie (najczęściej rytualne) ciała lub jakiegoś przedmiotu'.

     Rzadko dziś spotykany wyraz adorant to określenie 'namalowanej lub wyrzeźbionej postaci ze złożonymi do modlitwy rękoma, która klęczy U stóp Chrystusa lub Matki Bożej', natomiast adorator to 'mężczyzna starający się o względy kobiety, wielbiciel'.

     Agent to 'tajny współpracownik obcego wywiadu, służb specjalnych lub policji' bądź 'osoba pośrednicząca w zawieraniu umów i sprzedaży, przedstawiciel firmy', bądź też 'osoba zajmująca się kontraktami dla artystów', ajent zaś to 'osoba dzierżawiąca placówkę handlową lub usługową'.

     Rzeczownikiem alochton określamy 'człowieka nienależącego do rdzennych mieszkańców jakiegoś terytorium, przybysza', słowem autochton - przeciwnie: 'rdzennego mieszkańca, tubylca'.

     Apolog to 'krótki utwór dydaktyczno-moralizatorski o charakterze alegorycznym', apologeta - 'gorliwy obrońca jakichś zasad, praw, idei lub jakiejś osoby', apologetyk zaś: 'pismo, w którym zawarta jest apolo- gia, czyli obrona i pochwala jakiejś osoby lub idei'.

     Słowo apostrof nazywa jeden ze znaków graficznych ('), który służy przede wszystkim do oddzielania polskiej końcówki od odmienianego wyrazu obcego (np. Kennedy'ego), natomiast wyraz apostrofa to nazwa figury retorycznej polegającej na bezpośrednim zwrocie do adresata jakiegoś tekstu (przede wszystkim: utworu literackiego).

     Termin autarchia związany jest z prawem i historią - w ten sposób nazywa się 'rządy nieograniczone, absolutne, despotyczne', z kolei autarkia to termin ekonomiczny określający 'system ekonomiczny państwa czy regionu, które są samowystarczalne, nie potrzebują kontaktów handlowych z innymi państwami czy regionami.

     Jako o autorytarnym mówimy o kimś, kto zawsze chce narzucić swoją wolę, swoje zdanie, chce mieć nad innymi nieograniczoną władzę, natomiast mianem autorytatywnego nazywamy tego, kto cieszy się prawdziwym autorytetem, ma wynikający z niego szacunek i zasługuje na zaufanie (choć współcześnie wyraz ten zaczyna nabierać znaczenia 'pewny siebie, stanowczy, nieznoszący sprzeciwu', co jeszcze bardziej utrudnia rozróżnianie obu przymiotników).

     Awers to 'przednia strona monety lub medalu', awersja zaś - 'uczucie gwałtownej antypatii, odrazy'.

     Powyższe przykłady to jedynie początek (jak widać, przywołałem wyłącznie słowa na literę "a-") długiej listy polskich paronimów. Zaznaczam "polskich", ponieważ w pracach poświęconych tłumaczeniom oraz związkom międzyjęzykowym stosunkowo wiele uwagi poświęca się podobnemu zjawisku, tzn. myleniu wyrazów podobnych, ale pochodzących z różnych języków. Jednak tzw. "fałszywi przyjaciele tłumacza" to już temat na osobny tekst.

dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW

Tekst pochodzi z Tygodnika

10 luty 2019



   

Otwarci na miłość – jak pokonać bariery Otwarci na miłość – jak pokonać bariery
ks. Krzysztof Grzywocz, Monika Gajda, Marcin Gajda
To konferencja, która zatrzęsie światem Twoich relacji, a z gruzów dotychczasowych przekonań pomoże zbudować piękne i trwałe więzi z innymi ludźmi i z Bogiem. Audiobook „Otwarci na Miłość” wskaże Ci drogę do przełamywania wewnętrznych barier i udowodni, jak ważne jest otwarcie na drugiego człowieka. Dowiedz się, jak rozwijać kontakt z własnymi uczuciami, jak słuchać uważnie drugą osobę i co zrobić, by odpowiedzialnie kochać! ... » zobacz więcej


Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.



Autor

Tresć




[ Powrót ]
 
[ Strona główna ]


Humor | O stronie... | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2019 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej