Z Latą, z Latem czy z Lato?

Z pozoru prosta zasada, stosunkowo łatwa do zastosowania (nikt przecież nie powie np. (Nie kupiłem ta ciekawa książka), wyraźnie komplikuje się m.in. w przypadku niektórych nazwisk - zwłaszcza takich, które zakończone są na - o. Niejeden kibic czy dziennikarz sportowy waha się, czy napisać o spotkaniu z Grzegorzem Latem, Grzegorzem Latą, czy też jeszcze inaczej. W konsekwencji niejednokrotnie spotykamy w tekstach formę nieodmienną: z Grzegorzem Lato. Podobnie jest w innych kontekstach - zamiast zastanawiać się, czy pisać o Grzegorzu Lacie, czy o Grzegorzu Lecie, pisze się o Grzegorzu Lato. Tymczasem forma podstawowa Lato w przypadkach zależnych jest traktowana jako poważny błąd gramatyczny.

Lato, Srebro, Citko, Szyszko, Ziobro, Masło - to nazwiska należące do jednej grupy (są zakończone na samogłoskę o, przed którą stoi spółgłoska twarda) i odmieniają się według tego samego wzorca. Jakiego? Z pomocą mogą przyjść podobnie zbudowane, ale znacznie lepiej znane i raczej nie sprawiające kłopotów fleksyjnych nazwiska: Kościuszko, Moniuszko, Matejko, Fredro czy Jagiełło.

Odmieńmy zatem:

Dopełniacz (kogo? czego?) Kościuszki - a więc również Laty, Srebry, Citki, Szyszki, Ziobry, Masfy;

Celownik (komu? czemu?) Moniuszce - a więc również Lacie, Srebrze, Citce, Szyszce, Ziobrze, Maśle;

Biernik (kogo? co?) Matejkę - a więc również Latę, Srebrę, Citkę, Szyszkę, Ziobrę, Masłę;

Narzędnik (z kim? z czym?) Fredrą - a więc również z Latą, Srebra, Citką, Szyszką, Ziobrą, Masła;

Miejscownik (o kim? o czym?) o Jagiellę - a więc również o Lacie, Srebrze, Citce, Szyszce, Ziobrze, Maśle.

Skoro już wiadomo, jak należy odmieniać omawiane nazwiska, to nikogo nie powinno dziwić zdanie typu:

Na konferencji prasowej ministra Ziobry mowa było m.in. o Grzegorzu Łacie, negocjacjach z Markiem Citką oraz o reformach przygotowywanych niegdyś przez Piotra Masłę i Adama Srebrę.