Dlaczego nie chciałbym mieszkać przy ul. 3-go maja?

W nazwach ulic i placów, ale też szkół, organizacji czy instytucji oraz w zwyczajnych połączeniach wyrazowych niekiedy pojawiają się liczebniki zapisywane cyframi. Często odnoszą się one do różnych pamiętnych dat z polskiej historii: 1 września, 11 listopada, 3 maja, 1 sierpnia, 17 września itp., ale równie często po prostu odsyłają czytelnika do jakiegoś konkretnego dnia. W związku z tym, że we wspomnianych nazwach takie połączenia zawsze (a w innych kontekstach w przeważającej większości) występują w dopełniaczu, pojawiają się wątpliwości, jak zapisać odmienioną formę liczebnika w tym przypadku gramatycznym (czyli: trzeciego) za pomocą cyfry. Możliwości jest naprawdę dużo: 3, 3., 3-go, 3-ego, 3-tego, 3-o, III, III., III-go, III-ego, IH-tego, III-o. Część z nich występuje w tekstach częściej, część rzadziej, ale poprawne są tylko niektóre. Warto przypomnieć stosowną zasadę. Liczebniki porządkowe (czyli informujące o kolejności jakiegoś obiektu), np. trzeci, podlegają odmianie i odmieniają się jak przymiotniki (trzeci - trzeciego jak biały - białego). To wydaje się oczywiste. Pozostaje problem, jak zaznaczyć, że chodzi nam o liczebnik porządkowy, a nie główny. Jest to o tyle istotne, że w niektórych kontekstach bez wyraźnego sygnału jako czytelnicy nie jesteśmy w stanie tego rozstrzygnąć. W zdaniu Nie widziałem dziś 1 sekretarza może być mowa o jednym sekretarzu albo o pierwszym sekretarzu. Aby uniknąć nieporozumień, należy zastosować zapis jednoznacznie informujący o typie liczebnika. Najwyrazistszym sposobem wydaje się dodanie do cyfry końcówki fleksyjnej odpowiedniego przypadku gramatycznego, ale tu pojawić się może pytanie, co to jest końcówka (-o, -go, -ego, -tego?), na które większość Polaków zapewne nie będzie umiała odpowiedzieć... Co więcej, w normie wzorcowej wszystkie takie warianty (3-o, 3-go, 3-ego, 3-tego) uznawane są za błędy ortograficzne! Aby poprawnie zaznaczyć, że używamy liczebnika porządkowego, należy zastosować zapis arabski z kropką lub w niektórych przypadkach - rzymski bez kropki. Poprawne będą zatem zdania: Sędzia nie zauważył 7. zawodnika (7. = siódmego) oraz: Wizyta Benedykta XVI dobiegła końca (XVI = szesnastego). Niestety, istnieją jeszcze wyjątki... Najczęściej spotykany to zapis dat, w którym nazwa miesiąca zapisana jest słownie. W takim przypadku, nawet jeśli chodzi nam o liczebnik porządkowy, stosujemy po prostu cyfrę arabską bez kropki: Spotkajmy się 12 sierpnia przy uniwersytecie. Czas odpowiedzieć na nieco prowokacyjne tytułowe pytanie. Nie chciałbym mieszkać przy ul. 3-go maja, ponieważ nie chciałbym mieć -jak wielu Polaków - błędu ortograficznego w dowodzie osobistym... dr Tomasz KorpyszAutor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW Tekst pochodzi z Tygodnika Idziemy, 20 grudnia 2009 Wasze komentarze: Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy. Autor Treść Nowości Nowenna przed świętem Matki Bożej z Lourdes - dzień 8 Modlitwa do św. Apolonii Modlitwa do św. Apolonii w bólu zębów Litania do św. Apolonii Modlitwa do bł. Anny Katarzyny Emmerich Modlitwa do bł. Mariana Szkota Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ] Następna

[ Strona główna ]

Polityka Prywatności | Kontakt - formularz | Kontakt