Nie płaczże, Syneczku

W polskiej tradycji oprócz uczestnictwa w liturgii (zwłaszcza w pasterce), łamania się opłatkiem, biesiadowania (szczególnie uroczystego w Wigilię), składania sobie życzeń i obdarowywania się prezentami ważne miejsce zajmuje śpiewane i słuchanie kolęd. A właściwie kolęd i pastorałek, ponieważ chętnie sięgamy także po te drugie, będące wynikiem ludowej pobożności i ujawniające ludowy sposób widzenia świata oraz specyficzne przenikania się sfery sacrum ii pro- fanum. Znacznie rzadziej większość z nas bierze do ręki wiersze, które krążą wokół tajemnicy Bożego Narodzenia. A jest ich wiele i niejednokrotnie mogą one wprowadzić do refleksji nad tym niezwykłym wydarzeniem zupełnie nieoczekiwane wątki. Przed rokiem proponowałem Państwu lekturę m.in. utworu Piotra Klimczaka (którego inny wiersz przywoływałem przed tygodniem), dziś podsuwam "Kolędę" - wiersz poety znacznie bardziej znanego: Jerzego Lieber- ta. Utwór ten powstał w 1925 r. i został zadedykowany matce Róży Czackiej, twórczyni ośrodka w Laskach, z którym poeta był związany: Nie płaczże, mój Syneczku, nie płacz,/Woda będzie w balijce ciepła.// Kolebeczki Bóg Ci poskąpili Za to Matka ukołysa, ukąpie.//Wody trochę zaczerpa w dłonie./Włoski zleje, namaści skronie. //Ale zamknij oczęta, Synu. /Bo kropelki po czole spłyną.//Śpiewa Panna i woda śpiewa,/Bierze Dziecię, tuli, oblewa -//Panna schyla zdziwione lice:/Sama woda pluska w balijce,//Sama woda do rączek bieży,/Sama woda u nóżek leży;//Kruchy boczek tylko opłynie./Nosi woda, kąpie Dziecinę.//Milknie woda i śpiewa Panna:/Licha-ć, cienka-ć koszulka lniana,//Ale nie płacz. Syneczku, nie płacz,/Bo u Ojca jest dużo ciepła,//Wyprosimy sobie giezleczko -/Lulaj, Synku, lulaj, Syneczku.

Mimo tytułu wiersz przypomina bardziej pastorałkę niż kolędę. Typowe dla tego typu tekstów jest tu skupienie na Maryi i małym Jezusie, a zarazem całkowita nieobecność Józefa. Typowe są zdrobnienia, wprowadzające atmosferę bliskości, ciepła, ale też emocjonalności i zarazem naturalności. Nieco mniej typowa, ale w kolędach nierzadko spotykana jest przedstawiona tu sytuacja kąpieli. Maryja zachowuje się jak każda troskliwa matka: myje, a jednocześnie dba o to, by woda nie dostała się do oczu Dziecka, tuli je, śpiewa mu kołysankę, by je uspokoić, wyciszyć. Obok tych zwyczajnych zachowań - jak często bywa w kolędach i pastorałkach - mamy tu do czynienia także ze zdarzeniami cudownymi: oto woda staje się aktywna, sama się porusza i obmywa Jezusa (to, że coś się dzieje "samo" w pastorałkach zdarza się często).

Jest jednak w "Kolędzie" Lieberta wątek swoisty, bardzo rzadki w tego typu tekstach, a przy tym zarysowany niezwykle delikatnie. Zwróćmy uwagę na dwa fragmenty: Maryja Włoski zleje, namaści skronie, a następnie śpiewa m.in.: Wyprosimy sobie giezleczko. Uwagę czytelnika zatrzymują tu dwa słowa: namaścić oraz giezleczko. Oba niosą konotacje związane ze śmiercią i pogrzebem: pamiętamy przecież choćby z pieśni wielkanocnych, że trzy niewiasty chciały namaścić ciało Chrystusa po śmierci, lecz nie zastały Go w grobie. A giezło to nie tylko po prostu luźna lniana koszula, lecz także tzw. "koszula śmiertelna", w którą ubierano zwłoki przed pogrzebem. Jak widać, Jerzy Liebert subtelnie, a zarazem przenikliwie i głęboko teologicznie wskazuje w swoim wierszu na misję Chrystusa, na jej wszystkie najważniejsze aspekty: narodzenie, śmierć i zmartwychwstanie.

dr hab. Tomasz Korpysz

Tekst pochodzi z Tygodnika
Idziemy, nr 740

Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.

Autor Treść

Nowości Modlitwa do św. Cezarego z Nazjanzu Modlitwa do św. Tarazjusza bł. Maria Adeodata Pisani Modlitwa do bł. Marii Adeodaty Pisani bł. Dominik Lentini Modlitwa do bł. Dominika Lentini

Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025

Poprzednia

[ Powrót ]

Następna