Jakie jest pochodzenie alfabetu łacińskiego

Najstarszy napis łaciński "uwieczniony" został na złotej fibuli z Praeneste (obecnie w Museo Pigorini w Rzymie). Inskrypcja znajduje się w dolnej części zapinki (na tzw. pochewce na szpilę, spinającej broszę), gdzie wyraźnie można odczytać słowa: "Zrobił mnie Manius dla Numeriu- sa". Pojawienie się liter "d" i "o" ma świadczyć - zdaniem badaczy - o zapożyczeniach z wczesnego stadium pisma etruskiego - por. D. Diringer, Alfabet, PIW 1972.

Niewiele późniejsza była inskrypcja na Forum Romanum (z VI w. przed Chr.) - napis pionowy na czterech ścianach "cippusa" i odczytana na wazie (znalezionej w pobliżu Kwirynału) tzw. inskrypcja Duenosa (napis naniesiony został od prawej ku lewej stronie). Młodsze "pisania", tzw. sabońskie, odczytano m.in. na wazie z Ti- voli, płytce brązowej wydobytej z jeziora Fucino i kilku inskrypcjach poświęconych Junonie lub Juno Lucinie (pochodzą z V/VI - III i II w p.n.e.) Warto również przypomnieć o inskrypcji ułożonej przez Augusta Oktawiana (63 p.n.e. - 14 r. n.e.), znanej jako "Monumentum Ancyranum".

Chyba rozstrzygnięto spór o pochodzenie alfabetu łacińskiego. Wcześniej uważano, że wywodzi się on z alfabetu greckiego, a raczej z formy, jaką posługiwali się koloniści w Italii (czyli chalkidyjskiej, używanej w Cumae w Kampanii). Ostatnio doszukano się jednak ogniwa, które łączy grecki z łacińskim, a jest nim alfabet etruski (składał się z 26 liter). Okazuje się, że w I w. alfabet rzymski tworzyły 23 litery, którymi posługiwano się "na co dzień" (m.in. wcześniej zapożyczono od Greków "Y" i "Z"). W średniowieczu uzupełniono łacinę tylko - choć nie do końca - literami "U", "J" (jako modyfikację liter istniejących wcześniej) oraz "W" (dopiero od XI w.).

Duże litery współczesnego pisma łączyć trzeba z dawnymi literami semicko-grecko-etrusko-łacińskimi, natomiast "minuskuły" już trudniej udaje się wyprowadzić ze starożytnych liter łacińskich, ale - według znawców problemu - jest to możliwe (przekształcenia pierwotnych liter przez usunięcie części litery lub wydłużenie jej). W starożytności nie pisano więc małych liter. Zarówno pismo "monumentalne" (stosowane głównie do wykuwania napisów w kamieniu - nazywane też "lapidarnym" i "kapitułą"), jak i kursywne (tzw. pośpieszne - pisane rylcem na woskowych tabliczkach lub wydrapywane na wazach i ścianach) składało się z dużych liter.

Pewnym przełomem było pojawienie się "pisma uncjalnego" (od III w.). Było to bowiem pismo mieszane (większość liter stanowiły znalu kapituły, niektóre zaś wzięto z minuskuły). Wydaje się, że ten typ pisma najlepiej odpowiadał wymogom ówczesnej kaligrafii co najmniej do schyłku VIII w.

Wyzwolone spod panowania Rzymian kraje i zbiorowości ludzkie zaczęły tworzyć swoje "narodowe" typy łacińskiej minuskuły, uzyskując określone znamiona odrębności. W ten sposób na naszym kontynencie ukształtowało się pismo: włoskie (lub longobardzkie), merowińskie, wizygockie (w Hiszpanii), germańskie i angloirlandzkie (dając początek lulku następnym odmianom).

Od końca VIII w. - zapewne pod wpływem angloirlandzkiego - ukształtowało się "okrągłe" pismo karolińskie (pismo książkowe Europy Zachodniej), którym posługiwano się do XII w. Następnie, pod koniec XII w. zaczęło upowszechniać się pismo gotyckie ("czarne litery"), które - przynajmniej na terenie Niemiec - przetrwało do wynalezienia druku. Nie kto inny, tylko duchowni i zakonnicy posługiwali się łaciną, "roznosząc" ją po całej Europie wczesnośredniowiecznej. Na długie stulecia była ona językiem religii, nauki i handlu, stając się językiem międzynarodowym europejskich elit intelektualnych.

Wasze komentarze:

marzena aneta: 16.01.2024, 21:04  jakie jest pochodzenie alfabetu łacińskiego Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o miłość prawde sprawiedliwość szczerość szacunek uczciwość ufność wiare zdrowie na całym świecie dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o zakończenie wojny na Ukrainie i w Izraelu dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o zakończenie aborcji na całym świecie dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o zakończenie oszustwa złodziejstwa na całym świecie dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o zakończenie picia alkoholu na całym świecie dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o zakończenie palenia tytoniu na całym świecie dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o zakończenie zaśmiecania lasów łąk pól wód na całym świecie dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o zakończenie marnotrawstwa na całym świecie dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o zakończenie śmierci dzieci ludzi młodych na całym świecie dziękuję Boże Dobry kocham Cię bardzo mocno proszę o miłość prawde sprawiedliwość szczerość szacunek uczciwość ufność wiare zdrowie na całym świecie dziękuję modlitwa ma moc nie ma modlitw nie wysłuchanych modlitwa ma moc modlitwa cuda czyni miłość cuda czyni nadzieja cuda czyni pokora cuda czyni sprawiedliwość cuda czyni szczerość cuda czyni szacunek cuda czyni uczciwość cuda czyni ufność cuda czyni wiara cuda czyni wiara to jest pewność bez dowodu wiara to jest droga którą docieramy do marzeń dziękuję dziękuję dziękuję dziękuję dziękuję

(1)

Autor Treść

Nowości Modlitwa do św. Cezarego z Nazjanzu Modlitwa do św. Tarazjusza bł. Maria Adeodata Pisani Modlitwa do bł. Marii Adeodaty Pisani bł. Dominik Lentini Modlitwa do bł. Dominika Lentini

Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025

Poprzednia

[ Powrót ]

Następna