Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki
Nie tylko doń

     W jednym z wieczorów słynnego "Kabaretu Starszych Panów" Kalina Jędrusik, grająca kobietę czekającą na prawdziwą miłość, z nadzieją śpiewała: "O, Romeo! Czy jesteś na dole?", po czym ze smutkiem konstatowała: "A na dole jak zwykle - nikogo. / Może kolej z Werony za drogo? / Może konno wyruszył, a koń / Nieżyczliwie odnosił się doń?". Jeremi Przybora, autor cytowanych słów, w nietypowym rymie męskim użył tu dziś już rzadkiego wyrazu doń, należącego do nielicznej grupy tzw. form ściągniętych.

     Omawiane wyrazy to skrócone postaci połączeń różnych przyimkow z zaimkiem osobowym on użytym w bierniku lub dopełniaczu liczby pojedynczej (niego): dlań to tyle, co dla niego, doń - do niego, nań - na niego, odeń - od niego, przezeń -przez niego, weń - w niego, zań -za niego, a zeń -z niego. Jak widać, formy te mogą zastępować jedynie konstrukcje, w skład których wchodzą zaimki rodzaju męskiego, i to w ściśle określonych przypadkach. Warto dodać, że wymienione wyrazy dziś są już wyraźnie nacechowane stylistycznie, nie należy ich więc nadużywać, ponieważ zwłaszcza w codziennej komunikacji odbierane są jako dziwne lub wręcz śmieszne (por. np. *Weź chleb i odkrój odeń jedną kromkę dla mnie czy: *Oddaj mi już ten telefon i nie wpatruj się weń).

     Zrekonstruowana zasada wydaje się bardzo prosta, tymczasem w tekstach niejednokrotnie można znaleźć formy doń, weń, zań itp. użyte niezgodnie z normą. Najczęstszy błąd polega na odnoszeniu ich do rzeczowników rodzaju nijakiego lub żeńskiego, np.: *Otworzyła okno i wyrzuciła przezeń telewizor (zamiast: Otworzyła okno i wyrzuciła przez nie telewizor), *Bardzo kochała swoje dziecko i poświęcała dlań cały swój czas (zamiast: Bardzo kochała swoje dziecko i poświęcała dla niego cały swój czas), *Kupiła kanapę i od razu się nań położyła (zamiast: Kupiła kanapę i od razu się na niej położyła). Rzadsze, ale bardziej rażące są błędy polegające na odnoszeniu omawianych form do rzeczowników w liczbie mnogiej, np.: * W ZOO nie wolno dokarmiać zwierząt i zbliżać się doń (zamiast: W ZOO nie wolno dokarmiać zwierząt i zbliżać się do nich).

     Na zakończenie tego tekstu wypada wyrazić nadzieję, że przebrnąwszy przezeń, dowiedzieli się Państwo zeń czegoś nowego.


dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW


Tekst pochodzi z Tygodnika

11 lipca 2010



   

Różaniec Różaniec
abp Grzegorz Ryś
Jeśli szukasz głębokich rozważań tajemnic różańcowych, dobrze trafiłeś. Przedstawiamy Ci osobiste, oparte na słowie Bożym rozważania abp. Grzegorza Rysia. Myśli duchownego skupiają się tutaj wokół poszczególnych tajemnic czterech części Różańca.... » zobacz więcej


Wasze komentarze:

Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy.



Autor

Tresć




[ Powrót ]
 
[ Strona główna ]


Humor | O stronie... | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2019 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej