Rozważania Miłość Modlitwy Czytelnia Źródełko Pomoc Duchowa Relaks Download Cuda Opowiadania Perełki
Bądź zdrów! czy Bądź zdrowy!?

     Wśród polskich przymiotników istnieje nieliczna, ale interesująca grupa, do której należą m.in.: ciekaw, godzien, gotów, łaskaw, pełen, rad, wart, wesół, zdrów i żyw. Ich powszechnie używana współczesna nazwa, czyli „przymiotniki skrócone", jest myląca, sugeruje bowiem, że są to wtórne postaci jakichś dłuższych, wcześniej istniejących przymiotników. Tymczasem jest dokładnie odwrotnie: historycznie rzecz biorąc, to formy typu ciekaw czy żyw były pierwsze i co ciekawe, odmieniały się jak określane przez nie rzeczowniki (czyli np. zdrów mąż, zdrowa męża itd.). Oprócz takiej rzeczownikowej odmiany istniała także druga, wynikająca z rozdzielenia przymiotników i rzeczowników dawnymi zaimkami ja,je (np. zdrow-a-ja żona, zdrow-o-je dziecko itp.). To właśnie z takich połączeń powstały dzisiejsze postaci zdrowy, zdrowa i zdrowe (oraz im podobne).

     Skoro już wiadomo, jaka jest historia omawianych form, warto odnieść się do pytania zawartego w tytule. Odpowiedź na nie jest prosta - obie postaci przywołanego tam pozdrowienia są poprawne. Podobnie równe poprawne są np. zdania: Nie jestem jeszcze gotów na tę decyzję i Nie jestem jeszcze gotowy na tę decyzję, Byłem ciekaw, czy sobie poradzisz i Byłem ciekawy, czy sobie poradzisz, On jest wart każdej ceny i On jest warty każdej ceny itp. Czy zatem krótkie i długie formy przymiotników mogą być zawsze stosowane zamiennie? Otóż nie, istnieje bowiem kilka szczegółowych zasad regulujących ich używanie w tekstach.

     Najważniejsza z takich zasad ma charakter gramatyczny: jeżeli przymiotnik pełni funkcję przydawki (czyli określa rzeczownik), to może wystąpić jedynie w postaci pełnej. Zdania typu *Kiedy tylko weszli do domu, gotów obiad pojawił się na stołe, "Zdrów dziadek zabawiał wszystkich rozmową, "Ciekaw Jaś zasypywał rodziców pytaniami itp. są niepoprawne. Wyjątkowo postaci skrócone w funkcji przydawki mogą wystąpić przed rzeczownikiem w dopełniaczu, np. Pełen niepokoju o zdrowie ojca, wbiegł do szpitala.

     Warta uwagi jest też zasada stylistyczna: wiele form skróconych dziś ma już charakter książkowy, oficjalny, dlatego też w codziennej komunikacji mogą one razić niektórych użytkowników polszczyzny. Są oni przyzwyczajeni raczej do form pełnych, a skrócone kojarzą im się np. z formułami modlitewnymi typu: Panie, nie jestem godzien....


dr Tomasz Korpysz

Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW


Tekst pochodzi z Tygodnika

19 grudnia 2010



   

Różaniec Różaniec
abp Grzegorz Ryś
Jeśli szukasz głębokich rozważań tajemnic różańcowych, dobrze trafiłeś. Przedstawiamy Ci osobiste, oparte na słowie Bożym rozważania abp. Grzegorza Rysia. Myśli duchownego skupiają się tutaj wokół poszczególnych tajemnic czterech części Różańca.... » zobacz więcej


Wasze komentarze:
 wiatr: 24.09.2008, 20:04
  Życie na emigracji JEST na pewno bardzo trudne i wymagające ale nie pozbawione nadziei . Bardzo ważną rolę pełni tu ..tak myślę ...kontakt z najbliższymi , którzy pozostali w kraju . Jeśli JEST On zdrowy , częsty ...to wspiera człowieka cierpiącego ...będącego poza ojczyzną i pomaga mu przejść przez ten czas ... lżej ! Myślę , że z Wyjazdem ...Ukochanych Osób ... wiąże się również BÓL ...Tych , którzy pozostają w kraju i pomimo ...niewykorzenienia zewnętrznego ... doświadczają " wykorzenienia" wewnętrznego ..." utraty" ... osoby drogiej , jej codziennej Obecności ...i To też nie jest łatwe ; można się zamknąć w cierpieniu !
(1)


Autor

Tresć




[ Powrót ]
 
[ Strona główna ]


Humor | O stronie... | Wspomóż nas | Polityka Prywatności | Reklama | Kontakt

© 2001-2019 Pomoc Duchowa
Portal tworzony w Diecezji Warszawsko-Praskiej