Bądź zdrów! czy Bądź zdrowy!?Wśród polskich przymiotników istnieje nieliczna, ale interesująca grupa, do której należą m.in.: ciekaw, godzien, gotów, łaskaw, pełen, rad, wart, wesół, zdrów i żyw. Ich powszechnie używana współczesna nazwa, czyli przymiotniki skrócone", jest myląca, sugeruje bowiem, że są to wtórne postaci jakichś dłuższych, wcześniej istniejących przymiotników. Tymczasem jest dokładnie odwrotnie: historycznie rzecz biorąc, to formy typu ciekaw czy żyw były pierwsze i co ciekawe, odmieniały się jak określane przez nie rzeczowniki (czyli np. zdrów mąż, zdrowa męża itd.). Oprócz takiej rzeczownikowej odmiany istniała także druga, wynikająca z rozdzielenia przymiotników i rzeczowników dawnymi zaimkami ja,je (np. zdrow-a-ja żona, zdrow-o-je dziecko itp.). To właśnie z takich połączeń powstały dzisiejsze postaci zdrowy, zdrowa i zdrowe (oraz im podobne).Skoro już wiadomo, jaka jest historia omawianych form, warto odnieść się do pytania zawartego w tytule. Odpowiedź na nie jest prosta - obie postaci przywołanego tam pozdrowienia są poprawne. Podobnie równe poprawne są np. zdania: Nie jestem jeszcze gotów na tę decyzję i Nie jestem jeszcze gotowy na tę decyzję, Byłem ciekaw, czy sobie poradzisz i Byłem ciekawy, czy sobie poradzisz, On jest wart każdej ceny i On jest warty każdej ceny itp. Czy zatem krótkie i długie formy przymiotników mogą być zawsze stosowane zamiennie? Otóż nie, istnieje bowiem kilka szczegółowych zasad regulujących ich używanie w tekstach. Najważniejsza z takich zasad ma charakter gramatyczny: jeżeli przymiotnik pełni funkcję przydawki (czyli określa rzeczownik), to może wystąpić jedynie w postaci pełnej. Zdania typu *Kiedy tylko weszli do domu, gotów obiad pojawił się na stołe, "Zdrów dziadek zabawiał wszystkich rozmową, "Ciekaw Jaś zasypywał rodziców pytaniami itp. są niepoprawne. Wyjątkowo postaci skrócone w funkcji przydawki mogą wystąpić przed rzeczownikiem w dopełniaczu, np. Pełen niepokoju o zdrowie ojca, wbiegł do szpitala. Warta uwagi jest też zasada stylistyczna: wiele form skróconych dziś ma już charakter książkowy, oficjalny, dlatego też w codziennej komunikacji mogą one razić niektórych użytkowników polszczyzny. Są oni przyzwyczajeni raczej do form pełnych, a skrócone kojarzą im się np. z formułami modlitewnymi typu: Panie, nie jestem godzien.... dr Tomasz Korpysz Autor jest językoznawcą, pracownikiem UKSW i UW
Tekst pochodzi z Tygodnika
|
Nowenna do św. Antoniego z Padwy - dzień 3
Modlitwa do św. Norberta
Modlitwa do bł. Marii Karłowskiej
Litania do bł. Marii Karłowskiej
Test wiedzy o bł. Marii Karłowskiej
Modlitwa do św. Marcelina Champagnata
Modlitwa o Cud
Tajemnica Szczęścia
Modlitwy do św. Rity
Litania do św. Józefa
Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi
Godzina Łaski 2025| [ Strona główna ] |
|
Modlitwy | Zagadki | Opowiadania | Miłość | Powołanie | Małżeństwo | Niepłodność | Narzeczeństwo | Prezentacje | Katecheza | Maryja | Tajemnica Szczęścia | Dekalog | Psalmy | Perełki | Cuda | Psychotesty | Polityka Prywatności | Kontakt - formularz | Kontakt
© 2001-2026 Pomoc Duchowa |