Msza koncelebrowana jest zalecaną formą sprawowania Eucharystii

Msza św. koncelebrowana, czyli "współodprawiana" przez więcej niż jednego kapłana równocześnie, została przywrócona Kościołowi przez Sobór Watykański II. Jest nie tylko dopuszczona, lecz wprost zalecana.

Przed Soborem Watykańskim II mało kto znał i rozumiał Mszę św. koncelebrowaną. Odprawiana była w Kościele rzymskim tylko z okazji święceń biskupich oraz kapłańskich, gdzie nakazana jest samym obrzędem święceń (nowo wyświęceni kapłani po raz pierwszy celebrują - a zarazem koncelebrują - Eucharystię podczas liturgii swoich święceń). Pierwsze i drugie wydanie "Wprowadzenia do Mszału Rzymskiego" delikatnie otwarło przed koncelebrą drzwi współczesnego Kościoła. Praktyka ostatnich 30 lat doprowadziła do tego, że ten sposób odprawiania Eucharystii stał się w niejednym wypadku zwyczajem codziennym.

Już nie pozwolenie lecz zalecenie

Redakcja trzeciego wydania "Wprowadzenia do Mszału Rzymskiego" przyjmując wszystkie okazje do koncelebry odnotowane wcześniej włącza do nich i te, które zauważyło w międzyczasie "codzienne życie", umacniając równocześnie pozycję prawną poszczególnych celebracji.

Prawie zawsze, gdzie wydanie II (z 1975 roku) uzależniało koncelebrę od pozwolenia biskupa czy innego właściwego przełożonego, wydanie III nie tylko "pozwala" na nią, ale więcej: zaleca.

Do koncelebracji nakazanych zalicza m.in. koncelebrę w liturgii błogosławieństwa opata oraz krzyżma. Poza nimi dzisiejsze przepisy kościelne zalecają koncelebrę:

Mszy wieczornej w Wielki Czwartek,
Eucharystii podczas soboru, spotkań biskupów oraz synodów,
Mszy konwentualnej (czyli celebrowanej w zakonie) oraz głównej Eucharystii w kościołach i kaplicach,
Mszy podczas jakichkolwiek zgromadzeń kapłanów, tak diecezjalnych jak i zakonnych.

To zalecenie (a nie pozwolenie, o które należało prosić biskupa) jest aktualne zawsze, chyba że co innego zaleca pożytek wiernych.

Szczególne koncelebry

Wydanie III "Wprowadzenia do Mszału" potwierdza też wyjaśnienie - zawarte w poprzednim "Wprowadzeniu" (n.157) - mówiące, że niektóre koncelebry powinny cieszyć się szczególnym uznaniem. Mnoży ich liczbę. Do znanych już koncelebracji (w Wielki Czwartek w Mszy krzyżma, z okazji synodu lub wizytacji pasterskiej) dodaje Mszę św. podczas "statio" w większe święta roku liturgicznego, a także Mszę święceń nowego biskupa diecezji względnie biskupa pomocniczego, Mszę Wieczerzy Pańskiej, w uroczystości świętego Patrona kościoła lub diecezji, w rocznicę święceń biskupa. Takie koncelebry z własnym biskupem zaleca również podczas ćwiczeń duchowych czy jakiegokolwiek zgromadzenia. Racja jest zawsze ta sama: w takich wypadkach objawia się w sposób bardziej widoczny - właściwy każdej celebracji - znak jedności kapłanów Kościoła.

Co to jest binowanie?

Najnowsze "Wprowadzenie do Mszału" przypomina informacje dotyczące kapłanów chcących dołączyć się do koncelebry w określone dni roku. Chodzi o okazje do binowa- nia, czyli odprawiania drugiej Mszy św. w ciągu tego samego dnia przez jednego kapłana.

Otóż Mszę św. koncelebrowaną można bi- nować - z mocy samego prawa - w sytuacjach określonych w dotychczasowym prawie: podczas Mszy Wieczerzy Pańskiej, w Wigilię Paschalną oraz w uroczystość Bożego Narodzenia. Do tych trzech dni wydanie III (n. 204) dodaje zapis o Mszach w Dzień Zaduszny. Wyjaśnia, że w tym dniu można nawet trzykrotnie koncelebrować Mszę św. (czyli trinować), jednakże należy to czynić w różnych porach dnia. Należy przy tym przestrzegać prawa ustanowionego przez papieża Benedykta XV w 1915 roku, który sprecyzował, że tylko z okazji jednej Mszy św. kapłan może przyjąć tzw. stypendium mszalne (czyli ofiarę składaną zwyczajowo przez wiernych za odprawienie Mszy św. w określonej intencji). Pozostałe dwie Eucharystie w Dzień Zaduszny ksiądz powinien odprawić bezinteresownie; jedną za wszystkich zmarłych, drugą "zgodnie z intencją Papieża".

Msza z ludem i dla ludu

Wydanie III (n. 201) potwierdza przepis dotychczas obowiązujący: gdy jest wielka liczba kapłanów, można koncelebrować w kilku grupach. Pomija jednak zastrzeżenie, że potrzebna jest do tego zgoda właściwego przełożonego. Wystarczy, jeśli istnieje ku temu potrzeba duszpasterska.

Mówiąc o różnych sposobach celebrowania Eucharystii nie można pominąć Mszy św. z udziałem ludu. "Wprowadzenie do Mszału" stawia je tuż obok koncelebry, a w pewnych wypadkach nawet przed nią.

Kapłan, któremu pożytek duchowy ludu zaleca celebrę indywidualną, powinien zrezygnować z koncelebry. Każdy ksiądz bowiem "z ludzi jest wzięty i dla ludzi ustanowiony, w tym co odnosi się do Boga".

Małe uzupełnienia

Wydanie III "Wprowadzenia" wielokrotnie uzupełnia drobnymi niuansami dotychczasowe przepisy. Precyzuje np., że "chleb i wino składa na ołtarzu kapłan". Często dzisiaj spotykamy błąd, że dary na ołtarzu składa ministrant lub akolita. Oni mają te dary podać do rąk celebransa. Tekst wyjaśnia, że kapłan okadzając dary i ołtarz obejmuje tym gestem tylko dary złożone na ołtarzu, a nie wszystkie przyniesione przez wiernych.

W punkcie 82 uspokaja "rozczochrany" nieraz znak pokoju, dodając wyjaśnienie, że "przekazuje się go tylko najbliższym". W następnym punkcie (n. 83) wprowadza harmonię w obrzęd łamania chleba. Dodaje: ryt powinien być dopełniany "z należnym szacunkiem. Jednak nie powinien być niepotrzebnie przedłużany ani uważany za moment bardzo ważny".

Msza św. koncelebrowana ukazuje w sposób wyrazisty znak jedności kapłaństwa i Kościoła

Kolejny punkt "Wprowadzenia do Mszału" (n. 84) mówi, że kapłan ukazuje wiernym chleb eucharystyczny "nad pateną lub nad kielichem". To mały kroczek dopowiadający, że Msza św. jest ucztą. I następnie taka drobna, ale jakże życiowa i miła notatka: "Należy zatroszczyć się o to, aby również śpiewacy mogli w spokoju przyjąć Komunię świętą". Ileż razy w praktyce zapomina się o tym.

I jeszcze jedna zmiana akcentu. Najnowsze zalecenia Kongregacji Kultu Bożego stawiają w pewnym sensie w uprzywilejowanej sytuacji Pierwszą Modlitwę Eucharystyczną. Zaznacza się to m.in. tym, że tylko w odniesieniu do niej mówią o śpiewaniu przez wszystkich koncelebransów słów konsekracji. Przy czym o ile dotąd przepisy mówiły, że "można śpiewać", tak obecnie (n. 218) czytamy: "Chwalebną jest rzeczą, aby te słowa modlitwy były przez wszystkich śpiewane".

Oby zaowocowało

Jak już wyżej wspomniałem takich małych dodatków, pozornie nieistotnych, jest w najnowszym "Wprowadzeniu do Mszału Rzymskiego" bardzo wiele. Można je przy pobieżnym czytaniu nawet nie zauważyć, tym bardziej, że utrudnia to zmieniona redakcja oraz numeracja. Jednak zauważone i wprowadzone w praktykę w naszych świątyniach i kapliczkach, będą mówiły wyraźniej i piękniej o Eucharystii, która jest "źródłem i szczytem" całego życia chrześcijańskiego. Wszystko to rozważając, wypada stwierdzić: dobrą będzie rzeczą, jeśli ten wspaniały dokument zostanie szybko przetłumaczony na język polski i jak najwcześniej znajdzie się w rękach kapłanów oraz wszystkich tych, którzy pomagają w celebrowaniu Eucharystii.

Ks. STANISŁAW HARTLIEB Wasze komentarze: Jeszcze nikt nie skomentował tego artykułu - Twój komentarz może być pierwszy. Autor Treść Nowości bł. Bolesława Lament Modlitwa do bł. Bolesławy Lament Litania do bł. Bolesławy Lament Modlitwa do św. Józefa Freinademetza Modlitwa do bł. Archanieli Girlani Modlitwa do św. Sulpicjusza Sewera Najbardziej popularne Modlitwa o Cud Tajemnica Szczęścia Modlitwy do św. Rity Litania do św. Józefa Jezu, Ty się tym zajmij - Akt oddania się Jezusowi Godzina Łaski 2025 Poprzednia [ Powrót ] Następna